Đại diện VARS IRE: Bất động sản tâm linh có tiềm năng, nhưng chưa thể gọi là một phân khúc riêng

Ngày 25/8, Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt tổ chức hội thảo “Thị trường bất động sản tâm linh - Xu hướng và cơ hội”.

Phát biểu khai mạc, Nhà báo Nguyễn Văn Hoài, Tổng Biên tập Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt cho biết, chủ đề hội thảo phù hợp với những vấn đề đang nhận được sự quan tâm của xã hội. Tháng 7 Âm lịch, với các hoạt động tưởng nhớ người đã khuất, cũng là thời điểm thích hợp để nhìn nhận về thị trường bất động sản tâm linh - lĩnh vực ngày càng được nhiều gia đình quan tâm.

Theo quan niệm của người Việt, việc chuẩn bị nơi an nghỉ sau khi qua đời được nhiều gia đình coi trọng. Từ nhu cầu này, thị trường bất động sản tâm linh từng bước hình thành với nhiều phân khúc, trong đó có các khu nghĩa trang, công viên nghĩa trang được phát triển tại nhiều địa phương trên cả nước.

Tại phiên thảo luận, đánh giá về thị trường bất động sản tâm linh, bà Phạm Thị Miền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đánh giá thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE), cho rằng lĩnh vực này đã bắt đầu xuất hiện và nhận được sự quan tâm của thị trường, đồng thời được dự báo còn dư địa phát triển trong thời gian tới.

“Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, tôi cho rằng chưa cần thiết phải xác định bất động sản tâm linh là một phân khúc bất động sản riêng. Bởi nếu so với quy mô của thị trường bất động sản nói chung, đặc biệt là các phân khúc như nhà ở, bất động sản công nghiệp hay bất động sản du lịch, quy mô của thị trường này vẫn còn tương đối nhỏ và chưa thực sự phổ biến”, bà Miền cho biết.

Theo bà Miền, một trong những nguyên nhân khiến thị trường này chưa phát triển mạnh là bất động sản tâm linh có tính chất đặc thù, gắn với các yếu tố văn hóa, tín ngưỡng và quyền sử dụng đất. Trong khi đó, hành lang pháp lý đối với lĩnh vực này chưa thực sự rõ ràng, khiến việc xác định bản chất và phạm vi thị trường còn gặp nhiều khó khăn.

“Vì vậy, tôi cho rằng bất động sản tâm linh đang trong một quá trình chuyển tiếp. Có thể nhìn nhận đây là một thị trường ngách, nhưng không phải thị trường ngách theo nghĩa thông thường, mà là một thị trường đang từng bước phát triển và hướng tới sự chuyên nghiệp hơn”, bà Miền nhận định.

Hành lang pháp lý của loại hình bất động sản tâm linh

Chia sẻ về pháp lý đối với loại hình bất động sản tâm linh, Luật sư Hoàng Ngọc, Trưởng Văn phòng Luật sư Nhiệt Tâm và Cộng sự, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội cho biết, trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành chưa có thuật ngữ pháp lý chính thức “bất động sản tâm linh”, cũng chưa có một nhóm bất động sản độc lập mang tên gọi này.

Theo luật sư, đây chủ yếu là khái niệm được sử dụng trên thị trường để chỉ các sản phẩm, công trình hoặc dự án gắn với nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng, thờ cúng, đặc biệt là các dự án nghĩa trang, nghĩa địa, cơ sở hỏa táng hoặc khu lưu giữ tro cốt.

Do đó, cần phân biệt rõ giữa tên gọi mang tính thương mại, thị trường với bản chất pháp lý của đất đai và tài sản được đầu tư, xây dựng trên đất. Đối với các dự án nghĩa trang, nghĩa địa và cơ sở hỏa táng, pháp luật hiện hành đã có những quy định riêng về quy hoạch, đầu tư xây dựng, quản lý và sử dụng. Trong đó, việc xây dựng và quản lý nghĩa trang, cơ sở hỏa táng được điều chỉnh bởi Nghị định số 23/2016/NĐ-CP của Chính phủ, hiện đã được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 06/VBHN-BXD.

