Chuyên gia Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu ý kiến về việc cấp ‘mã định danh’ cho từng thửa đất

Thửa đất sẽ có “mã riêng”, không phụ thuộc địa giới hành chính

Tại Hội thảo “Quản lý dữ liệu địa điểm - Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam”, sáng 10/8, ông Đinh Hồng Phong, chuyên gia về cơ sở dữ liệu đất đai, Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết, trước đây việc xác định một thửa đất gắn chặt với thông tin hành chính như xã, huyện, tỉnh. Khi địa giới hành chính thay đổi, đặc biệt trong quá trình sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, hệ thống quản lý thửa đất cũng phải điều chỉnh theo.

“Chúng tôi mất rất nhiều thời gian để điều chỉnh lại hệ thống quản lý thửa đất”, ông Phong cho biết, đồng thời chỉ ra rằng cách quản lý này dễ mang tính địa phương và phát sinh vấn đề khi có biến động tách, gộp thửa hoặc thay đổi ranh giới hành chính.

Từ thực tế này, cơ quan quản lý chuyển sang phương án xây dựng mã định danh thửa đất. Theo đó, mỗi thửa đất sẽ có một mã riêng, được thiết kế theo nguyên tắc không phụ thuộc vào sự thay đổi ranh giới phường, xã, tỉnh, thành.

Đáng chú ý, mã được mã hóa trực tiếp từ vị trí, tọa độ địa lý của thửa đất. Qua mã định danh, hệ thống có thể xác định vị trí của thửa đất trên bản đồ và làm đầu vào để truy xuất các thông tin liên quan.

Theo ông Phong, đến nay khoảng 69,7 triệu thửa đất đã được đưa vào cơ sở dữ liệu, trong đó yêu cầu thửa đất khi được đưa vào cơ sở dữ liệu phải có mã định danh. Mã định danh dự kiến gồm 12 ký tự và được xây dựng dựa trên thông tin tọa độ của thửa đất.

Từ sổ đỏ giấy đến “sổ đỏ điện tử”

Không chỉ dừng ở việc định danh thửa đất, mã này được kỳ vọng trở thành “chìa khóa” để chuyển toàn bộ phương thức quản lý đất đai từ hồ sơ giấy sang dữ liệu số.

Ông Phong cho biết định hướng trước mắt là xây dựng hồ sơ địa chính số đến từng thửa đất, trong đó mã định danh thửa đất được sử dụng để tra cứu thông tin người sử dụng đất, tình trạng pháp lý và các dữ liệu liên quan.

Song song với đó là định hướng xây dựng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất điện tử.

Nếu được triển khai theo hướng này, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cuốn sổ đỏ giấy, thông tin về quyền sử dụng đất sẽ được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu và có thể được tra cứu thông qua mã định danh.

Đây cũng được xem là một giải pháp để hạn chế những rủi ro phát sinh từ việc quản lý hồ sơ đất đai bằng giấy, trong đó có tình trạng sổ đỏ giả hoặc một giấy chứng nhận bị mang đi cầm cố, thế chấp nhiều lần.

“Thời gian thực tất cả các biến động về thông tin đất đai sẽ được cập nhật vào cơ sở dữ liệu”, ông Phong nói, cho rằng việc chuyển sang quản lý dưới dạng số có thể giúp tăng khả năng đối chiếu, xác thực và khắc phục những tồn tại của phương thức quản lý hồ sơ giấy.

Mua bán, thế chấp đất hướng tới làm trực tuyến

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở khả năng thực hiện các thủ tục đất đai trực tuyến.

Theo ông Phong, lĩnh vực đất đai hiện khó thực hiện dịch vụ công trực tuyến toàn trình bởi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn tồn tại dưới dạng giấy. Khi người dân thực hiện chuyển nhượng, mua bán hay các giao dịch khác, vẫn phải xuất trình giấy chứng nhận và cơ quan xử lý cũng phải dựa vào hồ sơ giấy.

Do đó, muốn thực hiện giao dịch hoàn toàn trực tuyến, điều kiện quan trọng là dữ liệu đất đai và giấy chứng nhận phải được số hóa.

Khi đó, theo định hướng được ông Phong chia sẻ, người dân có thể nhập mã định danh của thửa đất. Hệ thống sẽ tự động lấy thông tin về thửa đất, người sử dụng đất và các dữ liệu liên quan từ cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Các giao dịch như chuyển nhượng, thế chấp, cùng với việc liên thông dữ liệu thuế để tính nghĩa vụ tài chính và thực hiện thanh toán trực tuyến, được kỳ vọng có thể thực hiện trên môi trường số.

Để làm được điều này, cơ sở dữ liệu đất đai sẽ phải liên thông với nhiều hệ thống khác, trong đó có cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, dữ liệu về nhà ở và cơ sở dữ liệu thuế.

Một hướng triển khai khác đang được cơ quan quản lý nghiên cứu là tích hợp thông tin đất đai với VNeID. Điều này đồng nghĩa với một thay đổi căn bản trong cách người dân tiếp cận thông tin đất đai: thay vì phải trực tiếp đến cơ quan địa chính hoặc giữ hồ sơ giấy để đối chiếu, người dân có thể tiếp cận dữ liệu thông qua nền tảng số khi hệ thống được hoàn thiện.

Mục tiêu hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai vào năm 2027

Theo ông Phong, định hướng lớn hiện nay là chuyển từ “quản lý hồ sơ” sang “quản lý bằng dữ liệu”, trong đó dữ liệu không gian đất đai trở thành một hạ tầng quan trọng của cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Mục tiêu được đặt ra là đến hết năm 2027 hoàn thành công tác đo đạc, lập bản đồ, hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trên phạm vi toàn quốc.

Khi dữ liệu được hoàn thiện và đồng bộ, mã định danh thửa đất sẽ trở thành đầu vào để người dân tra cứu các thông tin liên quan đến thửa đất trên nền tảng số.

Ông Phong cho biết cơ quan quản lý đang phối hợp với Bộ Công an để đồng bộ dữ liệu đất đai với VNeID. Định hướng sau khi dữ liệu được hoàn thiện là người dân có thể tiếp cận thông tin đất đai dưới dạng số, thay vì phải trực tiếp đến cơ quan địa chính để tra cứu.

Nếu triển khai thành công, đây sẽ không đơn thuần là việc “đổi cuốn sổ đỏ giấy thành một phiên bản điện tử”. Quan trọng hơn, toàn bộ cách quản lý, xác thực và giao dịch đối với tài sản đất đai sẽ được đặt trên một hệ thống dữ liệu thống nhất, với mã định danh thửa đất làm đầu mối kết nối.

Đây cũng là nền tảng để tiến tới một hệ thống quản lý đất đai minh bạch hơn, trong đó thông tin về vị trí, pháp lý và lịch sử biến động của từng thửa đất có thể được xác thực và cập nhật trên môi trường số.