Ngân hàng trung ương toàn cầu đổ xô gom vàng với tốc độ chưa từng thấy, đồng USD đang mất dần vị thế?

Theo Khảo sát Dự trữ Vàng Ngân hàng Trung ương 2026 do Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) công bố ngày 16/6, có tới 45% ngân hàng trung ương được hỏi cho biết dự định tăng lượng vàng nắm giữ trong 12 tháng tới, mức cao nhất kể từ khi khảo sát được thực hiện vào năm 2018. Trong số 74 ngân hàng trung ương tham gia khảo sát, chỉ có một đơn vị cho biết dự định giảm lượng vàng dự trữ.

Khảo sát được thực hiện với 76 nhà quản lý dự trữ ngoại hối và ngân hàng trung ương trên toàn cầu, mức tham gia cao nhất từ trước đến nay. Có tới 89% số người được hỏi tin rằng tổng lượng vàng do các ngân hàng trung ương nắm giữ trên toàn thế giới sẽ tiếp tục tăng trong năm tới.

Kết quả khảo sát được công bố trong bối cảnh vàng vừa vượt trái phiếu kho bạc Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới, phản ánh sự thay đổi đáng kể trong cách các tổ chức tiền tệ quản lý tài sản quốc gia.

Ông Shaokai Fan, Giám đốc phụ trách ngân hàng trung ương toàn cầu của WGC, nhận định niềm tin của khu vực chính thức đối với vàng hiện ở mức cao chưa từng thấy.

"Các ngân hàng trung ương vẫn cực kỳ lạc quan về vàng, thậm chí tích cực hơn bao giờ hết", ông nói.

Xu hướng mua vàng lan rộng

Trong bốn năm qua, các ngân hàng trung ương đã mua trung bình khoảng 1.000 tấn vàng mỗi năm, gấp đôi tốc độ của thập kỷ trước. Theo WGC, xu hướng này không còn giới hạn ở một nhóm quốc gia nhất định mà đang mở rộng sang nhiều nền kinh tế mới.

Những nước như Indonesia, Malaysia, Guatemala hay El Salvador đã quay trở lại thị trường hoặc bắt đầu mua vàng sau nhiều năm đứng ngoài cuộc chơi.

"Nhóm các ngân hàng trung ương mua vàng đang ngày càng mở rộng", ông Fan nhận định.

Các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển vẫn là lực lượng mua chủ đạo. Khoảng 53% ngân hàng trung ương thuộc nhóm này dự kiến tăng dự trữ vàng trong năm tới. Tuy nhiên, xu hướng cũng đang xuất hiện tại các nền kinh tế phát triển, khi 18% ngân hàng trung ương ở nhóm này cho biết họ có kế hoạch mua thêm vàng.

Theo WGC, số lượng cuộc trao đổi giữa các ngân hàng trung ương với tổ chức này về chiến lược nắm giữ vàng đã tăng đáng kể trong hai năm gần đây, phản ánh mối quan tâm ngày càng lớn đối với vai trò của vàng trong quản lý dự trữ quốc gia.

Vàng được xem là công cụ phòng thủ chiến lược

Khảo sát cho thấy các ngân hàng trung ương ngày càng coi vàng là tài sản chiến lược thay vì chỉ là khoản nắm giữ mang tính lịch sử.

Có tới 84% người tham gia khảo sát dự báo tỷ trọng vàng trong tổng dự trữ toàn cầu sẽ tăng trong vòng 5 năm tới. Trong khi đó, 74% cho rằng tỷ trọng của đồng USD trong dự trữ quốc tế sẽ giảm trong cùng giai đoạn.

Đa dạng hóa dự trữ vẫn là lý do quan trọng nhất thúc đẩy các ngân hàng trung ương mua vàng. Trong số 34 ngân hàng trung ương dự định tăng dự trữ vàng, có tới 31 đơn vị cho biết đây là động cơ chính.

