Gần 40 năm giữ nghề bánh truyền thống, bà chủ Bảo Minh tiết lộ ‘bài toán’ khó khi đưa bánh cốm Hà Nội ra nước ngoài

Tại tọa đàm “Doanh nhân Việt - Từ giữ giá trị đến kiến tạo tương lai” ngày 13/10, bà Ngô Thị Tính, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Bánh mứt kẹo Bảo Minh, Nghệ nhân Quốc gia, chia sẻ về hành trình gần 40 năm gìn giữ nghề bánh truyền thống và nỗ lực đưa đặc sản Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế.

Theo bà Tính, ngay từ khi bước vào nghề, doanh nghiệp đã xác định mục tiêu không chỉ lưu giữ mà còn phải hoàn thiện các sản phẩm truyền thống. Bài toán đặt ra là làm sao bảo tồn được nghề của cha ông nhưng vẫn khiến sản phẩm hấp dẫn với người tiêu dùng hiện đại, đặc biệt là giới trẻ.

“Chúng tôi cũng sẽ phải có sự sáng tạo để làm sao đưa những sản phẩm truyền thống trở thành những món quà văn hóa để mọi người đều yêu thích”, bà Tính nói.

Giữ hồn cốt truyền thống, không thể sản xuất theo lối cũ

Theo bà Tính, một trong những thách thức lớn nhất của doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo truyền thống là định kiến về phương thức sản xuất thủ công, nhỏ lẻ. Nếu chỉ dựa vào cách làm cũ, doanh nghiệp khó tránh khỏi nguy cơ lạc hậu và thu hẹp sức hút trên thị trường.

Vì vậy, Bảo Minh lựa chọn hướng đi kết hợp giữa kế thừa bí quyết của thế hệ trước với ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

“Chúng tôi kế thừa những kinh nghiệm, bí quyết của ông bà để lại, với những hương vị, hồn cốt của dân tộc phải được giữ. Nhưng chúng tôi đã biết áp dụng khoa học kỹ thuật để sản xuất có năng suất cao hơn, chất lượng đồng đều hơn”, bà Tính chia sẻ.

Sự thay đổi còn thể hiện ở việc cải tiến bao bì, mẫu mã để phù hợp hơn với thị hiếu người tiêu dùng. Theo bà, giữ nghề truyền thống không đồng nghĩa với việc giữ nguyên mọi phương thức sản xuất, mà đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục đổi mới để thích ứng với sự phát triển của xã hội.

Với Bảo Minh, truyền thống là nền tảng tạo nên bản sắc sản phẩm, còn khoa học kỹ thuật và sáng tạo là những yếu tố giúp doanh nghiệp duy trì sức cạnh tranh.

Bánh cốm Hà Nội và bài toán hạn sử dụng khi xuất khẩu

Không dừng lại ở thị trường trong nước, Bảo Minh đang hướng tới việc hoàn thiện năng lực quản trị, sản xuất và sản phẩm để có thể mở rộng ra thị trường quốc tế.

Bà Tính cho rằng nếu chỉ tập trung phục vụ thị trường nội địa, doanh nghiệp có thể rơi vào trạng thái trì trệ. Ngược lại, yêu cầu từ khách hàng nước ngoài buộc doanh nghiệp phải nâng tiêu chuẩn về chất lượng, hình thức, mẫu mã và tính độc đáo của sản phẩm.

Bánh cốm là một trong những sản phẩm mà Bảo Minh kỳ vọng có thể giới thiệu ra nước ngoài.

Theo bà Tính, điểm khác biệt của dòng bánh cốm này nằm ở nguyên liệu và cách tạo nên sản phẩm. Bà ví bánh cốm của Bảo Minh với bánh mochi Nhật Bản, nhưng nhấn mạnh sự khác biệt về nguyên liệu: bánh cốm được phát triển từ hạt cốm non, giữ nét đặc trưng của nguyên liệu truyền thống Việt Nam.

Bà gọi đây là dòng sản phẩm “di sản”, mang theo giá trị văn hóa và bản sắc ẩm thực Hà Nội.

