Chính thức tách dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam thành 3 dự án độc lập

Quốc hội vừa quyết định tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành 3 dự án độc lập, qua đó tháo gỡ điểm nghẽn về cơ sở pháp lý, tạo điều kiện để từng hợp phần được xác định rõ trách nhiệm, nguồn vốn và cách thức triển khai.

Chiều 24/8, với 476/481 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tương đương 95,2% tổng số đại biểu Quốc hội, Quốc hội thông qua Nghị quyết về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập.

Đây là thay đổi quan trọng đối với cách tổ chức dự án được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư từ năm 2009. Thay vì tiếp tục triển khai dưới một dự án tổng thể, các hợp phần sẽ được tổ chức thành những dự án độc lập, có căn cứ pháp lý và quy trình đầu tư riêng.

Theo nghị quyết, Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được tách thành Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2 và Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ hai nhà máy.

Trong đó, Ninh Thuận 1 bao gồm Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 cùng các dự án thành phần; Ninh Thuận 2 bao gồm Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 và các dự án thành phần. Phần bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được tách thành dự án thứ ba để có thể tổ chức thực hiện theo cơ chế riêng.

Ý nghĩa lớn nhất của việc tách này nằm ở chỗ từng dự án không còn phải vận hành trong cùng một khuôn khổ đầu tư chung. Sau khi được tách, việc lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư và tổ chức thực hiện từng dự án sẽ được tiến hành theo quy định pháp luật hiện hành, tương ứng với hình thức đầu tư và nguồn vốn của dự án đó.

Cách tổ chức mới cũng giúp xác định rõ hơn chủ thể chịu trách nhiệm đối với từng phần việc. Các cơ quan chủ quản, chủ đầu tư được sử dụng dữ liệu và kết quả công việc liên quan đã thực hiện trước đây để tiếp tục triển khai, thay vì phải thực hiện lại những phần việc đã có.

Đây là điểm có ý nghĩa thực tế trong bối cảnh dự án điện hạt nhân có quy mô lớn, nhiều hợp phần và yêu cầu phối hợp giữa nhiều cơ quan. Việc một hợp phần được xác lập thành dự án độc lập sẽ tạo điều kiện xử lý công việc theo tiến độ và cơ chế phù hợp, hạn chế tình trạng các phần việc phải phụ thuộc hoặc chờ nhau.

Một trong những hợp phần được tách riêng là dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Quốc hội giao UBND tỉnh Khánh Hòa làm cơ quan chủ quản. Chủ tịch UBND tỉnh được quyết định đầu tư, điều chỉnh dự án và phân chia thành các dự án thành phần theo quy định mà không phải thực hiện lại quyết định chủ trương đầu tư.

Trong thời gian chờ bố trí tái định cư, tỉnh Khánh Hòa được phép bố trí nhà ở tạm hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà cho người có đất ở bị thu hồi để phục vụ dự án. Thời gian và mức hỗ trợ cụ thể do UBND tỉnh quy định, bảo đảm công khai, minh bạch và phù hợp với điều kiện thực tế.

Nguồn vốn thực hiện dự án này gồm ngân sách trung ương, nguồn tăng thu, tiết kiệm chi, nguồn dự phòng ngân sách trung ương hằng năm và các nguồn vốn hợp pháp khác. Quốc hội cũng cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy trình rút gọn đối với các gói thầu tư vấn, phi tư vấn phục vụ dự án theo quy định pháp luật về đấu thầu.

Trong khi đó, hai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 sẽ được triển khai theo quy trình đầu tư tương ứng với hình thức và nguồn vốn của từng dự án.

Đáng chú ý, khi cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Chính phủ sẽ báo cáo Quốc hội về việc chấm dứt hiệu lực Nghị quyết số 41/2009/QH12 ngày 25/11/2009 về chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Dù được tách về mặt dự án và quy trình đầu tư, ba dự án vẫn phải được đặt trong một cơ chế phối hợp thống nhất. Quốc hội giao Chính phủ xây dựng cơ chế quản lý, phối hợp, điều phối; bảo đảm sử dụng hiệu quả hạ tầng kỹ thuật dùng chung và phân định rõ trách nhiệm trong toàn bộ quá trình thực hiện.

Đặc biệt, với một dự án điện hạt nhân, yêu cầu về an toàn, an ninh hạt nhân, bảo vệ môi trường, quốc phòng và an ninh tiếp tục được đặt ở mức cao và phải được xác định rõ trách nhiệm.

Quốc hội cũng thống nhất tiếp tục áp dụng các cơ chế, chính sách đặc biệt đã được ban hành theo Nghị quyết số 189/2025/QH15 ngày 19/2/2025 của Quốc hội và Nghị quyết số 121/2026/UBTVQH15 ngày 30/3/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho 3 dự án sau khi tách.

Như vậy, quyết định lần này không đơn thuần là chia một dự án lớn thành ba phần. Điểm cốt lõi là chuyển toàn bộ dự án sang một cấu trúc triển khai rõ ràng hơn: mỗi nhà máy và phần việc tái định cư có thể đi theo quy trình đầu tư riêng, có chủ thể, nguồn lực và tiến độ riêng, nhưng vẫn được điều phối trong một tổng thể thống nhất. Đây là bước tháo gỡ quan trọng về pháp lý, tạo nền tảng để Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận tiếp tục được triển khai trong giai đoạn tiếp theo.