Chỉ đứng sau Brazil, Việt Nam nắm 'quyền lực' số 2 thế giới với mặt hàng tỷ USD, chiếm 20% xuất khẩu toàn cầu

Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những cường quốc cà phê của thế giới khi duy trì vị trí quốc gia sản xuất cà phê lớn thứ hai toàn cầu trong niên vụ 2025/2026. Không chỉ giữ vai trò quan trọng trong nguồn cung, cà phê Việt Nam còn gia tăng hiện diện tại nhiều thị trường nhập khẩu lớn, trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ toàn cầu vẫn ở mức cao.

Theo dữ liệu của Cơ quan Dịch vụ Nông nghiệp Nước ngoài thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), sản lượng cà phê toàn cầu vẫn tập trung chủ yếu tại một số ít quốc gia nằm trong "vành đai cà phê" giữa hai chí tuyến. Trong niên vụ 2025/2026, 5 quốc gia sản xuất lớn nhất đóng góp gần 3/4 tổng sản lượng cà phê nhân của thế giới, tính theo bao 60 kg.

Brazil tiếp tục dẫn đầu với sản lượng 63 triệu bao, tương đương 35% tổng sản lượng toàn cầu. Phần lớn sản lượng của nước này là cà phê arabica - dòng cà phê được sử dụng phổ biến trong phân khúc cà phê đặc sản và các sản phẩm cao cấp.

Đứng ngay sau là Việt Nam với sản lượng 31,7 triệu bao, chiếm khoảng 18% sản lượng cà phê thế giới. Dù chỉ bằng khoảng một nửa sản lượng của Brazil, sản lượng cà phê của Việt Nam vẫn vượt xa Colombia - quốc gia đứng thứ ba với 12,5 triệu bao, đồng thời cao hơn Indonesia và Ethiopia.

Việt Nam chính thức vượt Colombia để trở thành quốc gia sản xuất cà phê lớn thứ hai thế giới từ năm 1999. Thành quả này chủ yếu đến từ quá trình mở rộng mạnh diện tích trồng cà phê robusta - giống cà phê có khả năng chống chịu tốt, hàm lượng caffeine cao và được sử dụng phổ biến trong sản xuất cà phê hòa tan, phối trộn espresso cũng như các sản phẩm thương mại.

Bên cạnh quy mô sản xuất, Việt Nam còn được biết đến với những nét văn hóa cà phê đặc trưng như cà phê trứng và cà phê muối.

Châu Á ngày càng gia tăng vai trò trên bản đồ cà phê thế giới

Trong nhiều thập kỷ, Nam Mỹ vẫn là trung tâm sản xuất cà phê của thế giới với các quốc gia như Brazil, Colombia và Peru. Tuy nhiên, vai trò của khu vực này đã dần thu hẹp khi sản lượng cà phê tại châu Á tăng mạnh.

Theo USDA, tỷ trọng của châu Á trong tổng sản lượng cà phê toàn cầu đã tăng từ dưới 5% vào thập niên 1960 lên khoảng 32% hiện nay. Động lực lớn nhất đến từ sự phát triển mạnh của ngành cà phê robusta tại Việt Nam.

Ngoài Việt Nam, nhiều quốc gia châu Á như Indonesia, Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan, Lào và Philippines cũng đang đóng góp đáng kể vào nguồn cung cà phê toàn cầu.

Trong khi đó, dù là nơi khởi nguồn của cây cà phê arabica, châu Phi hiện chỉ đứng thứ ba về sản lượng với các quốc gia sản xuất chủ lực gồm Ethiopia, Uganda, Tanzania, Bờ Biển Ngà, Kenya và Rwanda.

USDA cũng lưu ý biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục là thách thức lớn đối với ngành cà phê khi có thể làm suy giảm chất lượng hạt, thu hẹp diện tích canh tác phù hợp và gia tăng nguy cơ sâu bệnh. Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu vẫn phụ thuộc vào một số ít quốc gia sản xuất lớn, các hiện tượng thời tiết bất lợi có thể khiến sản lượng biến động mạnh và tiếp tục tác động đến giá cà phê thế giới.

Việt Nam tiếp tục củng cố vị thế trong niên vụ mới

Trong báo cáo thường niên về thị trường cà phê thế giới, USDA dự báo sản lượng cà phê toàn cầu niên vụ 2026/2027 sẽ đạt mức kỷ lục 189,7 triệu bao, tăng 10,8 triệu bao so với niên vụ trước.

Trong đó, sản lượng cà phê arabica dự kiến tăng 12,1%, đạt mức cao kỷ lục 105,9 triệu bao, còn sản lượng robusta giảm nhẹ 0,7%, xuống 83,8 triệu bao nhưng vẫn là mức cao thứ hai trong lịch sử.

