Đại gia Bắc Ninh sang Pháp, chi hơn 150 tỷ đồng mua cổ vật cao 10,4cm về trưng bày, được công nhận là Bảo vật quốc gia

Năm 2023, doanh nhân Nguyễn Thế Hồng thu hút sự chú ý khi chi hơn 6,1 triệu euro (tương đương 153 tỷ đồng) để mua ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” từ Pháp, đưa cổ vật quý của triều Nguyễn trở về Việt Nam sau nhiều thập niên lưu lạc ở nước ngoài.

Câu chuyện bắt đầu từ tháng 9/2022, khi nhà đấu giá Millon của Pháp công bố kế hoạch đấu giá 329 cổ vật, trong đó có 2 cổ vật triều Nguyễn là ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” và một chiếc bát vàng thời Khải Định. Khi ấy, ấn vàng được giới thiệu là lô số 101, dự kiến đưa ra đấu giá ngày 31/10/2022.

Trước thông tin này, ông Nguyễn Thế Hồng, một nhà sưu tập cổ vật tại Bắc Ninh đã chủ động tìm hiểu và tham gia quá trình thương lượng để mua hiện vật. Thay vì tiếp tục đấu giá công khai, các bên chuyển sang đàm phán trực tiếp, đi đến thỏa thuận dừng phiên đấu giá ấn vàng.

Trong quá trình này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng phương án hồi hương cổ vật. Đoàn công tác liên ngành do Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương dẫn đầu trực tiếp sang Pháp đàm phán với nhà đấu giá Millon. Quá trình thương lượng, mua và đưa ấn về nước có sự đồng hành, hỗ trợ của Chính phủ cùng các bộ, ngành và cơ quan Việt Nam.

Ngày 13/1/2023, ông Nguyễn Thế Hồng ký hợp đồng mua ấn với Millon tại Pháp. Giá trị giao dịch được công bố là hơn 6,1 triệu euro (hơn 153 tỷ đồng theo tỷ giá tại thời điểm đó). Khoản kinh phí này bao gồm chi phí mua hiện vật và các khoản liên quan đến quá trình đàm phán, thuê luật sư, thủ tục hải quan và vận chuyển.

Đến tháng 11/2023, sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết, ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” chính thức được chuyển giao từ Pháp về Việt Nam. Hiện vật sau đó được lưu giữ, trưng bày tại Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng ở Bắc Ninh.

“Hoàng đế chi bảo” được đúc ngày 4/2/1823, dưới thời vua Minh Mạng, năm thứ 4 triều Nguyễn. Ấn được chế tác bằng vàng, nặng 10,78kg, cao 10,4cm, mặt hình vuông với kích thước 13,8 x 13,7cm. Trên đế ấn khắc dòng chữ “Hoàng đế chi bảo”, còn phần quai được tạo hình rồng, biểu tượng gắn liền với vương quyền thời quân chủ.

Theo tư liệu lịch sử, chiếc ấn được sử dụng trong các hoạt động công quyền, chính sự và nghi lễ quan trọng của triều Nguyễn, như lễ khánh tiết, ban ân, xá tội, tuần thú địa phương và ban sắc thư cho nước ngoài. Vì vậy, giá trị của hiện vật không chỉ nằm ở chất liệu vàng hay kỹ thuật chế tác mà còn gắn với vai trò của nó trong bộ máy chính trị và đời sống cung đình triều Nguyễn.

Từ thời vua Minh Mạng, “Hoàng đế chi bảo” được truyền qua các đời vua Nguyễn, đến thời Bảo Đại, vị hoàng đế cuối cùng của triều đại này. Ngày 30/8/1945, tại lễ thoái vị ở Ngọ Môn, Huế, Bảo Đại bàn giao ấn và kiếm cho chính quyền cách mạng, đánh dấu sự chấm dứt của chế độ quân chủ ở Việt Nam.

Tuy nhiên, trong những biến động cuối năm 1946, bộ ấn kiếm bị thất lạc và rơi vào tay người Pháp. Ngày 8/3/1952, Pháp tổ chức lễ trao lại ấn và kiếm cho Bảo Đại tại Đà Lạt, khi ông giữ vị trí Quốc trưởng. Sau đó, bộ ấn kiếm được đưa sang Pháp và lưu giữ tại đây trong nhiều thập niên.

Đến cuối năm 2024, chiếc ấn được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia.

Bên cạnh thương vụ mua cổ vật trị giá hơn 153 tỷ đồng, thông tin về doanh nhân Nguyễn Thế Hồng cũng nhận được sự quan tâm của công chúng. Ông sinh năm 1961, có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản tại Bắc Ninh, từng đảm nhiệm các vị trí chủ chốt tại nhiều doanh nghiệp.

Tháng 5/2022, ông thành lập Công ty TNHH Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng, hoạt động trong các lĩnh vực nghiên cứu, sưu tập, kinh doanh, môi giới và đấu giá. Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng hiện lưu giữ khoảng 5.000 hiện vật có giá trị về văn hóa, nghệ thuật và lịch sử, được phân thành 6 bộ sưu tập, trong đó có bộ sưu tập đồ đồng thuộc văn hóa Đông Sơn và bộ sưu tập gốm, sứ Việt Nam qua các thời kỳ Lý, Trần, Lê, Nguyễn.

Một hiện vật nổi bật trong bộ sưu tập của ông Hồng là chiếc thạp đồng thuộc văn hóa Đông Sơn, có niên đại khoảng 2.200-2.300 năm, tương ứng thế kỷ III-II trước Công nguyên. Hiện vật này được công nhận là Bảo vật quốc gia vào tháng 1/2023.

Trong lĩnh vực kinh doanh, ông Nguyễn Thế Hồng từng giữ chức Chủ tịch Hội đồng thành viên và sở hữu 50% vốn điều lệ tại Công ty TNHH Nam Hồng, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, bất động sản, thành lập năm 1998. Tháng 5/2023, vị trí Chủ tịch Hội đồng thành viên được chuyển giao cho bà Nguyễn Thị Bích; đồng thời, ông Hồng chấm dứt việc sở hữu phần vốn tại công ty.

Ông Hồng cũng từng là người đại diện theo pháp luật của Công ty cổ phần Tập đoàn IGS Việt Nam, doanh nghiệp được giới thiệu là liên doanh với nước ngoài và hiện đã ngừng hoạt động.

Ông Nguyễn Thế Hồng hiện giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị, đồng thời là người đại diện theo pháp luật của Công ty cổ phần Tập đoàn Đầu tư Việt Nam Rababeka, doanh nghiệp hoạt động tại Bắc Ninh từ năm 2008.