Đề xuất tách bạch tài sản ngân hàng để bảo vệ người dân sau đại án Vạn Thịnh Phát

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, chiều 6/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng. Tại phiên thảo luận, vấn đề bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, đặc biệt trong hoạt động quản lý tài sản bảo đảm, được các đại biểu đặt ra từ thực tế những vụ việc như Tân Hoàng Minh, Vạn Thịnh Phát.

ĐBQH đề nghị tách bạch tài sản ngân hàng với tài sản nhận quản lý sau các vụ việc Tân Hoàng Minh, Vạn Thịnh Phát

Đề cập đến việc bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, đại biểu Châu Quỳnh Giao (đoàn An Giang) cho rằng thực tế từ các vụ việc như Tân Hoàng Minh, Vạn Thịnh Phát cho thấy nhiều người dân mua trái phiếu vì tin tưởng vào sự tư vấn của ngân hàng, đồng thời cho rằng tài sản bảo đảm đã được ngân hàng quản lý.

Tuy nhiên, khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, việc xử lý tài sản bảo đảm gặp nhiều vướng mắc, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của nhà đầu tư.

Từ thực tế này, đại biểu Châu Quỳnh Giao đề nghị Chính phủ quy định chi tiết điều kiện, tiêu chuẩn của tổ chức được làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm. Đồng thời, cần rà soát trường hợp ngân hàng có dư nợ tín dụng lớn hoặc có lợi ích kinh tế gắn chặt với doanh nghiệp phát hành để xem xét có nên đồng thời đảm nhiệm vai trò đại lý quản lý tài sản bảo đảm hay không.

Đặc biệt, đại biểu đề xuất cần tách bạch hoàn toàn tài sản của ngân hàng với tài sản nhận quản lý nhằm bảo đảm tính khách quan và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của nhà đầu tư.

Những đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh các vụ việc liên quan đến phát hành trái phiếu thời gian qua cho thấy việc xử lý quyền lợi của nhà đầu tư có thể kéo dài và phát sinh nhiều vấn đề khi doanh nghiệp phát hành mất khả năng thanh toán.

Theo kết quả điều tra, trong giai đoạn 2018-2020, các nghi phạm liên quan tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, các công ty con của tập đoàn cùng một số đơn vị khác đã có hành vi gian dối và vi phạm quy định của pháp luật trong quá trình phát hành trái phiếu.

Cơ quan điều tra xác định, từ những hành vi gian dối này, các bị can trong vụ án Vạn Thịnh Phát đã lừa đảo số tiền 30.000 tỷ đồng của hàng chục nghìn nhà đầu tư. Do số lượng bị hại đặc biệt lớn, C03 đã ủy thác cho cơ quan điều tra tại các địa phương làm việc với những nhà đầu tư đã mua trái phiếu của Vạn Thịnh Phát.

Mới đây nhất vào ngày 31/7/2026, Thi hành án dân sự (THADS) TP. HCM đã hoàn tất chi trả thêm 318 tỷ đồng trong đợt 10 cho khoảng 42.600 trái chủ liên quan đến vụ án Vạn Thịnh Phát giai đoạn 2.

Nguồn tiền chi trả được thu từ việc bán đấu giá và xử lý các tài sản kê biên của bà Trương Mỹ Lan cùng những người liên quan. Đến nay, Thi hành án dân sự TP.HCM đã chi trả hơn 12.300 tỷ đồng cho các trái chủ của Vạn Thịnh Phát.

Từ thực tế này, vấn đề phân định rõ trách nhiệm giữa ngân hàng, tổ chức quản lý tài sản bảo đảm và doanh nghiệp phát hành được đặt ra nhằm hạn chế xung đột lợi ích và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của nhà đầu tư.

Cũng góp ý về cơ chế quản lý tài sản bảo đảm, đại biểu Trần Vũ Khiêm (đoàn Quảng Trị) cho rằng cần có nguyên tắc phân định ranh giới trách nhiệm. Theo đó, ngân hàng làm đại lý chỉ giữ giấy tờ tài sản, không chịu trách nhiệm thanh toán thay cho doanh nghiệp phát hành.

Theo đại biểu, cần bắt buộc ngân hàng phải tách biệt hoàn toàn dữ liệu quản lý tài sản bảo đảm với hoạt động tín dụng để tránh xung đột lợi ích khi ngân hàng vừa là chủ nợ, vừa là đại lý quản lý tài sản của cùng một doanh nghiệp.

Đề xuất này cùng với ý kiến của đại biểu Châu Quỳnh Giao tập trung vào yêu cầu làm rõ vai trò, trách nhiệm của ngân hàng khi tham gia quản lý tài sản bảo đảm cho các doanh nghiệp phát hành trái phiếu. Việc tách bạch tài sản và dữ liệu quản lý được đặt ra nhằm bảo đảm tính khách quan trong quá trình quản lý, xử lý tài sản khi doanh nghiệp phát hành gặp khó khăn về khả năng thanh toán.

Bên cạnh vấn đề bảo vệ nhà đầu tư, đại biểu Trần Vũ Khiêm cũng kiến nghị cần có cơ chế miễn trừ trách nhiệm pháp lý cho nhân viên ngân hàng khi họ báo cáo giao dịch đáng ngờ một cách trung thực. Theo đại biểu, điều này giúp tránh tình trạng báo cáo tràn lan để né trách nhiệm hoặc từ chối dịch vụ quá mức, đi ngược lại mục tiêu tài chính toàn diện.

Chính phủ tiếp tục hoàn thiện pháp luật ngân hàng

Phát biểu tại phiên thảo luận, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cho biết việc sửa đổi, bổ sung 3 luật gồm Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng là cần thiết, cấp bách, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, dự án luật nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, hoàn thiện thể chế; đồng thời đáp ứng yêu cầu thực hiện các chuẩn mực, khuyến nghị quốc tế về phòng, chống rửa tiền.

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, dự thảo đã bổ sung quy định về trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam; giao Chính phủ quy định về đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và hình thức cung cấp thông tin phục vụ việc thiết lập cán cân thanh toán và trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam.

Trên cơ sở góp ý của các đại biểu Quốc hội, Phó Thủ tướng Thường trực cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo cơ quan soạn thảo rà soát, thống nhất trách nhiệm quản lý nhà nước của các bộ, ngành liên quan; bảo đảm hoạt động bình thường, liên tục, thông suốt, không để gián đoạn công việc, chồng chéo, trùng lặp hoặc bỏ sót chức năng, nhiệm vụ.

Đồng thời, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng và hoạt động của các tổ chức tín dụng, bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật, phù hợp với thực tiễn, khả thi trong tổ chức thực hiện và bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ.