Chi phí đi vay tăng vọt, Fed và các NHTW sẽ đảo chiều làn sóng tăng lãi suất?

Thị trường trái phiếu đang góp phần thắt chặt điều kiện tài chính trên toàn cầu khi lợi suất tăng mạnh, qua đó có thể giúp các NHTW kiềm chế lạm phát mà không cần nâng lãi suất điều hành nhiều lần như dự kiến.

Lợi suất trái phiếu đã tăng vọt lên mức cao nhất trong nhiều năm sau nhiều tuần bán tháo, khiến chi phí vay vốn tăng lên ngay cả khi các nhà hoạch định chính sách chưa có thêm động thái nào.

Các nhà giao dịch đã điều chỉnh giảm kỳ vọng tăng lãi suất. Theo dữ liệu được tổng hợp, tổng mức tăng lãi suất được thị trường định giá thông qua các hợp đồng hoán đổi lãi suất tại 8 nền kinh tế lớn đã giảm gần 200 điểm cơ bản kể từ giữa tháng 9.

Chưa có nhiều dấu hiệu cho thấy làn sóng bán tháo trái phiếu sắp chấm dứt. Những lo ngại về chi tiêu ngân sách tại Mỹ, Nhật Bản và Pháp khiến nhà đầu tư đòi hỏi mức bù đắp rủi ro cao hơn, trong khi hàng loạt đợt phát hành nợ liên quan đến AI đang hút một lượng lớn vốn trên thị trường.

Bên cạnh đó, chi phí vay tăng cao đang lan sang các khoản vay thế chấp và trái phiếu lợi suất cao có mức độ rủi ro lớn - tạo ra một phần sức ép lên hoạt động kinh tế mà các NHTW vốn muốn đạt được thông qua việc nâng lãi suất điều hành.

“Thị trường càng phản ánh kỳ vọng thắt chặt chính sách tiền tệ nhiều hơn thì điều kiện tài chính càng trở nên khắt khe. Điều kiện tài chính càng thắt chặt thì các NHTW cuối cùng càng có thể cần ít tăng lãi suất hơn, hoặc thậm chí không còn đủ khả năng để tiếp tục tăng”, Ken Orchard, Giám đốc bộ phận trái phiếu quốc tế tại T. Rowe Price, nhận định.

Dữ liệu được các chuyên gia tổng hợp cho thấy thị trường hiện dự báo tổng mức tăng lãi suất tại 8 nền kinh tế nói trên là 539 điểm cơ bản, giảm từ 717 điểm cơ bản hồi tháng 9 - thời điểm kỳ vọng tăng lãi suất lên cao nhất kể từ năm 2022.

Australia ghi nhận mức điều chỉnh giảm lớn nhất, tiếp theo là khu vực đồng euro trong bối cảnh lo ngại về triển vọng tài khóa của Pháp, rồi đến Hàn Quốc và Canada.

Lợi suất trái phiếu Chính phủ trên toàn cầu đã vượt 4%, lên mức cao nhất kể từ năm 2000. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng chi phí vay vốn tăng cao có thể bắt đầu gây sức ép lớn hơn lên nền kinh tế.

Lợi suất tăng có thể giúp NHTW thực hiện một phần công việc của mình. Tuy nhiên, nếu các nhà đầu tư cho rằng NHTW quá chú trọng hỗ trợ tăng trưởng, họ có thể nghi ngờ cam kết chống lạm phát của các cơ quan này và đòi hỏi mức bù rủi ro lớn hơn khi nắm giữ trái phiếu kỳ hạn dài.

Yuxuan Tang, Giám đốc bộ phận chiến lược lãi suất và ngoại hối khu vực châu Á tại JPMorgan Private Bank, cho biết: “Các NHTW cuối cùng sẽ phải cân bằng giữa nhiệm vụ hỗ trợ tăng trưởng và rủi ro lạm phát trong ngắn hạn. Chúng tôi cho rằng phần lớn thị trường lãi suất hiện đang đánh giá quá cao khả năng tiếp tục tăng lãi suất, trong bối cảnh những hệ lụy từ cuộc chiến làm gia tăng rủi ro suy giảm tăng trưởng”.

Cơ hội cho nhà đầu tư trái phiếu

Diễn biến này có thể khiến trái phiếu trở nên hấp dẫn trở lại trong mắt nhà đầu tư.

Theo bà Tang, trái phiếu có chất lượng tín dụng cao là lựa chọn đáng cân nhắc vì đây vẫn là một trong những công cụ phòng vệ hiệu quả trước lạm phát và nguy cơ tăng trưởng chậm lại.

