Đề xuất bổ sung chương riêng về xử lý nợ xấu vào Luật Các tổ chức tín dụng

Phát biểu tại Hội thảo "Tháo gỡ vướng mắc trong giải quyết các vụ án, vụ việc tồn đọng liên quan đến tín dụng, ngân hàng trên địa bàn TP.HCM" diễn ra ngày 8/7, bà Nguyễn Thị Thùy Dung, Phó Chánh án TAND TP.HCM, cho rằng cần hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo đảm tiền vay, tài sản thế chấp và các quy định có liên quan như Luật Đất đai, Bộ luật Dân sự.

Đáng chú ý, bà kiến nghị bổ sung một chương riêng về xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu vào Luật Các tổ chức tín dụng, trên cơ sở kế thừa các quy định của Nghị quyết số 42/2017/QH14 về thí điểm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng.

Theo bà Nguyễn Thị Thùy Dung, sau khi thực hiện sáp nhập địa giới hành chính, TAND TP.HCM hiện là đơn vị có số lượng vụ án phải giải quyết lớn nhất cả nước. Trong đó, các vụ tranh chấp liên quan đến tín dụng và tài sản bảo đảm tăng mạnh, trong khi nguồn nhân lực không tăng, thậm chí giảm, tạo áp lực lớn đối với công tác xét xử.

Bà cho biết, đối với những hồ sơ đủ điều kiện pháp lý, tòa án đã chủ động giải quyết nhanh chóng. Tuy nhiên, nhiều vụ việc vẫn tồn đọng do vướng mắc trong xử lý tài sản bảo đảm hoặc một bên đương sự cố tình né tránh, không hợp tác.

Nhiều vướng mắc khiến xử lý nợ xấu kéo dài

Trước đó, phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho biết những năm gần đây, cùng với sự phát triển của nền kinh tế và quy mô thị trường, các quan hệ tín dụng tại TP.HCM ngày càng đa dạng, phức tạp. Hệ quả là số lượng vụ án, vụ việc liên quan đến tranh chấp tín dụng, xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ vay có xu hướng gia tăng.

Theo tổng hợp của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam từ phản ánh của các tổ chức tín dụng hội viên, hiện còn nhiều vụ tranh chấp tín dụng trên địa bàn TP.HCM rơi vào tình trạng tồn đọng, kéo dài.

Hiệp hội Ngân hàng cho biết các vướng mắc chủ yếu tập trung ở ba nhóm vấn đề.

Thứ nhất, các quy định liên quan đến bảo vệ người thứ ba ngay tình, tranh chấp tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất của hộ gia đình. Trong một số trường hợp, tài sản đã được thế chấp hoặc giao dịch hợp pháp với tổ chức tín dụng nhưng vẫn bị tuyên vô hiệu hoặc bị hủy trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự.

Thứ hai, quá trình nhận đơn khởi kiện, thụ lý và giải quyết vụ án còn chậm do tòa án yêu cầu nguyên đơn bổ sung tài liệu ngoài phạm vi nghĩa vụ chứng minh hoặc phát sinh vướng mắc trong xác định thẩm quyền giải quyết.

Thứ ba, có trường hợp tài sản đang được thế chấp tại tổ chức tín dụng nhưng khi phát sinh tranh chấp, tổ chức tín dụng không được thông báo hoặc không được đưa vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Theo TS. Đào Minh Tú, nếu các vướng mắc này không được tháo gỡ kịp thời sẽ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, làm chậm quá trình thu hồi nợ, xử lý tài sản bảo đảm, xử lý nợ xấu, đồng thời tác động đến sự an toàn và lành mạnh của hoạt động ngân hàng.

Ông cho rằng yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là xử lý từng vụ việc riêng lẻ mà cần nhận diện đúng các "điểm nghẽn", thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật giữa tòa án và các tổ chức tín dụng, qua đó đẩy nhanh tiến độ giải quyết các vụ án tồn đọng.

Kiến nghị tăng cường phối hợp để tháo gỡ các điểm nghẽn

Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Phương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cũng kiến nghị TAND TP.HCM nghiên cứu hướng dẫn thống nhất việc xác định địa chỉ đương sự trong các vụ án tranh chấp hợp đồng tín dụng, hạn chế tình trạng chuyển hoặc trả đơn khởi kiện khiến quá trình xử lý tranh chấp và thu hồi nợ bị kéo dài.

Đối với các vướng mắc liên quan đến người thứ ba ngay tình, bà Nguyễn Thị Phương đề nghị tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn theo hướng bảo lưu quyền xử lý tài sản bảo đảm của ngân hàng trong trường hợp giao dịch thế chấp đã được xác lập hợp pháp nhưng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau đó bị tòa án tuyên hủy.

Bên cạnh đó, đại diện TAND các khu vực tại TP.HCM cũng đề xuất hoàn thiện quy định về xử lý tài sản bảo đảm, tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan và nâng cao năng lực của đội ngũ thẩm phán trong giải quyết các tranh chấp tín dụng.

Phát biểu kết luận hội thảo, TS. Đào Minh Tú đề nghị TAND TP.HCM tiếp tục xem xét các kiến nghị của các tổ chức tín dụng nhằm tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn. Đồng thời, ông kiến nghị Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 2 phối hợp với các cơ quan chức năng xây dựng quy chế phối hợp liên ngành với hệ thống tòa án trên địa bàn để đẩy nhanh tiến độ giải quyết tranh chấp, thi hành án và thu hồi nợ xấu.

Theo ông Hoàng Trọng Trường, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Xử lý nợ thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, xử lý nợ xấu không còn là nhiệm vụ riêng của ngành ngân hàng mà là điều kiện quan trọng để bảo đảm an toàn hệ thống tài chính, khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển doanh nghiệp.