Hầm xuyên núi dài nhất cao tốc Bắc – Nam: Địa chất dị biệt và nguy cơ thảm họa sập hầm

Nằm trên tuyến cao tốc Cam Lâm - Vĩnh Hảo, hầm Núi Vung là hầm đường bộ lớn thứ tư Việt Nam, sau Hải Vân, Đèo Cả và Cù Mông. Với chiều dài 2,2km, đây cũng là hầm xuyên núi dài nhất trong 6 hầm thuộc dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2017 - 2020.

Công trình có tổng vốn đầu tư khoảng 1.600 tỷ đồng, được thi công trong 30 tháng và chính thức thông tuyến ngày 3/7/2023. Hiện giai đoạn 1 đã đưa vào khai thác nhánh phải với hai làn xe lưu thông hai chiều, trong khi nhánh trái mới hoàn thiện phần kết cấu và đang được sử dụng làm hầm cứu hộ.

Ít ai biết rằng phía sau công trình này là hành trình vượt qua những điều kiện địa chất được giới kỹ thuật đánh giá là đặc biệt phức tạp. Theo kỹ sư Ngô Hữu Khoa, nguyên Giám đốc Ban điều hành hầm Núi Vung, đây là dự án để lại nhiều dấu ấn nhất trong hơn 20 năm làm nghề đào hầm của ông.

Địa chất tại hầm Núi Vung mang tính "dị biệt". Khi đào được khoảng 300m, đơn vị thi công gặp đới địa chất yếu kèm dòng nước ngầm lớn khiến lớp bê tông phun nứt gãy, nhiều điểm quan trắc liên tục phát tín hiệu cảnh báo nguy hiểm. Trước nguy cơ mất ổn định kết cấu, ban điều hành dự án đã phải triển khai đồng loạt nhiều giải pháp kỹ thuật như khoan thoát nước giảm áp, gia cố neo, bơm vữa cố kết địa chất và mời các chuyên gia hàng đầu về hầm tham gia xử lý.

Một trong những thời khắc căng thẳng nhất diễn ra vào chiều 30 Tết năm 2022. Trong lần kiểm tra cuối năm tại hiện trường, các kỹ sư phát hiện những dấu hiệu chuyển vị bất thường ở mặt gương hầm. Nhận thấy nguy cơ sập hầm có thể xảy ra, ban điều hành lập tức phát lệnh "báo động đỏ", huy động toàn bộ nhân lực và thiết bị để gia cố khẩn cấp xuyên đêm giao thừa.

"Khi các chỉ số quan trắc trở lại ổn định, chúng tôi mới dám thở phào. Đó là bữa cơm tất niên nồng mùi bê tông và bụi đá nhưng cũng là bữa cơm đáng nhớ nhất", kỹ sư Ngô Hữu Khoa kể lại.

Nhờ hàng loạt giải pháp kỹ thuật quyết liệt cùng sự hỗ trợ của các chuyên gia đầu ngành, hầm Núi Vung đã vượt qua những thời điểm khó khăn nhất để thông tuyến đúng tiến độ, trở thành mắt xích quan trọng trên tuyến cao tốc Bắc - Nam.

Để hoàn thiện năng lực khai thác của công trình, năm 2025, Bộ Xây dựng đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án hoàn thiện hầm Núi Vung. Dự án có chiều dài khoảng 5,4km, bao gồm 2,2km hầm và hơn 3km cầu, đường dẫn, kéo dài từ xã Phước Hà (tỉnh Khánh Hòa) đến xã Tuy Phong (tỉnh Lâm Đồng).

Theo thiết kế, toàn bộ đoạn tuyến sẽ được mở rộng từ 4 lên 6 làn xe với vận tốc thiết kế 100km/h. Đặc biệt, ống hầm trái dài 2.255m sẽ được hoàn thiện đầy đủ hệ thống chiếu sáng, thông gió, phòng cháy chữa cháy, thoát nước và điều khiển giám sát hiện đại.

Dự án có tổng mức đầu tư 1.160 tỷ đồng, dự kiến triển khai đến năm 2027. Khi hoàn thành, hầm Núi Vung sẽ được khai thác đồng bộ hai ống hầm, góp phần nâng cao năng lực thông hành trên tuyến cao tốc Bắc - Nam và hoàn thiện một trong những công trình hầm hiện đại nhất cả nước.