Hoàn tất xây dựng siêu dự án hydro xanh trị giá gần 219.000 tỷ đồng, dự kiến vận hành từ năm 2027

Theo ACWA Power, nhà phát triển dự án, tổ hợp trị giá 8,4 tỷ USD (tương đương khoảng 218.971 tỷ đồng) đã hoàn thành xây dựng và bước vào giai đoạn chạy thử, vận hành thử. Hoạt động thương mại dự kiến bắt đầu vào năm 2027.

Sản xuất 600 tấn hydro sạch mỗi ngày

Sau khi đi vào hoạt động, cơ sở này có khả năng sản xuất tới 600 tấn hydro không phát thải carbon mỗi ngày. Lượng hydro sau đó sẽ được chuyển đổi thành amoniac xanh để xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Dự án đặt tại Oxagon, thuộc khu vực NEOM ở Tây Bắc Ả Rập Xê Út, do liên doanh giữa ACWA Power, Air Products và NEOM phát triển. Với công suất điện phân, đây được kỳ vọng trở thành cơ sở sản xuất hydro xanh lớn nhất thế giới khi vận hành đầy đủ, qua đó mở rộng quy mô sản xuất hydro từ năng lượng tái tạo lên cấp độ công nghiệp.

Dự án kết hợp các trang trại điện mặt trời và điện gió quy mô lớn với hệ thống điện phân. Nguồn điện tái tạo được sử dụng để tách nước thành hydro và oxy. Hydro sau đó được chuyển thành amoniac xanh để thuận tiện vận chuyển và xuất khẩu tới các thị trường quốc tế.

Toàn bộ khu phức hợp có công suất điện phân khoảng 2,2 GW, được hỗ trợ bởi khoảng 4 GW công suất điện tái tạo từ năng lượng mặt trời và gió.

Khi đạt công suất tối đa, nhà máy có thể sản xuất tới 600 tấn hydro không phát thải carbon mỗi ngày, tương đương khoảng 1,2 triệu tấn amoniac xanh mỗi năm.

Quy mô này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh ngành hydro xanh toàn cầu hiện vẫn chủ yếu gồm các dự án nhỏ và phân tán. NEOM được thiết kế nhằm chứng minh rằng hydro tái tạo và các sản phẩm dẫn xuất có thể được sản xuất ở quy mô công nghiệp và thương mại, thay vì chỉ dừng lại ở các dự án thử nghiệm.

Hoàn tất xây dựng, bước vào giai đoạn chạy thử

Việc hoàn thành xây dựng mới chỉ đánh dấu bước chuyển sang một giai đoạn quan trọng khác là chạy thử và đưa hệ thống vào vận hành.

NEOM Green Hydrogen Company cho biết các hạng mục năng lượng tái tạo, gồm trang trại điện gió, điện mặt trời và hệ thống truyền tải, đã đạt tiến độ cao trong đầu năm nay. Sau đó, dự án chuyển sang giai đoạn cấp điện và chạy thử các thiết bị sản xuất hydro.

Đây là bước đặc biệt quan trọng bởi dự án phải chứng minh khả năng vận hành đồng bộ giữa hệ thống năng lượng tái tạo, thiết bị điện phân, dây chuyền xử lý hydro và cơ sở sản xuất amoniac.

CEO ACWA Power Samir Serhan cho biết dự án dự kiến bắt đầu vận hành thương mại vào năm 2027. Điều này cho thấy công trình đã vượt qua giai đoạn xây dựng và đang tiến gần hơn tới sản xuất thực tế.

Hydro ở dạng nguyên chất rất khó và tốn kém để vận chuyển trên quãng đường dài. Việc chuyển hydro thành amoniac giúp tạo ra một phương thức thuận tiện hơn để vận chuyển khối lượng lớn năng lượng tái tạo giữa các châu lục.

Amoniac xanh cũng có thể được sử dụng trực tiếp trong các ngành công nghiệp như sản xuất phân bón, đồng thời có tiềm năng trở thành nhiên liệu phát thải thấp cho ngành vận tải biển và một số lĩnh vực khác.

Với NEOM, amoniac vì thế không chỉ là sản phẩm đầu ra mà còn đóng vai trò như cầu nối giữa nguồn năng lượng tái tạo dồi dào của Saudi Arabia và thị trường quốc tế.

Dự án đã ký thỏa thuận tiêu thụ dài hạn đối với lượng amoniac xanh sản xuất ra, qua đó tạo nền tảng thương mại để huy động vốn.

Thời điểm chốt tài chính ban đầu vào năm 2023, dự án có tổng vốn đầu tư 8,4 tỷ USD, trong đó 6,1 tỷ USD là khoản vay không truy đòi được cung cấp bởi 23 ngân hàng và tổ chức tài chính.

Ả Rập Xê Út muốn biến năng lượng tái tạo thành ngành xuất khẩu mới

NEOM cũng phản ánh sự chuyển dịch rộng hơn trong chiến lược năng lượng của Ả Rập Xê Út.

Trong nhiều thập niên, quốc gia này gắn liền với dầu mỏ và khí đốt. Tuy nhiên, thông qua những dự án như NEOM, Ả Rập Xê Út đang tìm cách tận dụng lợi thế về năng lượng mặt trời và gió để trở thành một nhà sản xuất, xuất khẩu lớn về năng lượng tái tạo và nhiên liệu sạch.

Địa lý cũng mang lại cho Ả Rập Xê Út một lợi thế đáng kể. Những vùng đất rộng lớn, cường độ bức xạ mặt trời cao cùng nguồn gió phù hợp tạo điều kiện phát triển các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn. Trong khi đó, hệ thống công nghiệp và cơ sở hạ tầng xuất khẩu hiện có có thể giúp đưa các sản phẩm năng lượng sạch mới tới thị trường toàn cầu.

Vì vậy, NEOM không đơn thuần là một nhà máy sản xuất hydro mà còn được xem là một phần trong chiến lược đa dạng hóa nền kinh tế và phát triển công nghiệp của Saudi Arabia.

Dự án cũng được kỳ vọng góp phần giảm phát thải khí nhà kính bằng cách thay thế hydro và amoniac được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch.

Các đánh giá trước đây cho rằng khi vận hành đầy đủ, cơ sở này có thể giúp tránh phát thải tới 5 triệu tấn CO₂ mỗi năm.

Tuy nhiên, lợi ích thực tế đối với khí hậu sẽ phụ thuộc vào hiệu suất vận hành của nhà máy, khả năng hoạt động của các nguồn năng lượng tái tạo cũng như cường độ phát thải carbon trong toàn bộ quá trình sản xuất và chuỗi cung ứng.

Những yếu tố này sẽ chỉ được đánh giá rõ hơn khi tổ hợp NEOM chính thức bước vào giai đoạn vận hành thương mại vào năm 2027.