Chưa thể trục vớt xác tàu chở 2 tấn vàng, trị giá 5.255 tỷ đồng ở độ sâu 5.180m dưới đáy biển

Hơn 80 năm sau khi chìm dưới đáy Đại Tây Dương, tàu ngầm I-52 của Nhật Bản vẫn được cho là cất giữ khoảng 2 tấn vàng trị giá hơn 200 triệu USD (khoảng 5.255 tỷ đồng theo tỷ giá hiện nay) cùng nhiều nguyên liệu và hàng hóa có giá trị.

Đến nay, số vàng này vẫn chưa được trục vớt do những thách thức về kỹ thuật, pháp lý và đạo đức.

I-52 là một trong những tàu ngầm vận tải tầm xa của Hải quân Nhật Bản hoạt động trong giai đoạn cuối của Thế chiến II. Mùa hè năm 1944, con tàu khởi hành từ Nhật Bản thực hiện nhiệm vụ bí mật tới châu Âu, trong bối cảnh các tuyến vận tải trên biển bị lực lượng Đồng minh kiểm soát chặt chẽ, khiến tàu ngầm trở thành một trong số ít phương tiện có thể vận chuyển hàng hóa.

Sau khi dừng tại Singapore để hoàn tất việc chất hàng, I-52 mang theo khoảng 270 tấn hàng hóa, gồm thiếc, vonfram, molypden, cao su thiên nhiên, quinine và khoảng 2 tấn vàng được đúc thành 146 thỏi. Theo các tài liệu lịch sử, số vàng này được sử dụng để thanh toán cho các thiết bị công nghệ và vật tư mà Nhật Bản cần nhập khẩu.

Tuy nhiên, hành trình của I-52 không thể hoàn thành. Các tài liệu được công bố sau chiến tranh cho thấy lực lượng Đồng minh đã giải mã được các bức điện liên lạc và nắm thông tin về lộ trình của con tàu.

Tối 23/6/1944, khi đang hoạt động trên Đại Tây Dương, I-52 bị tấn công và chìm xuống biển. Đến ngày hôm sau, các mảnh vỡ cùng nhiều kiện cao su nổi trên mặt nước đã xác nhận vụ chìm tàu. Toàn bộ 109 thành viên thủy thủ đoàn đều thiệt mạng.

Trong nhiều thập kỷ sau đó, vị trí chính xác của xác tàu vẫn là một bí ẩn do sai số trong dữ liệu định vị, khiến nhiều cuộc tìm kiếm không đạt kết quả.

Bước ngoặt xuất hiện vào đầu những năm 1990 khi nhà nghiên cứu Paul Tidwell cùng cộng sự rà soát lại các hồ sơ lưu trữ, nhật ký hành trình và báo cáo lịch sử từ nhiều quốc gia. Kết hợp với công nghệ mô phỏng hải trình hiện đại, nhóm nghiên cứu xác định vị trí thực tế của I-52 lệch hơn 16km so với tọa độ được sử dụng trước đó.

Từ những dữ liệu mới, một cuộc thám hiểm biển sâu được triển khai vào năm 1995. Sau nhiều tuần khảo sát bằng sonar, các chuyên gia phát hiện một vật thể lớn nằm ở độ sâu khoảng 5.180m dưới mặt nước.

Robot lặn điều khiển từ xa sau đó xác nhận đây chính là xác tàu I-52. Theo đánh giá của các chuyên gia, phần lớn thân tàu vẫn giữ được hình dạng khá nguyên vẹn dù đã nằm dưới đáy đại dương hơn nửa thế kỷ. Nhiều ý kiến cho rằng con tàu có thể đã chìm từ từ sau khi bị hư hại, giúp kết cấu không bị phá hủy hoàn toàn khi chạm đáy biển.

Đến nay, chưa có chiến dịch nào được triển khai nhằm trục vớt số vàng trên tàu. Nhiều nhà nghiên cứu nhận định kho báu vẫn nằm trong khoang phía trước của I-52 và gần như chưa bị tác động kể từ khi con tàu chìm năm 1944.

Tuy nhiên, việc đưa số vàng này lên mặt nước được đánh giá là vô cùng phức tạp. Bên cạnh những thách thức kỹ thuật khi làm việc ở độ sâu hơn 5km, mọi kế hoạch trục vớt còn phải cân nhắc các yếu tố pháp lý và đạo đức, bởi xác tàu cũng được xem là nơi an nghỉ của 109 thủy thủ.