Chủ tịch Hanel PT: Đừng chỉ thu hút FDI, phải tạo 500-1.000 doanh nghiệp Việt làm nhà cung ứng cấp một

"Cửa sổ vàng" chỉ kéo dài 1-3 năm

Chia sẻ tại Hội thảo "Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp", bà Trần Thị Thu Trang - Chủ tịch CTCP Công nghệ Thế hệ mới Hanel PT - cho hay, sau 26 năm phát triển, Hanel PT hiện là nhà cung cấp cấp một (Tier 1) trực tiếp cho nhiều tập đoàn lớn trên thế giới. Gần đây, doanh nghiệp này tiếp tục ký hợp đồng cung cấp sản phẩm cho các công ty trong ngành bán dẫn của Mỹ, bên cạnh các khách hàng truyền thống đến từ Nhật Bản.

"Để một doanh nghiệp Việt Nam bán hàng trực tiếp cho các tập đoàn nước ngoài là điều không hề đơn giản. Họ đều đã có những nhà cung cấp rất ổn định. Muốn được lựa chọn, doanh nghiệp Việt phải có điều gì đó khác biệt", bà nói.

Bà Trang nhận định chuỗi cung ứng toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ dưới tác động của biến động địa chính trị và kinh tế thế giới. Đây là cơ hội hiếm có để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Minh chứng cho cơ hội này, Hanel PT dự kiến tăng trưởng khoảng 150% trong năm 2026, bất chấp bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn. Theo bà, sự tăng trưởng này đến từ việc các nhà mua hàng quốc tế đang đặt niềm tin vào Việt Nam và tích cực tìm kiếm thêm các nhà cung ứng mới.

"Nếu trong điều kiện bình thường, có lẽ chúng tôi cũng chưa có cơ hội tham gia sâu vào lĩnh vực bán dẫn. Nhưng khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc, Việt Nam có cơ hội và chúng tôi cũng có cơ hội bước vào lĩnh vực này", bà chia sẻ.

Từ thực tế đó, bà cho rằng mục tiêu phát triển khoảng 500-1.000 doanh nghiệp Việt Nam trở thành nhà cung cấp cấp một theo tinh thần Nghị quyết 68 là định hướng rất quan trọng.

"Nếu không hành động nhanh, chúng ta có thể bỏ lỡ cơ hội vàng trong khoảng 1-3 năm tới, hoặc xa hơn là 5 năm tới", bà cảnh báo.

Không chỉ thu hút FDI mà phải kết nối doanh nghiệp Việt

Theo Chủ tịch Hanel PT, sau hơn 40 năm thu hút đầu tư nước ngoài, đặc biệt là hai thập kỷ gần đây, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu nổi bật. Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất vẫn là sự kết nối giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa.

Bà dẫn chứng ngành điện tử của Việt Nam hiện có kim ngạch xuất khẩu khoảng 160 tỷ USD, nhưng số lượng doanh nghiệp Việt trở thành nhà cung cấp trực tiếp cho các tập đoàn FDI vẫn rất hạn chế.

"Chúng ta cần đặt câu hỏi: Có bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam đang là nhà cung cấp cấp một, cấp hai trực tiếp cho các doanh nghiệp FDI ngay tại Việt Nam?", bà nêu vấn đề.

Theo bà, Việt Nam cần chuyển từ tư duy chỉ thu hút FDI sang mô hình vừa thu hút đầu tư, vừa chủ động nâng tầm doanh nghiệp trong nước để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng.

"Không thể chỉ kỳ vọng doanh nghiệp FDI tự tìm đến doanh nghiệp Việt mà cần có cơ chế, chính sách kết nối hai khu vực này", bà nói.

Bản thân Hanel PT cũng thay đổi chiến lược trong gần một thập kỷ qua. Nếu trước đây chủ yếu xuất khẩu để bán cho doanh nghiệp FDI ở nước ngoài thì hiện nay doanh nghiệp tập trung cung ứng trực tiếp cho các tập đoàn FDI đang sản xuất tại Việt Nam.

"Nếu ngay trên sân nhà mình còn chưa bán được hàng thì việc đi ra nước ngoài cạnh tranh sẽ khó khăn hơn rất nhiều", bà chia sẻ.

Mỗi địa phương cần nuôi dưỡng 20-30 doanh nghiệp đầu đàn

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, bà Trang đề xuất ba nhóm giải pháp.

Thứ nhất, tập trung nguồn lực vào những doanh nghiệp có tiềm năng trở thành nhà cung cấp cấp một thay vì hỗ trợ dàn trải. Khi các doanh nghiệp này lớn mạnh sẽ kéo theo hàng chục, hàng trăm doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng cùng phát triển, đồng thời nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.

Thứ hai, sau khi tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mỗi tỉnh, thành nên có chỉ tiêu cụ thể về số lượng doanh nghiệp có khả năng trở thành nhà cung cấp cấp một.

Theo bà, mỗi địa phương chỉ cần xây dựng khoảng 20-30 doanh nghiệp tiềm năng cũng đã tạo ra lực lượng tiên phong đủ sức lan tỏa cho cả hệ sinh thái sản xuất.

"Không nên chỉ đưa ra chính sách chung. Cần làm việc trực tiếp với doanh nghiệp để biết họ cần gì, có thể là đất đai với chi phí hợp lý, vốn rẻ hay điều kiện mở rộng sản xuất", bà đề xuất.

Thứ ba, cần xây dựng chiến lược quốc gia về đào tạo doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng quốc tế, hình thành bộ tài liệu chuẩn, huy động các chuyên gia và doanh nghiệp đã có kinh nghiệm để hỗ trợ các doanh nghiệp tiềm năng.

Theo bà, đội ngũ doanh nghiệp có năng lực bán hàng quốc tế sẽ là lực lượng dẫn dắt tăng trưởng, nâng cao năng suất, thúc đẩy xuất khẩu và góp phần giúp Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình.

"Tôi mong muốn ba nhóm giải pháp này sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ hơn để tạo thêm nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đủ sức vươn ra toàn cầu", bà nhấn mạnh.