Tuy nhiên, việc một dự án được thị trường gọi là “bất động sản tâm linh” không đồng nghĩa với việc pháp luật thừa nhận đây là một loại bất động sản riêng biệt như nhà ở, công trình xây dựng hay các loại tài sản khác theo quy định của pháp luật dân sự và pháp luật đất đai.

Đáng chú ý, trên thực tế, các giao dịch liên quan đến phần mộ, vị trí an táng, nơi lưu giữ tro cốt tại các dự án nghĩa trang vẫn đặt ra nhiều vấn đề pháp lý cần được làm rõ. Người dân có thể phát sinh nhu cầu chuyển giao, sang nhượng hoặc thay đổi người sử dụng, trong khi bản chất pháp lý của quyền đối với phần mộ và đất nghĩa trang không hoàn toàn giống với quyền sử dụng đất ở hoặc quyền sở hữu nhà ở.

Theo Luật sư Hoàng Ngọc, pháp luật cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về quyền quản lý, sử dụng đối với phần mộ, vị trí an táng và các công trình liên quan, cũng như cơ chế chuyển giao khi phát sinh nhu cầu thực tế.

Đồng thời, cần làm rõ phương thức bảo đảm quyền lợi của những người đã mua hoặc đăng ký sử dụng dịch vụ tại các dự án nghĩa trang trong trường hợp doanh nghiệp đầu tư, quản lý dự án giải thể, phá sản hoặc không còn khả năng tiếp tục cung cấp dịch vụ.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý không chỉ góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân mà còn hạn chế tình trạng quảng cáo, mua bán sản phẩm dưới tên gọi “bất động sản tâm linh” nhưng không xác định rõ bản chất pháp lý và quyền của các bên tham gia giao dịch.

Cơ hội của doanh nghiệp đối với loại hình bất động sản tâm linh

Về cơ hội và khó khăn đối với doanh nghiệp khi đầu tư vào lĩnh vực này, bà Phạm Thị Miền cho rằng trước hết, doanh nghiệp nhìn thấy tiềm năng từ nhu cầu thực tế đối với bất động sản tâm linh. Khi nhu cầu lớn và có tính ổn định, đây sẽ là yếu tố tạo sức hấp dẫn, thúc đẩy doanh nghiệp tìm hiểu và tham gia thị trường.

“Quy mô dân số lớn, nhu cầu về nơi an nghỉ là nhu cầu không thể trì hoãn. Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp đã nhìn thấy đây là một thị trường có tiềm năng và đủ sức hấp dẫn để đầu tư”, bà Miền cho biết.

Tuy nhiên, theo bà, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở hành lang pháp lý. Dù đã có các quy định liên quan, nhưng những quy định này còn nằm rải rác tại nhiều văn bản, trong khi một số nội dung chưa thực sự rõ ràng, đặc biệt là quyền lợi của khách hàng khi mua các sản phẩm bất động sản tâm linh.

“Vấn đề đặt ra là khách hàng thực sự được sở hữu, sử dụng phần đất hay được hưởng một loại hình dịch vụ nào? Khi khách hàng có nhu cầu chuyển nhượng thì việc chuyển nhượng được thực hiện ra sao, chịu sự điều chỉnh của cơ chế nào, chi phí như thế nào? Đây vẫn là những câu hỏi chưa có câu trả lời thật sự rõ ràng”, bà Miền nói.

Theo bà, sự thiếu rõ ràng này không chỉ gây khó khăn cho người mua mà còn khiến doanh nghiệp thận trọng khi đầu tư. Khi khách hàng chưa hiểu rõ quyền lợi của mình, doanh nghiệp cũng khó giải đáp và tạo dựng niềm tin để khách hàng đưa ra quyết định.

“Để thị trường phát triển, trước hết cần làm rõ quyền và lợi ích của người mua. Khi người dân hiểu rõ mình mua gì, được hưởng quyền gì và có thể chuyển nhượng, sử dụng sản phẩm như thế nào, họ sẽ sẵn sàng xuống tiền. Đây chính là điểm nghẽn mà cả chủ đầu tư và khách hàng đang phải đối mặt”, bà Miền nhận định.