Cùng IPO chưa đầy 6 tháng, một kỳ lân AI tăng hơn 1.500%, đối thủ còn lại ‘bốc hơi’ gần một nửa vốn hóa

Kể từ cuối tháng 3, cổ phiếu của Zhipu, công ty chính thức mang tên Knowledge Atlas Technology, đã tăng khoảng 170% tại Hồng Kông. Trong khi đó, cổ phiếu của MiniMax Group lao dốc khoảng 50%.

Theo các nhà phân tích, chiến lược đầu tư "mua Zhipu, bán MiniMax" có thể còn trở nên phổ biến hơn từ đầu tháng 7, khi lượng lớn cổ phiếu MiniMax hết thời hạn hạn chế giao dịch sau IPO và được phép lưu hành trên thị trường.

Diễn biến trái ngược này phản ánh sự phân hóa ngày càng rõ trong ngành AI Trung Quốc, khi nhà đầu tư bắt đầu đánh giá khắt khe hơn về chất lượng mô hình, khả năng thương mại hóa và triển vọng lợi nhuận của các công ty.

Hai doanh nghiệp từng là những đợt IPO công nghệ được săn đón nhất tại Hồng Kông trong năm nay. Ban đầu, cổ phiếu của cả hai cùng tăng mạnh nhờ sức hút từ các mô hình AI có chi phí thấp. Tuy nhiên, hàng loạt bản nâng cấp sản phẩm và thay đổi về chính sách giá sau đó đã tạo ra khoảng cách lớn về hiệu quả kinh doanh và niềm tin của thị trường.

Ông Leonid Mironov, quản lý danh mục đầu tư tại Gavekal Capital, cho rằng việc đặt cược vào Zhipu thay vì MiniMax là một giao dịch mang lại lợi nhuận đáng kể.

"Zhipu sở hữu mô hình AI tốt hơn và có tiềm năng tạo ra lợi nhuận vượt trội trong dài hạn. Trong khi đó, MiniMax hiện chưa cho thấy khả năng trở thành một nền tảng thống trị thị trường", ông nhận định.

Dù cả hai doanh nghiệp đều chưa có lãi, cổ phiếu của họ vẫn tăng mạnh kể từ khi lên sàn hồi tháng 1, nhờ làn sóng hỗ trợ công nghệ nội địa của Bắc Kinh. Tuy nhiên, khoảng cách hiệu suất ngày càng lớn. Tính từ đầu năm, Zhipu đã tăng hơn 1.500%, trở thành cổ phiếu tăng mạnh nhất trong nhóm chỉ số công nghệ Hang Seng Tech.

Chất lượng mô hình quyết định cuộc chơi

Theo giới phân tích, sự vượt trội của Zhipu cho thấy cả người dùng lẫn nhà đầu tư đang ngày càng coi trọng chất lượng mô hình AI.

Trong năm nay, công ty vẫn duy trì được doanh số ngay cả khi tăng giá các mô hình GLM. Ngược lại, MiniMax đã phải giảm 50% giá sử dụng mô hình chủ lực M3 chỉ một tuần sau khi ra mắt nhằm thu hút khách hàng.

Động thái này khiến nhiều tổ chức tài chính lớn trở nên thận trọng hơn. Goldman Sachs đã hạ 14% giá mục tiêu đối với MiniMax, cho rằng việc giảm giá mạnh sẽ gây áp lực lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Tương tự, chuyên gia Olivia Xu của JPMorgan đã nâng giá mục tiêu đối với Zhipu nhưng hạ đánh giá dành cho MiniMax. Theo bà, việc công ty phải giảm giá mạnh là tín hiệu cho thấy năng lực mô hình AI thấp hơn kỳ vọng.

Dự báo doanh thu của Zhipu cũng được điều chỉnh tăng mạnh. Kể từ đầu năm, ước tính doanh số của công ty đã tăng gần 250%, vượt xa triển vọng của MiniMax.

Áp lực mới từ lượng cổ phiếu sắp được giải phóng

Cả hai công ty đều chuẩn bị đối mặt với áp lực ngắn hạn khi thời gian khóa giao dịch đối với cổ phiếu của các nhà đầu tư lớn sau IPO sắp kết thúc.

Theo ước tính của HSBC, khoảng 65% tổng lượng cổ phiếu MiniMax sẽ được phép giao dịch từ ngày 8/7, trong khi tỷ lệ tương ứng của Zhipu chỉ khoảng 6% và được mở khóa sớm hơn một ngày.

Điều này có thể khiến MiniMax chịu áp lực bán lớn hơn, đồng thời tạo điều kiện cho các nhà đầu tư bán khống dễ dàng tiếp cận nguồn cổ phiếu để thực hiện giao dịch.

Ông Felix Wang, Giám đốc nghiên cứu công nghệ tại Hedgeye Risk Management, thừa nhận bán khống MiniMax hiện là chiến lược khá phổ biến trên thị trường. Tuy nhiên, ông cho rằng cả hai doanh nghiệp vẫn đối mặt những thách thức dài hạn tương tự nhau.

Một trong những rủi ro lớn nhất là sự nổi lên của DeepSeek, công ty AI Trung Quốc đang gây chú ý nhờ mức giá thấp hơn đáng kể.

Ngoài ra, sức hấp dẫn của Zhipu và MiniMax cũng có thể bị pha loãng khi thị trường đón nhận thêm nhiều đợt IPO AI mới trong thời gian tới.

Theo ông Wang, các ứng viên tiềm năng gồm Moonshot AI, đơn vị phát triển chatbot Kimi, cùng một số tên tuổi lớn của Mỹ đang chuẩn bị niêm yết.

Dù vậy, Bank of America vẫn tỏ ra lạc quan hơn. Tổ chức này vừa khởi động theo dõi cả Zhipu và MiniMax với khuyến nghị mua, đồng thời dự báo MiniMax có thể phục hồi sau khi áp lực từ lượng cổ phiếu hết thời gian khóa giảm bớt.

Lệnh cấm của Mỹ vô tình tạo cơ hội

Một yếu tố khác đang thúc đẩy sự chú ý của giới đầu tư đối với AI Trung Quốc là quyết định của chính phủ Mỹ hạn chế công dân nước ngoài tiếp cận các sản phẩm AI tiên tiến nhất của Anthropic.

Tận dụng cơ hội này, Zhipu đã nhanh chóng ra mắt mô hình nguồn mở mạnh nhất từ trước tới nay của công ty. Thông báo này góp phần giúp cổ phiếu tăng hơn 70% chỉ trong tuần qua.

Theo ông Mironov, Zhipu đang làm tốt hơn đối thủ trong việc thuyết phục thị trường rằng họ sở hữu tệp khách hàng trung thành và có khả năng duy trì tăng trưởng dài hạn.

"Nếu ngay cả khi Anthropic bị hạn chế tiếp cận thị trường mà MiniMax vẫn không thể thu hút thêm người dùng, đó thực sự là một tín hiệu đáng lo ngại", ông nói.