Bà cho biết lợi suất tăng mạnh trong tháng qua đã cải thiện đáng kể tương quan giữa rủi ro và lợi nhuận tiềm năng của loại tài sản này.

Deutsche Bank AG hiện nhận thấy cơ hội đầu tư vào trái phiếu kho bạc Mỹ.

Christian Nolting, Giám đốc đầu tư toàn cầu phụ trách mảng ngân hàng tư nhân của ngân hàng này tại Frankfurt, nhận xét: “Theo quan điểm của chúng tôi, ít nhất xét từ góc độ năng lượng, tình hình hiện nay sẽ không kéo dài mãi. Nguồn cung năng lượng sẽ được cải thiện và lạm phát sẽ giảm xuống. Vì vậy, tôi không cho rằng chúng ta đang ở trong một chu kỳ tăng lãi suất toàn diện”.

Trong khi đó, các chiến lược gia tại Barclays cho rằng thị trường đã giúp Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giảm bớt một phần áp lực phải tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ.

“Một phần quá trình thắt chặt điều kiện tài chính đã diễn ra độc lập với kỳ vọng Fed sẽ tiếp tục tăng lãi suất”, các chiến lược gia của Barclays viết. “Nếu các yếu tố khác không đổi, điều này sẽ làm giảm tính cấp thiết của việc Fed nâng lãi suất, ngay cả khi khuôn khổ quản trị rủi ro vẫn nghiêng về khả năng tiếp tục thắt chặt chính sách”.

Nhưng không phải ai cũng đồng tình với nhận định này. Một số nhà đầu tư cho rằng thị trường vẫn đánh giá thấp nguy cơ tăng lãi suất, bởi cuộc chiến đang kéo dài áp lực lạm phát thông qua giá dầu ở mức cao.

Giá dầu vẫn trên 100 USD/thùng khi các nhà giao dịch cân nhắc giữa những cuộc tấn công ngày càng leo thang của Iran nhằm vào tàu chở dầu tại eo biển Hormuz và tuyên bố của Tổng thống Donald Trump rằng Mỹ sẽ “không tấn công” Tehran trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Theo Kenneth Goh, Giám đốc bộ phận quản lý tài sản tư nhân tại UOB Kay Hian, ngay cả khi những tác động tiêu cực đến tăng trưởng trở nên khó có thể bỏ qua và các NHTW quyết định tạm dừng tăng lãi suất, những lo ngại về tình hình tài khóa vẫn có thể hạn chế đà giảm của lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã tìm cách trấn an các nhà đầu tư hoài nghi, cho rằng tăng trưởng mạnh hơn cùng việc kiềm chế chi tiêu sẽ nhanh chóng cải thiện quỹ đạo vay nợ của Mỹ.

Tại Nhật Bản, Thủ tướng Sanae Takaichi khẳng định Chính phủ của bà sẵn sàng xem xét lại các kế hoạch chi tiêu và nguồn thu nếu lợi suất trái phiếu biến động bất thường.

Kể từ đầu nửa cuối năm, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng hơn 70 điểm cơ bản. Trong cùng giai đoạn, lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản cùng kỳ hạn tăng 31 điểm cơ bản, trong khi lợi suất trái phiếu tương đương của Đức và Pháp lần lượt tăng 61 và 121 điểm cơ bản.

Để ngỏ khả năng tăng lãi suất

Ở thời điểm hiện tại, các nhà hoạch định chính sách vẫn phát tín hiệu sẵn sàng hành động. Tháng trước, các quan chức Fed nhất trí nâng lãi suất điều hành lần đầu tiên kể từ tháng 7/2023. Mặt khác, một số người đã kêu gọi duy trì sự linh hoạt, cho thấy Fed có thể không tiếp tục tăng lãi suất trong tháng này.

Tại Ấn Độ, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) đã chuyển sang lập trường cứng rắn hơn khi nâng lãi suất lần đầu tiên sau gần 4 năm, đồng thời phát tín hiệu sẽ tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ trong thời gian tới.

Những diễn biến trên sẽ là tâm điểm tại các cuộc họp thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), khai mạc vào ngày 12/10 tại Bangkok. Các nhà hoạch định chính sách toàn cầu dự kiến tập trung thảo luận về tăng trưởng, lạm phát, lãi suất và nợ công.

Bên cạnh đó, báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 9, dự kiến công bố vào thứ Tư (14/10), cũng sẽ được thị trường theo dõi sát sao để tìm thêm manh mối về lộ trình lãi suất của Fed.