Cú hích 1,3 triệu tỷ: Trục Metro mới sẽ ‘kéo giãn’ dân số Hà Nội và làm bùng nổ các đô thị vệ tinh như thế nào?
Sự kiện Hà Nội đồng loạt khởi công 5 tuyến Metro với tổng vốn đầu tư hơn 1,3 triệu tỷ đồng là bước ngoặt lịch sử. Siêu dự án này áp dụng mô hình TOD giúp tái cấu trúc không gian đô thị, xóa bỏ ùn tắc kinh niên và khai phóng tiềm năng các đô thị vệ tinh tại thành phố hơn 8 triệu dân.
Lộ trình chi tiết của 5 trục xương sống tương lai
Hà Nội đã chính thức kích hoạt cùng lúc 5 tuyến đường sắt đô thị (Metro) mới với tổng chiều dài ấn tượng lên tới hơn 300 km. Sự bao phủ rộng khắp của 5 tuyến Metro này mở ra khả năng kết nối cực kỳ thuận tiện hướng thẳng ra khu vực sân bay hoặc các khu đô thị lớn ven Hà Nội:
Tuyến số 8 (Quy mô đứng đầu - khoảng 91 km): Lộ trình từ Hòa Lạc – Sơn Đồng – Mai Dịch – Vành đai 3 – Lĩnh Nam – Dương Xá, trong đó có 66 km thuộc địa phận Hà Nội giúp kết nối trực tiếp sang hai tỉnh lân cận là Hưng Yên và Bắc Ninh.
Tuyến số 1 (Quy mô đứng thứ hai - dài 81 km): Kết nối từ sân vận động Hùng Vương – Ngọc Hồi – Ga Hà Nội – Yên Viên – Nội Bài. Dự án này dự kiến sẽ được đi ngầm toàn tuyến.
Tuyến số 2 (Dài khoảng 56,5 km): Kết nối trực diện Sân bay Nội Bài với khu vực Trần Hưng Đạo, Thượng Đình và sân vận động Hùng Vương.
Tuyến số 10 (Dài khoảng 43 km): Chạy qua trục Cổ Loa – Võ Chí Công – Vành đai 3 – Vành đai 2,5 – Times City và quay về Cổ Loa.
Tuyến số 14 (Dài khoảng 32 km): Đi từ Cầu Thăng Long đến khu đô thị Ocean Park, trong đó có 27 km thuộc địa phận Hà Nội.
7 - 10 phút để giải tỏa áp lực vùng lõi nội đô
Nhiều thập kỷ qua, khu vực lõi nội đô luôn là tâm điểm của những làn sóng ùn tắc giao thông nghiêm trọng vào mỗi giờ cao điểm. Việc dịch chuyển hàng trăm nghìn con người ra khỏi trung tâm theo cách truyền thống luôn gặp phải rào cản lớn. Tuy nhiên, sự xuất hiện của mạng lưới giao thông tốc độ nhanh, vận chuyển khối lượng lớn phủ kín thành phố sẽ thay đổi hoàn toàn cục diện.
Với năng lực của hệ thống mới, chỉ cần từ 7 đến 10 phút là có thể vận chuyển hàng trăm nghìn lượt người ra khỏi vùng lõi nội đô đông đúc. Thủ tục lên tàu cũng được tối ưu hóa tối đa khi mỗi hành khách chỉ mất vài giây cho các cú chạm nhận diện thông minh.
Minh chứng thực tế từ tuyến Cát Linh - Hà Đông hiện tại với khả năng chở gần 1.000 hành khách mỗi chuyến và tần suất 2 phút tiếp nối một chuyến, giúp vận chuyển ổn định khoảng 35.000 lượt khách ra vào trung tâm mỗi ngày.
Khi mạng lưới 5 tuyến mới cùng hệ thống nhà ga vô cùng hiện đại (như phối cảnh ga Giáp Bát của tuyến số 1) đi vào hoạt động, thói quen đi học, đi làm của cư dân sẽ thay đổi hoàn toàn.
Hiện thực hóa mô hình TOD, dịch chuyển dân số ra đô thị vệ tinh
Mục tiêu chiến lược của Hà Nội - một thành phố có quy mô trên 8 triệu dân - là trở thành một đô thị TOD. Đây là mô hình kết hợp chặt chẽ giữa phát triển giao thông công cộng khối lượng lớn với phát triển đô thị.
Dọc theo các trục Metro xương sống này, không gian đô thị sẽ được tái cấu trúc mạnh mẽ. Quỹ đất xung quanh các nhà ga sẽ được khai thác hiệu quả tối đa để hình thành các đô thị đa mục tiêu. Thay vì tập trung dồn nén vào trung tâm, các "cực tăng trưởng mới" sẽ xuất hiện dọc tuyến. Điều này tạo lực hút tự nhiên giúp kéo giãn mật độ dân số khu vực lõi nội đô ra các đô thị vệ tinh một cách bền vững theo đúng quy hoạch.
Nhận định về tầm quan trọng của hệ thống đường sắt đô thị trong quy hoạch, Ông Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam khẳng định: “Chúng ta không phát triển hệ thống đô thị bằng đường sắt đô thị thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc giải tỏa khu trung tâm, trong việc kết nối tất cả các khu vực của đô thị và tạo mối liên kết cũng như là để hình thành những tổ hợp về không gian đô thị mới theo quy hoạch.”
Đồng quan điểm trên, TS. Nguyễn Văn Đính - Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam phân tích thêm: “Trục Metro cũng là một trong những cái giải pháp để vừa tạo ra chất lượng của đô thị vừa là tạo ra không gian vùng có thể là nhanh chóng thuận tiện, các TOD khi đó nó mới phát huy được hiệu quả của nó.”
Hạ tầng khung dẫn dắt không gian tầm nhìn 100 năm
Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn chiến lược 100 năm, 5 tuyến Metro vừa khởi công nằm trong bức tranh quy hoạch tổng thể phát triển mạng lưới gồm 18 tuyến đường sắt đô thị của Hà Nội với tổng chiều dài khoảng 979 km. Hệ thống khổng lồ này đóng vai trò là hạ tầng khung và dẫn dắt toàn bộ việc phát triển không gian đô thị của thành phố.
Lộ trình thực hiện dài hạn đã được vạch rõ: Từ nay đến năm 2035, Thủ đô đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 500 km đường sắt đô thị. Toàn bộ phần mạng lưới còn lại sẽ tiếp tục được đầu tư và hoàn thiện triệt để trong giai đoạn 2035 - 2045, sẵn sàng đưa Hà Nội trở thành một siêu đô thị hiện đại, kết nối thông minh và phát triển bền vững.