Brazil được dự báo sẽ đạt vụ mùa kỷ lục với 71,9 triệu bao, tăng 8,9 triệu bao so với niên vụ trước. Sự phục hồi chủ yếu đến từ sản lượng arabica sau khi điều kiện thời tiết thuận lợi trở lại, giúp năng suất tại bang Minas Gerais - vùng sản xuất arabica lớn nhất nước này - đạt gần mức kỷ lục.

Trong khi đó, Việt Nam được dự báo đạt sản lượng kỷ lục 32,5 triệu bao, tăng thêm 800.000 bao nhờ diện tích trồng mở rộng và năng suất cải thiện. Giá cà phê duy trì ở mức cao cũng giúp người trồng tăng đầu tư vào phân bón và các yếu tố đầu vào để nâng cao năng suất.

USDA dự báo xuất khẩu cà phê nhân của Việt Nam sẽ đạt 25,4 triệu bao, tăng 300.000 bao so với niên vụ trước, trong khi tiêu thụ nội địa cũng được kỳ vọng đạt mức kỷ lục 5 triệu bao.

Với kết quả này, Việt Nam tiếp tục giữ vị trí nguồn cung cà phê lớn thứ hai thế giới trong niên vụ 2026/2027 và chiếm khoảng 20% tổng xuất khẩu cà phê toàn cầu. Riêng đối với cà phê robusta, Việt Nam vẫn là quốc gia sản xuất và xuất khẩu lớn nhất thế giới.

Ở các quốc gia khác, Colombia được dự báo nâng sản lượng lên 13,4 triệu bao, Ethiopia đạt mức kỷ lục 12,1 triệu bao, trong khi Indonesia giảm xuống còn 11,4 triệu bao do mưa lớn ảnh hưởng đến quá trình ra hoa và kết trái.

Đối với niên vụ 2025/2026, USDA giữ nguyên dự báo sản lượng cà phê toàn cầu ở mức 178,8 triệu bao. Trong đó, sản lượng của Việt Nam được điều chỉnh tăng thêm 900.000 bao lên 31,7 triệu bao nhờ năng suất cao hơn. Xuất khẩu cà phê của Việt Nam cũng được nâng thêm 500.000 bao lên 25,1 triệu bao.

Cà phê Việt Nam mở rộng thị phần tại nhiều thị trường lớn

Không chỉ duy trì vị thế về sản lượng, cà phê Việt Nam còn tiếp tục cải thiện chỗ đứng tại nhiều thị trường nhập khẩu chủ lực.

Theo số liệu của Eurostat, trong 4 tháng đầu năm 2026, Liên minh châu Âu (EU) nhập khẩu cà phê trị giá 9,97 tỷ EUR, tăng 5,8% so với cùng kỳ năm trước. Riêng nhập khẩu từ Việt Nam tăng 21,8%, giúp thị phần cà phê Việt Nam tại thị trường này tăng từ 10,4% lên 12%.

Tại Mỹ, tổng kim ngạch nhập khẩu cà phê đạt 5,07 tỷ USD, giảm 10,2% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, thị phần cà phê của Việt Nam vẫn tăng từ 5,3% lên 5,7%, dù kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam giảm 3,2%, còn 288,6 triệu USD trong 5 tháng đầu năm 2026.

Trung Quốc tiếp tục là điểm sáng khi nhập khẩu cà phê từ Việt Nam đạt 99,6 triệu USD, tăng tới 87,1% so với cùng kỳ. Nhờ đó, thị phần cà phê Việt Nam tại thị trường này tăng mạnh từ 8,8% lên 15,3%.

Ở chiều ngược lại, Nhật Bản ghi nhận nhập khẩu cà phê từ Việt Nam đạt 198,7 triệu USD, giảm 12,8%, khiến thị phần của Việt Nam giảm từ 24,6% xuống còn 20,1%.

Bước sang nửa cuối năm 2026, thị trường cà phê được kỳ vọng sẽ có thêm động lực nếu tiến độ thu hoạch tại Brazil tiếp tục chậm và lượng tồn kho arabica trên sàn ICE duy trì ở mức thấp. Đối với Việt Nam, giá cà phê trong nước đã có tín hiệu phục hồi từ cuối tháng 7, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu.

Tuy nhiên, khả năng cải thiện kim ngạch trong những tháng cuối năm vẫn phụ thuộc vào diễn biến nguồn cung toàn cầu, nhu cầu nhập khẩu tại các thị trường tiêu thụ chủ lực cũng như việc nâng cao tỷ trọng cà phê chế biến nhằm gia tăng giá trị xuất khẩu.