Gần 99% nguy cơ xảy ra 'siêu El Nino', chuyên gia cảnh báo điều đáng lo với Việt Nam

Theo Trung tâm Dự báo Khí hậu (Climate Prediction Center - CPC) thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), El Nino đã tiếp tục mạnh lên trong tháng 7 khi các chỉ số nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương đều tăng rõ rệt. Chỉ số Niño 3.4 hiện ở mức 1,2°C, trong khi khu vực Niño 1+2 lên tới 2,7°C, phản ánh lượng nhiệt tích tụ rất lớn trên bề mặt đại dương.

Không chỉ đại dương nóng lên, các điều kiện khí quyển cũng đang diễn biến theo hướng thuận lợi cho El Nino phát triển. Dị thường gió tây ở tầng thấp kết hợp với dị thường gió đông ở tầng cao xuất hiện trên khu vực trung tâm và phía tây Thái Bình Dương đã tạo nên sự tương tác mạnh giữa đại dương và khí quyển - yếu tố được xem là "động cơ" giúp El Nino gia tăng cường độ.

Trong bản tin chẩn đoán ENSO mới nhất, NOAA nhận định El Nino sẽ tiếp tục mạnh lên trong những tháng cuối năm. Cơ quan này dự báo có 81% khả năng El Nino đạt mức "rất mạnh" trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026 và 97% khả năng duy trì đến đầu năm 2027. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ là một trong những sự kiện El Nino mạnh nhất kể từ khi dữ liệu quan trắc hiện đại được thống kê từ năm 1950.

Trong giới truyền thông, cụm từ "siêu El Nino" thường được sử dụng để chỉ những đợt El Nino có cường độ đặc biệt lớn. Tuy nhiên, các nhà khoa học lưu ý đây không phải là một cấp phân loại chính thức trong hệ thống đánh giá của NOAA. Thay vào đó, NOAA sử dụng mức "very strong" (rất mạnh) để mô tả các sự kiện có chỉ số nhiệt độ vùng Niño 3.4 vượt ngưỡng khoảng 2°C trong giai đoạn kéo dài nhiều tháng.

Lịch sử cho thấy những đợt El Nino rất mạnh như các giai đoạn 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016 đều gây ra những biến động thời tiết trên phạm vi toàn cầu. Một số nơi hứng chịu mưa lớn, lũ lụt nghiêm trọng, trong khi nhiều khu vực khác đối mặt với nắng nóng kéo dài, hạn hán, cháy rừng và thiếu nước sản xuất. Các chuyên gia cũng cảnh báo El Nino thường làm nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng cao do lượng nhiệt từ đại dương được giải phóng nhiều hơn vào khí quyển.

Bên cạnh các tác động khí hậu, giới kinh tế cũng bày tỏ lo ngại El Nino rất mạnh có thể ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, chuỗi cung ứng lương thực và giá thực phẩm toàn cầu. Một số phân tích quốc tế cho rằng các mặt hàng như gạo, cà phê, đường hay dầu cọ có nguy cơ chịu sức ép về nguồn cung nếu các hiện tượng thời tiết cực đoan kéo dài tại nhiều khu vực sản xuất lớn.

Đối với Việt Nam, El Nino được dự báo sẽ làm gia tăng các hiện tượng thời tiết bất thường trong những tháng tới. Theo ông Trần Văn Hưng, Phó giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, dưới tác động của El Nino, nền nhiệt tại Nam Bộ và TP.HCM có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1°C, thậm chí có nơi vượt 1,5°C.

Lượng mưa mùa mưa năm nay được dự báo giảm khoảng 10-20%, phân bố không đều và mùa mưa có khả năng kết thúc sớm. Trong thời gian xen giữa các đợt mưa, khu vực Nam Bộ có thể xuất hiện từ một đến ba đợt "hạn bà chằn", mỗi đợt kéo dài từ 3-7 ngày, thậm chí lâu hơn ở một số nơi. Dù tổng lượng mưa giảm, các trận mưa khi xuất hiện lại có xu hướng diễn ra với cường độ lớn trong thời gian ngắn, làm tăng nguy cơ ngập úng đô thị, giông, lốc và sét.

Bước sang mùa khô cuối năm 2026 và đầu năm 2027, nguy cơ thiếu nước và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long được đánh giá sẽ gia tăng nếu El Nino tiếp tục duy trì cường độ mạnh. Các chuyên gia cho rằng việc theo dõi sát diễn biến dự báo khí tượng, chủ động kế hoạch tích trữ nước và điều chỉnh sản xuất nông nghiệp sẽ là những giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu tác động của hiện tượng khí hậu này