Đứng trước Thủ tướng, Chủ tịch Đèo Cả nêu hàng loạt 'điểm nghẽn' cản bước doanh nghiệp xây dựng Việt

Chiều ngày 27/6/2026, tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải do Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì, ông Hồ Minh Hoàng - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả đã nêu hàng loạt "điểm nghẽn" của doanh nghiệp xây dựng trong nước, đồng thời kiến nghị Chính phủ sớm hoàn thiện cơ chế để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu hơn vào các dự án hạ tầng trọng điểm.

Loạt rào cản hạn chế phát triển của nhà thầu Việt

Theo ông Hoàng, quy định về tiêu chí hợp đồng tương tự hiện vẫn được áp dụng khá cứng nhắc, khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam dù có đủ năng lực quản trị, tổ chức thi công và huy động nguồn lực vẫn phải liên danh hoặc sử dụng hồ sơ năng lực của đối tác nước ngoài để tham gia các dự án lớn. Điều này không chỉ làm phát sinh chi phí, thất thoát ngoại tệ mà còn hạn chế cơ hội nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước.

Bên cạnh đó, quy định khống chế tỷ lệ giao thầu phụ ở mức khoảng 30% giá trị gói thầu chưa phù hợp với mô hình tổng thầu hiện đại, làm giảm tính liên kết giữa các doanh nghiệp chuyên ngành, cản trở quá trình chuyển giao công nghệ và hình thành hệ sinh thái nhà thầu trong nước. Trong khi đó, nhiều dự án vẫn bị chia nhỏ thành nhiều gói thầu, nhiều đầu mối thực hiện, dẫn đến phân tán trách nhiệm, khó điều phối và giảm hiệu quả triển khai.

Một vấn đề khác được Đèo Cả đề cập là khó khăn trong huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, đặc biệt là các dự án PPP. Theo doanh nghiệp, quy mô vốn đầu tư của các dự án thường lên tới hàng chục, hàng trăm nghìn tỷ đồng, vượt quá khả năng cấp tín dụng của nhiều tổ chức tín dụng. Đồng thời, nhà đầu tư còn phải đối mặt với nhiều rủi ro ngoài khả năng kiểm soát như thay đổi chính sách, điều chỉnh phương án tổ chức giao thông, miễn hoặc dừng thu phí, hay đầu tư các tuyến đường song hành làm ảnh hưởng đến doanh thu và phương án tài chính. Trong khi đó, cơ chế chia sẻ rủi ro về doanh thu theo Luật PPP trên thực tế vẫn chưa được vận hành hiệu quả.

5 kiến nghị của Tập đoàn Đèo Cả

Từ thực tế trên, Đèo Cả cho rằng Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân cần sớm được cụ thể hóa bằng các cơ chế đủ mạnh để doanh nghiệp Việt Nam có thêm cơ hội phát triển trong lĩnh vực hạ tầng giao thông.

Doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ ưu tiên tạo điều kiện để các doanh nghiệp Việt Nam có năng lực thực tiễn được đảm nhận vai trò tổng thầu hoặc nhà thầu chính tại các dự án trọng điểm quốc gia; đồng thời yêu cầu các nhà thầu nước ngoài tham gia dự án sử dụng vốn trong nước phải thực hiện chuyển giao công nghệ nhằm giúp doanh nghiệp Việt từng bước làm chủ kỹ thuật và phát triển nguồn nhân lực.

Đèo Cả cũng đề xuất rà soát quy định về tỷ lệ giao thầu phụ theo hướng tăng quyền chủ động cho tổng thầu, chuyển từ kiểm soát tỷ lệ sang quản lý chất lượng đầu ra và trách nhiệm toàn diện của tổng thầu đối với dự án.

Về nguồn vốn, doanh nghiệp kiến nghị hoàn thiện cơ chế huy động vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, đặc biệt là PPP; đa dạng hóa các kênh huy động vốn, phát huy vai trò của hệ thống ngân hàng, các tổ chức tài chính và các công cụ tài chính dài hạn để đáp ứng nhu cầu đầu tư.

Ngoài ra, Đèo Cả đề xuất đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đầu tư xây dựng thông qua việc áp dụng AI, công nhận giá trị pháp lý của mô hình thông tin công trình (BIM), xây dựng thư viện BIM quốc gia và nền tảng dữ liệu dùng chung nhằm giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Cuối cùng, doanh nghiệp kiến nghị xây dựng chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành hạ tầng, ưu tiên đào tạo các lĩnh vực như thi công hầm, cầu, đường sắt tốc độ cao, BIM và các công nghệ xây dựng hiện đại; đồng thời triển khai cơ chế "đào tạo kép" giữa nhà trường và doanh nghiệp để nâng cao chất lượng nhân lực gắn với thực tiễn công trường.