Hàng triệu người bán hàng online, tài xế công nghệ có thể phải đóng thêm một khoản bắt buộc

Đây là một trong những đề xuất đáng chú ý được nêu trong báo cáo của UBND TP.HCM gửi Đoàn giám sát - Hội đồng quản lý Bảo hiểm xã hội về tình hình thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn.

Theo quy định hiện hành, nhiều tài xế công nghệ và người kinh doanh trên nền tảng số vẫn được xem là lao động tự do hoặc hợp tác kinh doanh, chưa thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Tuy nhiên, Bảo hiểm xã hội TP.HCM cho rằng đây là nhóm lao động đang phát triển rất nhanh trong nền kinh tế số, có việc làm tương đối ổn định, phát sinh thu nhập thường xuyên và ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong thị trường lao động.

Một điểm đáng chú ý khác là cơ quan bảo hiểm đề xuất phương thức thu bảo hiểm thông qua các tổ chức vận hành ứng dụng công nghệ, đơn vị quản lý sàn thương mại điện tử, nền tảng số có chức năng thanh toán và các tổ chức kinh tế số khác.

Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp nền tảng có thể đóng vai trò trung gian trong việc khấu trừ, kê khai và nộp bảo hiểm cho người lao động.

Theo UBND TP.HCM, tính đến hết tháng 5/2026, toàn thành phố có hơn 4,8 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội, tương đương trên 58% lực lượng lao động.

Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 94,8% dân số, trong khi các chỉ tiêu về bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp cơ bản đều hoàn thành và vượt mục tiêu theo Nghị quyết 28 của Trung ương.

Đáng chú ý, số người nhận bảo hiểm xã hội một lần đã giảm liên tục trong những năm gần đây. Năm 2024 có hơn 185.000 người hưởng bảo hiểm xã hội một lần; năm 2025 giảm xuống hơn 146.000 người; riêng 5 tháng đầu năm 2026 còn khoảng 46.000 người.

Dù vậy, tốc độ gia tăng số người tham gia bảo hiểm xã hội vẫn chưa đạt kỳ vọng, đặc biệt là nhóm tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện còn khá thấp so với quy mô dân số và lực lượng lao động của thành phố.

Bên cạnh những khó khăn của thị trường lao động, UBND TP.HCM cũng chỉ ra tình trạng một số doanh nghiệp lợi dụng kẽ hở pháp luật để trốn đóng hoặc đóng không đầy đủ bảo hiểm cho người lao động. Hiện tượng này xuất hiện nhiều ở các lĩnh vực như xây dựng, bảo vệ, vận tải và một số ngành sử dụng nhiều lao động thời vụ.

Trong bối cảnh lao động phi chính thức ngày càng gia tăng, việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội sang tài xế công nghệ và người bán hàng online được xem là bước đi nhằm thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động.

Tuy nhiên, vấn đề mức đóng, tỷ lệ đóng, trách nhiệm của các nền tảng số và khả năng chấp nhận của người lao động sẽ tiếp tục là những nội dung được quan tâm nếu đề xuất này được đưa vào quá trình sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội trong thời gian tới.