Tuy nhiên, để đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế, mong muốn quảng bá thôi là chưa đủ. Bài toán khó nằm ở việc kéo dài hạn sử dụng và tìm được phương thức bảo quản phù hợp mà vẫn giữ được đặc tính của sản phẩm.

“Muốn giới thiệu ra nước ngoài thì không thể để hạn sử dụng ngắn được. Chúng tôi sẽ phải làm thế nào để hạn sử dụng cao hơn và có cách bảo quản nào đó để đưa được ra nước ngoài”, bà Tính cho biết.

Đây là yêu cầu cho thấy khoảng cách giữa việc sản xuất một đặc sản phục vụ thị trường trong nước và xây dựng sản phẩm đủ điều kiện tiếp cận thị trường quốc tế. Doanh nghiệp không chỉ cần có sản phẩm mang bản sắc riêng mà còn phải hoàn thiện các khâu sản xuất, bảo quản và chất lượng để đáp ứng yêu cầu của khách hàng.

Theo bà Tính, khi sản phẩm được chuẩn bị tốt và đáp ứng những tiêu chí thị trường đặt ra, cơ hội xuất khẩu sẽ rộng mở hơn. Ngược lại, nếu không chủ động đổi mới, sáng tạo, thị trường của doanh nghiệp sẽ bị giới hạn.

Đổi mới từ tư duy người đứng đầu

Bên cạnh sản phẩm, bà Tính nhấn mạnh vai trò của tư duy lãnh đạo trong việc xây dựng doanh nghiệp phát triển bền vững.

Theo bà, định hướng của người đứng đầu phải được chuyển hóa thành hành động cụ thể của toàn bộ đội ngũ. Tại Bảo Minh, doanh nghiệp không chỉ chú trọng điều kiện sản xuất mà còn đầu tư vào phòng sạch nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm.

Một thay đổi khác được bà đề cập là việc chuyển từ sử dụng than đá sang gỗ ép cho lò hơi trong khoảng 4 năm qua, với mục tiêu cải thiện môi trường sản xuất.

Bà cũng nhấn mạnh việc xây dựng ý thức tuân thủ trong đội ngũ cán bộ, công nhân viên, kết hợp đào tạo với cơ chế giám sát và hướng dẫn thường xuyên. Theo bà, những tiêu chuẩn được đặt ra sẽ khó duy trì nếu không có người theo dõi và bảo đảm thực hiện hằng ngày.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp sản xuất truyền thống, bà Tính cho rằng phát triển bền vững không chỉ nằm ở việc tạo ra sản phẩm tốt mà còn phụ thuộc vào cách tổ chức sản xuất, quản trị con người và trách nhiệm đối với môi trường.

Mong chính sách đi vào thực tế

Đề cập đến kỳ vọng đối với chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân, bà Tính ghi nhận sự quan tâm của Nhà nước đối với khu vực kinh tế này, đồng thời mong muốn các chính sách được triển khai thực chất để tạo thêm điều kiện và cơ hội phát triển cho doanh nghiệp.

Theo bà, với những doanh nghiệp sản xuất sản phẩm truyền thống, việc phát huy giá trị văn hóa cần đi cùng đổi mới trong hoạt động kinh doanh. Bảo tồn nghề không chỉ là giữ lại những công thức hay phương thức làm bánh của thế hệ trước, mà còn phải tìm cách đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng hiện đại và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế.

“Đối với tôi thì là doanh nghiệp sản xuất về truyền thống, cho nên tôi nghĩ rằng hãy dựa vào văn hóa truyền thống chúng ta phát triển lên và phát triển nền kinh tế của đất nước”, bà Tính chia sẻ.

Hành trình gần 40 năm của Bảo Minh cho thấy bài toán của doanh nghiệp truyền thống không chỉ là giữ gìn những giá trị đã có. Muốn phát triển xa hơn, doanh nghiệp còn phải đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, hoàn thiện quản trị và giải quyết những yêu cầu cụ thể của thị trường. Với bánh cốm Hà Nội, thách thức trước mắt là làm sao đưa một sản phẩm giàu bản sắc văn hóa vượt qua giới hạn về bảo quản để có thêm cơ hội hiện diện trên thị trường quốc tế.