Đại diện Bộ GD&ĐT nói về cụm từ 'Steve Jobs Việt Nam': 'Đây là câu hỏi được đặt vào phần phân hóa thí sinh'

Tại họp báo sau Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 chiều 12/6, ông Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo), đã thông tin về những ý kiến tranh luận xung quanh đề thi, đặc biệt là đề Ngữ văn.

Theo ông Hà, ngay sau khi kết thúc bài thi Ngữ văn vào trưa 11/6, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận được nhiều phản hồi liên quan đến câu nghị luận xã hội 2 điểm với nội dung:

Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới.

Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"?.

Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết những vấn đề được dư luận quan tâm đã được ban ra đề nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng ngay từ quá trình xây dựng đề thi.

"Đây là câu hỏi được đặt vào phần phân hóa thí sinh" - ông Hà nói. So với các năm trước, câu nghị luận xã hội trong đề thi năm nay chỉ chiếm 2 điểm thay vì 4 điểm như năm 2025. Theo ông, sự thay đổi này xuất phát từ yêu cầu tăng tính phân hóa cũng như tạo điểm mới trong cấu trúc đề thi.

Đề cập đến cụm từ "Steve Jobs Việt Nam" trong câu hỏi, ông Hà cho biết đây là hình ảnh mang tính ẩn dụ và việc nhận diện được ý nghĩa của hình ảnh này cũng là một trong những nội dung được sử dụng để đánh giá năng lực của thí sinh.

Ông giải thích cụm từ "Steve Jobs Việt Nam" được sử dụng như một cách biểu đạt tượng trưng cho những cá nhân có khả năng đổi mới sáng tạo, tạo ra những giá trị nổi bật trong lĩnh vực công nghệ. Trong quá trình biên soạn đề thi, ban ra đề đã cân nhắc kỹ từng câu chữ. Chẳng hạn, ban đầu, nhóm tác giả cân nhắc những cụm từ như "những phát minh của", sau đó chọn dùng cụm "với những phát minh" và đề cập ba người, đều là những biểu tượng về công nghệ và lãnh đạo tập đoàn lớn.

Ông cho biết khi tiếp cận câu hỏi, thí sinh sẽ nhận thấy đề bài nhắc đến ba nhân vật nổi tiếng trong lĩnh vực công nghệ. Đây đều là những gương mặt có sức ảnh hưởng lớn và việc sử dụng các hình tượng này trong đề thi đã được tính toán kỹ về mặt ngôn ngữ cũng như mục tiêu đánh giá năng lực.

Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng cho biết, trong quá trình xây dựng đề, ban ra đề đã tham khảo ý kiến chuyên gia, đối chiếu với các nguồn từ điển và nghiên cứu cách diễn đạt phù hợp đối với những nội dung liên quan đến đổi mới sáng tạo và công nghệ trước khi hoàn thiện đề thi chính thức.

“Như vậy, yếu tố vùng miền đã được tính tới trong quá trình xây dựng đề thi. Đây là câu hỏi mang tính phân loại” - ông Hà khẳng định.

Cũng theo ông Nguyễn Ngọc Hà, môn Ngữ văn có những đặc thù riêng so với nhiều môn học khác. Đây là môn học vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật. Tuy nhiên, tính mở của môn học cần được hiểu đúng bản chất và mục tiêu đánh giá.

Ông cho rằng trong nhiều năm qua, việc học và ôn tập môn Ngữ văn chủ yếu xoay quanh một số tác phẩm nằm trong chương trình, dẫn tới tình trạng học thuộc văn mẫu và sao chép các cách làm bài có sẵn trở nên phổ biến. Theo đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo, đây cũng là một trong những điểm khác biệt đáng chú ý của đề thi Ngữ văn năm nay khi hướng đến việc đánh giá khả năng tư duy độc lập của học sinh thay vì kiểm tra mức độ ghi nhớ kiến thức theo khuôn mẫu.