Doanh nghiệp xăng dầu có thể tự quyết giá từ năm 2027, hơn 6.300 cửa hàng của 2 'ông lớn' đầu mối hưởng lợi

Bộ Công Thương mới đây đã trình Dự thảo 14 của Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu, sau khi công bố Dự thảo 12 vào ngày 20/7/2026.

Theo đánh giá của Chứng khoán Vietcap, Dự thảo 14 về cơ bản duy trì cơ chế giá tại Dự thảo 12 và tương đồng với Dự thảo 7, vốn là giả định hiện tại của công ty chứng khoán này.

Cụ thể, theo Dự thảo 12 và Dự thảo 14, giá bán theo cơ chế thị trường được xác định dựa trên tổng chi phí đầu vào thực tế, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và thuế.

Trong khi đó, tại Dự thảo 7, công thức giá được xác định bằng chi phí tạo nguồn đầu vào thực tế, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và thuế. Các loại thuế bao gồm thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT) và các loại thuế khác nếu có.

Ở Dự thảo 6, giá thị trường được tính trên cơ sở chi phí tạo nguồn đầu vào thực tế, chi phí kinh doanh thực tế, lợi nhuận và thuế. Còn theo quy định hiện hành tại Nghị định 80/2023, giá cơ sở bao gồm chi phí tạo nguồn đầu vào (gồm giá đầu vào, premium và chi phí vận chuyển định mức), chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận định mức, phí, thuế và các khoản khác.

Vietcap cho rằng Dự thảo 14 tiếp tục duy trì chi phí kinh doanh định mức, được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI), đồng thời cho phép thương nhân đầu mối tự xác định cấu phần lợi nhuận, tương tự Dự thảo 7.

So với quy định hiện hành, cơ chế mới trao quyền chủ động lớn hơn cho thương nhân đầu mối trong việc quyết định giá bán và xác định biên lợi nhuận. Trong khi đó, Nghị định 80/2023 giới hạn lợi nhuận định mức ở mức 300 đồng/lít.

Một điểm thay đổi khác tại Dự thảo 14 là cơ chế điều chỉnh giá. Thay vì duy trì chu kỳ cố định 7 ngày như quy định hiện hành và Dự thảo 7, dự thảo mới cho phép các thương nhân đầu mối điều chỉnh giá linh hoạt hơn theo diễn biến thị trường.

Theo đánh giá của Vietcap, thay đổi này có lợi cho các thương nhân đầu mối quy mô lớn, khi giúp họ chủ động hơn trong việc điều chỉnh giá bán so với cả cơ chế hiện hành và phương án tại Dự thảo 7.

Đáng chú ý, thay đổi lớn nhất trong Dự thảo 14 là đề xuất quản lý tập trung Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG). Theo đó, các thương nhân đầu mối sẽ chốt số dư quỹ đến hết ngày liền trước thời điểm nghị định có hiệu lực, sau đó chuyển toàn bộ số dư dương vào tài khoản Kho bạc Nhà nước do Bộ Tài chính quản lý.

Vietcap kỳ vọng nghị định mới sẽ được phê duyệt trong năm 2026 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Theo công ty chứng khoán này, những thay đổi trong cơ chế điều hành giá có thể hỗ trợ biên lợi nhuận của Petrolimex (PLX) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (OIL) từ năm 2027 trở đi.

Theo Bộ Công Thương, đến cuối năm 2025, cả nước có 17.270 cửa hàng bán lẻ xăng dầu phân bố trên toàn quốc. Trong đó, Petrolimex có khoảng 4.379 cửa hàng, còn PVOIL hiện sở hữu khoảng 1.000 cửa hàng xăng dầu trực thuộc và khoảng 1.500 cửa hàng đại lý, nhượng quyền trên toàn quốc.

Tuy nhiên, thời điểm ban hành vẫn cần được theo dõi. Tại cuộc họp ngày 11/9/2026, Thủ tướng đã chỉ đạo hoàn thành dự thảo nghị định để trình ban hành trong tháng 10/2026.