Hòa Lạc chuẩn bị UAV Lab, Việt Nam tăng tốc phát triển ngành thiết bị bay không người lái
Kinh tế tầm thấp và công nghiệp thiết bị bay không người lái (UAV) đang được xem là một trong những không gian tăng trưởng mới của Việt Nam, khi công nghệ này ngày càng được ứng dụng rộng trong logistics, nông nghiệp, xây dựng, quản lý hạ tầng, cứu hộ và đô thị thông minh.
Tại Diễn đàn Kinh tế tầm thấp và Công nghiệp UAV Việt Nam 2026, các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp tập trung thảo luận về bài toán làm chủ công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng trong nước và xây dựng hạ tầng thử nghiệm cho UAV.
Đáng chú ý, UAV đã được đưa vào Danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định 21/2026/QĐ-TTg. Đây được xem là một trong những cơ sở để thúc đẩy nghiên cứu, phát triển sản phẩm, tăng tỷ lệ nội địa hóa và mở rộng ứng dụng thiết bị bay không người lái trong nền kinh tế.
Từ UAV đến một thị trường kinh tế mới
Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, robot, cảm biến, vật liệu mới, công nghệ định vị và viễn thông đang làm thay đổi đáng kể ngành UAV.
Nếu trước đây thiết bị bay không người lái chủ yếu phục vụ một số nhiệm vụ chuyên biệt, hiện công nghệ này đã mở rộng sang nhiều hoạt động sản xuất và dịch vụ.
Một chiếc UAV không chỉ gồm phần thân và động cơ mà phía sau còn là cả hệ sinh thái gồm chip bán dẫn, cảm biến, phần mềm điều khiển, kết nối dữ liệu, AI và nền tảng quản lý vận hành. Điều này tạo cơ hội cho doanh nghiệp tham gia ở nhiều khâu, từ thiết kế, sản xuất linh kiện đến phát triển phần mềm và dịch vụ.
Kinh tế tầm thấp vì vậy được định hình rộng hơn ngành sản xuất UAV. Lĩnh vực này bao gồm hệ thống công nghệ, hạ tầng, dữ liệu và các dịch vụ hoạt động trong không gian tầm thấp.
Các ứng dụng có thể trải rộng từ vận chuyển hàng hóa, nông nghiệp chính xác, khảo sát bản đồ, kiểm tra công trình, giám sát môi trường đến cứu hộ, cứu nạn và những dịch vụ đô thị thông minh.
Theo các chuyên gia tại diễn đàn, Việt Nam có lợi thế về nguồn nhân lực kỹ thuật, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và startup, đồng thời sở hữu nhu cầu ứng dụng lớn trong nông nghiệp, logistics, xây dựng và quản lý hạ tầng. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành thị trường thực sự, yếu tố quan trọng là phải hình thành được môi trường thử nghiệm, khung quản lý và chuỗi cung ứng phù hợp.
Không chỉ sản xuất máy bay
Theo ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), cơ hội của Việt Nam không chỉ nằm ở việc sử dụng ngày càng nhiều UAV mà quan trọng hơn là xây dựng được năng lực công nghiệp và từng bước làm chủ công nghệ.
UAV có mối liên hệ trực tiếp với nhiều lĩnh vực Việt Nam đang ưu tiên như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, cảm biến, dữ liệu và tự động hóa.
Một trong những vấn đề được nhấn mạnh tại diễn đàn là doanh nghiệp Việt không nhất thiết phải tự sản xuất toàn bộ một chiếc UAV.
Chuỗi giá trị của ngành này còn bao gồm cơ khí chính xác, vật liệu, động cơ, pin, bán dẫn, cảm biến, hệ thống truyền thông, AI, phần mềm và nền tảng quản lý bay.
Điều đó mở ra cơ hội để nhiều doanh nghiệp cùng tham gia, chuyên môn hóa vào từng cấu phần và từng bước nâng tỷ lệ giá trị gia tăng được tạo ra trong nước.
Từ vận chuyển y tế đến giao thông hàng không đô thị
Những ứng dụng của UAV tại Việt Nam cũng đang được đặt trong phạm vi rộng hơn.
TS. Trần Thiên Phương, Phó Chủ tịch Mạng lưới Hàng không Vũ trụ và Thiết bị bay không người lái Việt Nam, đề cập lộ trình từ vận chuyển y tế bằng UAV tới phát triển mạng lưới giao thông hàng không tiên tiến tại Hà Nội.
Điều này cho thấy UAV trong tương lai có thể không chỉ phục vụ khảo sát, quay chụp hay nông nghiệp mà còn trở thành một phần của hệ thống vận tải đô thị mới.
Tuy nhiên, khi số lượng thiết bị hoạt động trên bầu trời tăng lên, yêu cầu về quản lý dữ liệu, hoạt động bay, an ninh và an toàn cũng trở nên phức tạp hơn.
Các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần xây dựng hạ tầng thử nghiệm và cơ chế quản lý để công nghệ có thể đi từ nghiên cứu, thử nghiệm đến sản xuất, thương mại hóa và triển khai trên quy mô lớn.
Sẽ phát triển UAV Lab tại Hòa Lạc
Một trong những kế hoạch đáng chú ý là phát triển UAV Lab tại NIC Hòa Lạc.
Theo định hướng được công bố, NIC đang phối hợp với Chính phủ Nhật Bản và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) triển khai Không gian Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Nhật Bản, dự kiến hoạt động trong năm 2026.
Trong khuôn khổ này, UAV Lab tại NIC Hòa Lạc được ưu tiên phát triển với hệ thống cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo nhân lực, hoàn thiện công nghệ và thương mại hóa các giải pháp UAV.
NIC đồng thời định hướng xây dựng mạng lưới kết nối chuyên gia, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học trong lĩnh vực UAV, qua đó tạo nền tảng nhân lực và hỗ trợ doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Từ một loại thiết bị từng được sử dụng chủ yếu cho các nhiệm vụ chuyên biệt, UAV đang dần trở thành một ngành công nghiệp giao thoa giữa hàng không, AI, bán dẫn, robot và dữ liệu.
Nếu giải quyết được các bài toán về chính sách, hạ tầng thử nghiệm và năng lực sản xuất, kinh tế tầm thấp có thể trở thành một không gian tăng trưởng mới, đồng thời mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tham gia vào những mắt xích có giá trị cao của chuỗi cung ứng toàn cầu.
