Các Ngân hàng Trung ương giảm mua vàng, chuyện gì xảy ra?

Theo báo cáo mới của Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council - WGC), việc điều chỉnh đáng kể số liệu đã khiến ước tính lượng vàng mua vào của các Ngân hàng Trung ương trong quý I giảm từ 244 tấn xuống chỉ còn 57 tấn - mức thấp nhất trong quý đầu năm trong hơn 15 năm qua.

Trong bốn năm trở lại đây, hoạt động mua vàng của các Ngân hàng Trung ương là một trong những động lực lớn nhất thúc đẩy thị trường vàng toàn cầu, góp phần đưa giá vàng lập hàng loạt kỷ lục trước khi đạt đỉnh vào đầu năm nay.

Tuy nhiên, việc theo dõi hoạt động của các Ngân hàng Trung ương ngày càng trở nên khó khăn do tính minh bạch suy giảm, đặc biệt đối với những quốc gia mua vàng quy mô lớn như Trung Quốc, vốn chỉ công bố một phần lượng vàng thực tế mua vào.

Nếu xu hướng mua vàng của các Ngân hàng Trung ương chậm lại, đây sẽ là yếu tố gây áp lực đáng kể lên giá vàng, trong bối cảnh kim loại quý này đã giảm gần 30% so với mức đỉnh thiết lập vào tháng 1.

Các Ngân hàng Trung ương từ lâu được xem là lực lượng tạo ra một "mức sàn" không chính thức cho giá vàng. Theo WGC, trong quý II, nhóm này chiếm gần một phần ba tổng nhu cầu vàng toàn cầu. Tuy nhiên, cơ chế hỗ trợ đó có thể suy yếu nếu đà giảm trong hoạt động mua vàng tiếp tục kéo dài.

Hiện nay, một số Ngân hàng Trung ương tự nguyện báo cáo lượng vàng nắm giữ cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), song không có quy định bắt buộc phải công bố. Điều này khiến việc ước tính hoạt động mua bán vàng của khu vực chính thức trở thành một nhiệm vụ đầy thách thức.

"Những sai số như thế này sẽ xảy ra theo thời gian", ông John Reade, chiến lược gia thị trường của WGC, cho biết.

WGC sử dụng dữ liệu do công ty tư vấn Metals Focus cung cấp. Đơn vị này xây dựng các ước tính hàng quý về lượng vàng mua vào của khu vực chính thức bằng cách kết hợp các số liệu được công bố công khai với thông tin thu thập từ thị trường.

Theo ông Reade, chất lượng của các dữ liệu công khai đã suy giảm kể từ năm 2022, khi các lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào Nga khiến nhiều nền kinh tế đang phát triển đẩy mạnh đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, giảm phụ thuộc vào đồng USD, đồng thời hạn chế công bố thông tin liên quan đến hoạt động mua vàng.

Ông cho biết WGC đã phải áp dụng những phương pháp mới để theo dõi dòng chảy vàng. Tuy nhiên, các Ngân hàng Trung ương cũng có thể thay đổi cách thức giao dịch khi biết những chỉ báo nào đang được giới phân tích theo dõi.

"Đây phần nào giống như một cuộc chơi mèo vờn chuột, khi họ biết chúng tôi đang quan sát điều gì. Chúng tôi phải nỗ lực rất nhiều để bảo đảm việc xác minh dữ liệu của mình đạt độ chính xác cao", ông nói.

Trong nửa đầu năm nay, các Ngân hàng Trung ương cùng các tổ chức chính thức khác, bao gồm cả các quỹ đầu tư quốc gia, được ước tính đã mua tổng cộng 345 tấn vàng thỏi. Đây là mức thấp nhất trong một kỳ sáu tháng kể từ năm 2022, theo báo cáo của WGC.

Nguyên nhân dẫn đến việc điều chỉnh mạnh số liệu quý I là do một phần lượng vàng trước đây được cho là đã chảy vào khu vực chính thức được phân loại lại và chuyển sang nhóm "giao dịch phi tập trung và các giao dịch khác".

Trong giai đoạn này, một số tổ chức chính thức thậm chí còn bán ròng vàng, bao gồm các cơ quan tại Thổ Nhĩ Kỳ, Nga và Azerbaijan.

Ông Reade cũng cho biết, sau khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, một số quỹ đầu tư quốc gia trong khu vực đã bắt đầu bán vàng. Một phần nguyên nhân là nhằm bù đắp sự sụt giảm nguồn thu từ dầu khí do ảnh hưởng của cuộc xung đột.

Xét trên toàn thị trường, tổng nhu cầu vàng trong nửa đầu năm đạt khoảng 2.522 tấn, tăng khoảng 2% so với cùng kỳ năm ngoái, theo báo cáo của WGC.

Một trong những yếu tố đang gây sức ép lên nhu cầu vàng gần đây là dòng vốn rút khỏi các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) được bảo chứng bằng vàng. Trong quý II, các quỹ này ghi nhận lượng rút ròng khoảng 45 tấn vàng, tương đương giá trị khoảng 4 tỷ USD.