Chủ tịch Quốc hội: Có nơi tiếp xúc cử tri nhiều cuộc, mất thời gian mà ý kiến chỗ này cũng giống chỗ kia

Sáng 24/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi). Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, người dân không chỉ được biết, được bàn, được cho ý kiến mà quan trọng hơn là ý kiến đó được tiếp nhận thế nào, ai trả lời, bao giờ trả lời và kết quả ra sao.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chủ đề tiếp xúc cử tri phải liên tục thay đổi để lắng nghe ý kiến người dân

Phát biểu góp ý tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh quan điểm dân chủ phải đi cùng với pháp quyền, kỷ cương, kỷ luật, trách nhiệm, nghiêm minh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc bảo đảm người dân được biết, được bàn và được cho ý kiến sẽ chưa đầy đủ nếu không làm rõ ý kiến đó được tiếp nhận, xử lý ra sao. Mỗi ý kiến phải được tiếp nhận, xử lý kịp thời; kết quả xử lý như thế nào là rất quan trọng, chứ không chỉ căn cứ vào việc chuyển đơn, chuyển thư để đánh giá.

Từ đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự luật quy định rõ đầu mối tiếp nhận, các trường hợp bắt buộc phải phản hồi và thời hạn phản hồi. Những ý kiến không thuộc thẩm quyền thì phải được chuyển đúng nơi, đồng thời thông báo để người dân biết ý kiến của mình đang được xử lý ở đâu.

“Không để người dân góp ý xong mà không biết ý kiến của mình đi đâu”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Ông cũng lưu ý những cơ chế tác động trực tiếp đến quyền của người dân phải được quy định rõ, không để luật khó thực hiện trong thực tế.

Liên quan công tác tiếp xúc cử tri với nhân dân, Chủ tịch Quốc hội cho rằng hoạt động này cũng phải thực chất. Không phải cứ tổ chức nhiều cuộc tiếp xúc là tốt, mà có khi chỉ cần một cuộc nhưng nhiều nơi biết, thông qua hệ thống trực tuyến.

Theo Chủ tịch Quốc hội, hiện nay một số nơi tổ chức rất nhiều cuộc tiếp xúc, mất thời gian nhưng ý kiến ở nơi này cũng giống nơi kia. Do đó, cần tránh tiếp xúc cử tri hình thức, chủ đề tiếp xúc phải liên tục thay đổi để lắng nghe ý kiến của người dân, doanh nghiệp và các thành phần trong xã hội.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho biết dự thảo sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm thực hiện dân chủ ở cơ sở gắn với tăng cường kỷ luật, kỷ cương và pháp quyền.

Sau chỉnh lý, dự thảo luật gồm 6 chương, 61 điều, giảm 30 điều so với Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025.

Dự thảo mở rộng, đa dạng hóa các hình thức thực hiện dân chủ trên môi trường số phù hợp với tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Cùng với đó, dự thảo kiện toàn tổ chức, nâng cao tính thực chất và hiệu quả hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng.

Chính phủ cũng đề xuất xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá việc thực hiện dân chủ ở cơ sở của cơ quan hành chính và chính quyền các cấp; sửa đổi, bổ sung quy định về việc không tổ chức Ban Thanh tra nhân dân ở cơ quan, đơn vị không có tổ chức công đoàn.

Theo dự thảo, Ban Thanh tra nhân dân là thiết chế giám sát xã hội của nhân dân, tách bạch rõ ràng với hoạt động thanh tra nhà nước theo quy định của Luật Thanh tra.

Những nội dung này được đặt trong yêu cầu hoàn thiện cơ chế thực hiện dân chủ ở cơ sở theo hướng gắn với tăng cường kỷ luật, kỷ cương, pháp quyền, đồng thời phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ trách nhiệm tiếp thu, giải trình, phản hồi

Ở góc độ cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết Ủy ban tán thành việc sửa đổi luật nhằm thể chế hóa các chủ trương mới, khắc phục vướng mắc và hoàn thiện cơ chế thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân.

Liên quan việc lấy ý kiến Nhân dân, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong tiếp thu, giải trình và phản hồi. Đồng thời, cần xác định rõ cách tính tỷ lệ “trên 50% nhân dân” khi lấy ý kiến bằng nhiều hình thức.

Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cũng đề nghị bảo đảm phương thức điện tử không làm hạn chế cơ hội tham gia của những người khó tiếp cận công nghệ hoặc hạ tầng số. Theo đó, cần làm rõ nguyên tắc kết hợp giữa phương thức trực tiếp và điện tử, nhất là trong lấy ý kiến, biểu quyết của cộng đồng dân cư, bảo đảm bình đẳng trong thực hiện quyền dân chủ.

Các đề nghị này nhằm làm rõ hơn trách nhiệm phản hồi, chuyển thông tin và thông báo kết quả xử lý ý kiến của Nhân dân, để quyền tham gia của người dân không chỉ dừng ở việc được hỏi ý kiến mà còn được tiếp nhận, xử lý và phản hồi.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhấn mạnh yêu cầu này khi đề nghị quy định cụ thể đầu mối tiếp nhận, trường hợp bắt buộc phải phản hồi và thời hạn phản hồi. Với những ý kiến không thuộc thẩm quyền, cơ quan tiếp nhận phải chuyển đúng nơi và thông báo cho người dân biết.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội lưu ý việc ứng dụng công nghệ số trong thực hiện dân chủ phải bảo đảm cơ hội tham gia của người dân. Việc mở rộng các hình thức trực tuyến, điện tử phải đi cùng yêu cầu không làm hạn chế quyền tham gia của những người khó tiếp cận công nghệ hoặc hạ tầng số.

Phát biểu tiếp thu, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết trong quá trình xây dựng luật, Chính phủ đã quán triệt nghiêm túc nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, đặc biệt là phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Theo Phó Thủ tướng, khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, vấn đề cốt lõi nổi lên là quản trị quốc gia, quản trị địa phương, quản trị xã hội và phát triển.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh dân chủ cơ sở là một động lực, một cốt lõi, một cấu phần đặc biệt quan trọng trong quản trị và phát triển. Vì vậy, quá trình chỉ đạo xây dựng dự án luật đặt yêu cầu cao, gắn với thúc đẩy chuyển đổi số và đa dạng hóa các phương thức thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Lãnh đạo Chính phủ cho biết dự án luật lưu ý việc hoàn thiện và đa dạng hóa các phương thức dân chủ ở cơ sở, với vấn đề cốt lõi là làm sao gần dân, sát dân, phục vụ người dân, thực hiện mục tiêu giải trình và đáp ứng yêu cầu giám sát của người dân một cách tốt nhất, hiệu quả nhất.

Dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) dự kiến được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10.