Bên cạnh đó, vàng còn được đánh giá cao nhờ khả năng chống chịu trong các giai đoạn khủng hoảng. Có tới 90% người tham gia khảo sát cho rằng hiệu quả của vàng trong thời kỳ khủng hoảng là lý do quan trọng để nắm giữ tài sản này, mức cao nhất từng được ghi nhận. Trong khi đó, 84% đánh giá vàng là công cụ lưu giữ giá trị dài hạn và phòng ngừa lạm phát hiệu quả, còn 83% nhấn mạnh vai trò đa dạng hóa danh mục đầu tư.

Đáng chú ý, khảo sát được thực hiện trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang. Theo ông Fan, chính những biến động này càng củng cố vai trò của vàng như một tài sản trú ẩn an toàn.

"Các ngân hàng trung ương hiện đánh giá cao hơn bao giờ hết khả năng bảo toàn giá trị của vàng trong khủng hoảng, cũng như vai trò của nó trong việc phòng ngừa rủi ro địa chính trị", ông nói.

Giá giảm lại trở thành cơ hội mua vào

Giá vàng đã tăng hơn gấp đôi trong ba năm qua nhờ nhu cầu mạnh mẽ từ các ngân hàng trung ương. Tuy nhiên, một phần mức tăng đó đã bị xóa bỏ trong năm nay khi xung đột tại Trung Đông đẩy giá năng lượng đi lên, làm gia tăng kỳ vọng lãi suất sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.

Điều này khiến sức hấp dẫn của vàng, tài sản không mang lại lợi suất, phần nào suy giảm. Nhiều nhà đầu cơ đã rút khỏi thị trường và giá vàng từng rơi xuống mức thấp nhất kể từ tháng 11 năm ngoái.

Tuy nhiên, theo WGC, đợt điều chỉnh này lại mở ra cơ hội cho nhiều ngân hàng trung ương.

"Tôi nghĩ giá giảm là cơ hội để một số ngân hàng trung ương bắt đầu mua vào", ông Fan cho biết. Ông tiết lộ rằng trong năm 2025, nhiều ngân hàng trung ương từng trì hoãn kế hoạch mua vàng vì cho rằng giá quá cao và chờ đợi cơ hội thích hợp hơn.

Xu hướng đưa vàng về trong nước gia tăng

Một xu hướng đáng chú ý khác là nhiều quốc gia đang lựa chọn mua vàng từ chính các mỏ khai thác trong nước thay vì sử dụng nguồn dự trữ ngoại tệ để nhập khẩu. Khoảng một nửa số ngân hàng trung ương có kế hoạch mua vàng cho biết họ sẽ sử dụng hình thức này, trong khi 38% dự định bán bớt các tài sản dự trữ khác để tài trợ cho việc mua vàng.

Hiện Ngân hàng Trung ương Anh vẫn là nơi lưu ký vàng phổ biến nhất thế giới, với 57% ngân hàng trung ương trong khảo sát cho biết đang lưu trữ vàng tại London.

Tuy nhiên, xu hướng đưa vàng về trong nước hoặc phân tán sang nhiều địa điểm khác nhau đang tăng lên.

Khoảng 9% ngân hàng trung ương cho biết đã chuyển thêm vàng về lãnh thổ quốc gia trong năm qua, trong khi 10% đang đa dạng hóa các địa điểm lưu trữ. Cả hai tỷ lệ đều tăng đáng kể so với năm trước.

Theo WGC, những rủi ro địa chính trị ngày càng lớn đang khiến các ngân hàng trung ương quan tâm nhiều hơn đến vấn đề an toàn và quyền kiểm soát trực tiếp đối với tài sản dự trữ.

Xu hướng này cũng có thể tạo cơ hội cho các trung tâm giao dịch vàng mới nổi như Singapore và Hong Kong, những nơi đang tích cực thu hút hoạt động lưu ký vàng của các ngân hàng trung ương nhằm phát triển thị trường vàng trong nước.

Dù giá vàng đã điều chỉnh khỏi mức đỉnh lịch sử trong năm nay, WGC cho rằng nhu cầu từ các ngân hàng trung ương vẫn là trụ cột quan trọng của thị trường. Với mức độ quan tâm ngày càng lớn từ các nhà quản lý dự trữ trên toàn cầu, làn sóng tích lũy vàng nhiều khả năng sẽ còn tiếp diễn trong những năm tới.