Siêu dự án AI của Nhật Bản đội vốn thêm 5 tỷ USD, tham vọng đối đầu Mỹ - Trung gặp khó
Giá chip tăng vọt và đồng yên suy yếu đã đẩy chi phí đầu tư lên gần gấp đôi dự toán ban đầu.

Chi phí triển khai dự án AI quy mô lớn nhằm xây dựng năng lực công nghệ độc lập của Nhật Bản có thể tăng thêm tới 800 tỷ yên (khoảng 5 tỷ USD), khi giá chip leo thang và đồng nội tệ mất giá gây áp lực lên ngân sách.
Tổng vốn đầu tư cho dự án trong 5 năm (đến hết năm tài khóa 2030) dự kiến tăng từ mức 1.000 tỷ yên ban đầu lên tới 1.800 tỷ yên.
Đây là một trong những sáng kiến công nghệ trọng điểm của Nhật Bản nhằm phát triển năng lực AI trong nước, giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài.
Dự án do Noetra dẫn dắt, với sự tham gia của liên minh gồm 44 doanh nghiệp - trong đó có Sony Group và SoftBank.
Kế hoạch ban đầu là mua khoảng 27.500 bộ xử lý đồ họa (GPU) Rubin của Nvidia để xây dựng hạ tầng phục vụ phát triển các mô hình AI.
Tuy nhiên, giá chip nhớ và nhiều linh kiện khác cấu thành GPU đang tăng mạnh, trong khi đồng yên suy yếu khiến chi phí nhập khẩu thiết bị càng đắt đỏ.
Điều này làm dấy lên lo ngại về gánh nặng ngân sách ngày càng lớn mà Chính phủ Nhật Bản phải gánh chịu. Một số ý kiến cho rằng dự toán ban đầu của dự án đã quá lạc quan so với thực tế.
Nhật Bản đặt cược vào AI vật lý trong cuộc đua với Mỹ và Trung Quốc
AI là một trong những trụ cột trong chiến lược tăng trưởng của Chính phủ Thủ tướng Sanae Takaichi.
Trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh quyết liệt để giành vị thế dẫn đầu công nghệ, cuộc đua phát triển AI cũng kéo theo nhu cầu bán dẫn tăng mạnh.

Với Nhật Bản, thách thức không chỉ nằm ở việc duy trì đầu tư để bắt kịp các đối thủ, mà còn phải kiểm soát hiệu quả nguồn lực trong cuộc cạnh tranh ngày càng tốn kém này.
Noetra đặt mục tiêu phát triển các mô hình nền tảng phục vụ AI vật lý (Physical AI), lĩnh vực tích hợp trí tuệ nhân tạo vào máy móc và robot.
Đến năm tài khóa 2030, liên minh kỳ vọng xây dựng được hệ thống có khả năng nhận biết, dự đoán và tái tạo các thông tin từ thế giới thực.
Do được Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) hậu thuẫn, phần chi phí tăng thêm của dự án sẽ trực tiếp làm gia tăng gánh nặng tài chính công.
Chính phủ chịu trách nhiệm chi trả cho việc mua sắm GPU cũng như hoạt động nghiên cứu và phát triển.
Riêng trong năm tài khóa 2026 - năm đầu tiên triển khai dự án - Chính phủ đã đóng góp 387,3 tỷ yên. Trong khi đó, tổng số tiền 44 doanh nghiệp tham gia cùng đầu tư chỉ vào khoảng 1 tỷ yên.
Hằng năm, dự án sẽ được đánh giá dựa trên các mục tiêu đã đề ra. Kết quả đánh giá là cơ sở để Chính phủ quyết định có tiếp tục cấp ngân sách hỗ trợ hay không.
Với mức chi phí dự kiến tăng mạnh, Tokyo hiện phải xem xét liệu những kết quả mà dự án có thể mang lại có tương xứng với khoản đầu tư bổ sung hay không.
Chiến lược tăng trưởng của Chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu huy động hơn 370.000 tỷ yên vốn đầu tư công và tư nhân đến năm tài khóa 2040, tập trung vào 62 nhóm sản phẩm và công nghệ.
Trong tổng số này, khoảng 10.500 tỷ yên dự kiến được dành cho AI vật lý.
Tuy nhiên, ngay cả khi đạt được quy mô đầu tư nói trên, giới phân tích đánh giá Nhật Bản vẫn chưa có gì đảm bảo sẽ giành được lợi thế cạnh tranh trong lĩnh vực công nghệ này.