Đại biểu Quốc hội: Đưa thành phố Quảng Ninh trở thành một ‘quốc gia biển mạnh thu nhỏ’

Sáng 12/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường về việc thành lập thành phố Quảng Ninh.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) tán thành cao với chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh, cho rằng đề án đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Đại biểu phân tích, Quảng Ninh là địa phương hội tụ những lợi thế đặc biệt: đây là tỉnh duy nhất trên cả nước có cả đường biên giới trên bộ và trên biển tiếp giáp với Trung Quốc, đồng thời sở hữu hệ thống cửa khẩu quốc tế Móng Cái sầm uất.

Quảng Ninh có bờ biển dài với hơn 2.770 hòn đảo lớn nhỏ; trong đó, Vịnh Hạ Long đã 3 lần được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới và được tổ chức New7Wonders bình chọn là 1 trong 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới.

Nhờ hệ thống hạ tầng chiến lược tương đối đồng bộ, hiện đại, Quảng Ninh đã cùng với Hà Nội và Hải Phòng tạo thành tam giác động lực phía Bắc, được định vị là cực tăng trưởng chiến lược của cả miền Bắc, đóng vai trò cửa ngõ giao thương, trung tâm kinh tế biển hiện đại tầm cỡ quốc tế, đồng thời là tuyến đầu vững chắc về quốc phòng, an ninh của vùng Đông Bắc Tổ quốc.

Về kinh tế, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh nêu rõ, Quảng Ninh là địa phương có quy mô kinh tế nằm trong nhóm đầu cả nước. Tốc độ tăng trưởng năm 2025 của tỉnh đứng thứ nhất toàn quốc, đạt 11,89%. Thu ngân sách của tỉnh đứng thứ 6 cả nước, đóng góp rất lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung. Những điều kiện này đã hình thành nền tảng kinh tế, hạ tầng kỹ thuật và mạng lưới đô thị đủ lớn để chuyển dịch sang mô hình quản trị của thành phố trực thuộc Trung ương.

Đi sâu vào thế mạnh đặc thù của Quảng Ninh, đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) tập trung phân tích các giải pháp phát huy tiềm năng biển, đảo, đưa Quảng Ninh thực sự trở thành một "quốc gia biển mạnh thu nhỏ" và là cực tăng trưởng toàn diện của cả nước.

Đại biểu Tạ Đình Thi dẫn chứng Quảng Ninh có đường bờ biển dài hơn 250km, diện tích mặt biển rộng lớn hơn 6.000km2 (gần tương đương diện tích đất liền), hơn 2.000 hòn đảo lớn nhỏ, chiếm phần lớn số lượng đảo của cả nước; đồng thời sở hữu các vịnh nổi tiếng như Hạ Long, Bái Tử Long cùng nhiều danh thắng biển, đảo như Cô Tô, Quan Lạn, Minh Châu, Trà Cổ.

Nhờ đó, Quảng Ninh hội tụ đầy đủ lợi thế địa chiến lược, chính trị, kinh tế để phát triển toàn diện các ngành kinh tế biển mũi nhọn như du lịch di sản, kinh tế hàng hải, logistics, thủy sản bền vững, năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới như y dược biển, công nghệ sinh học biển.

Để khai thác hiệu quả miền không gian giàu tiềm năng này trong giai đoạn mới, đại biểu Tạ Đình Thi kiến nghị cần tích hợp ngay vào kế hoạch thực hiện Nghị quyết của Quốc hội các nhiệm vụ trọng tâm: xây dựng bộ máy chính quyền đô thị tinh gọn, hiện đại, đủ năng lực quản lý tổng hợp không gian biển dựa trên dữ liệu số, quy hoạch và hệ sinh thái theo tinh thần Nghị quyết 36 của Trung ương.

Tiếp tục hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, năng lượng, hạ tầng số; ưu tiên các công trình lưỡng dụng phục vụ phát triển kinh tế kết hợp với bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Hướng tới kết nối tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh và phát triển mô hình cửa khẩu thông minh Móng Cái.

Ngoài ra, cần lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; ban hành cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng nhân tài, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ nền kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế biển hiện đại.

Bên cạnh đó, một trong những vấn đề cốt lõi được các đại biểu phân tích là làm sao để quá trình đô thị hóa tốc độ cao không làm tổn hại đến tài nguyên, môi trường, cảnh quan di sản và bảo đảm sự phát triển cân bằng giữa các khu vực.

Theo đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi), đô thị hóa tuyệt đối không được phép làm phai nhạt linh hồn di sản và không gian văn hóa đặc sắc. Với Quảng Ninh, nguyên tắc xuyên suốt là "tuyệt đối không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế". Thành phố phải bảo tồn nghiêm ngặt Vịnh Hạ Long và giữ gìn trọn vẹn vùng đất thiêng Yên Tử - cái nôi của Phật giáo Trúc Lâm.

Bối cảnh mới đòi hỏi phải điều chỉnh quy hoạch đô thị để phát triển hài hòa giữa "làng và phố", giữa truyền thống và hiện đại, giữa đô thị và nông thôn, tránh tình trạng đô thị hóa tự phát.

Quy hoạch phải đi trước một bước, tập trung nâng cấp hạ tầng đồng bộ cho các xã còn lại theo lộ trình sát với thực tiễn để nâng cấp lên phường, đồng thời giải quyết triệt để các bài toán đô thị như ô nhiễm môi trường, rác thải và xử lý nước thải.