Hưởng ưu đãi thuế 0%, hơn 900.000 tấn hàng Việt Nam liên tục đổ sang một nước Đông Nam Á: Thu về hơn 539 triệu USD

Ngành thép Việt Nam ghi nhận đà tăng trưởng mạnh trong 7 tháng đầu năm 2026, với sản lượng thép thô đạt 17,92 triệu tấn, tăng 28% so với cùng kỳ năm 2025. Tốc độ này cao hơn đáng kể mức tăng khoảng 12% của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và 11,4% của toàn ngành công nghiệp.

Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), sản lượng thép thành phẩm các loại trong 7 tháng đạt khoảng 21,4 triệu tấn, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng tiêu thụ đạt 21,186 triệu tấn, tăng 15,6%.

Đà tăng trưởng được ghi nhận rõ ở một số phân khúc chủ lực, đặc biệt là thép xây dựng và thép cuộn cán nóng (HRC). Tuy nhiên, thị trường vẫn có sự phân hóa khi tôn mạ và thép cán nguội cùng giảm cả về sản xuất và tiêu thụ. Trong đó, sản lượng tôn mạ giảm 13,5%, còn thép cán nguội giảm 10,2%.

Riêng trong tháng 7, sản lượng thép thành phẩm sản xuất đạt khoảng 3,1 triệu tấn, tăng 16,8% so với tháng 7/2025. Đáng chú ý, lượng thép thành phẩm bán ra đạt khoảng 3,2 triệu tấn, tăng tới 24,2% so với cùng kỳ năm trước.

Ở quy mô quốc tế, theo Hiệp hội Thép Thế giới (WSA), trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam sản xuất khoảng 15,2 triệu tấn thép thô, tăng 26,9% so với cùng kỳ. Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm 10 quốc gia sản xuất thép lớn nhất thế giới, đồng thời tốc độ tăng trưởng sản xuất cao hơn đáng kể so với diễn biến chung của ngành thép toàn cầu.

Hoạt động xuất nhập khẩu thép cũng duy trì quy mô lớn. Trong 7 tháng đầu năm, Việt Nam ước nhập khẩu khoảng 9 triệu tấn thép các loại, trị giá hơn 6,68 tỷ USD, tăng 4% về lượng và 7,5% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Ở chiều xuất khẩu, lượng thép thành phẩm xuất khẩu ước đạt 6,69 triệu tấn, trị giá 4,54 tỷ USD, tăng lần lượt 4,2% về lượng và 7,4% về giá trị. Trong khi đó, số liệu thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan cho thấy trong 7 tháng, Việt Nam xuất khẩu gần 7 triệu tấn sắt thép, đạt kim ngạch khoảng 4,5 tỷ USD, tăng cả về lượng và trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ngành thép trong 7 tháng ước đạt 11,2 tỷ USD, tương đương khoảng 2% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước. Dù xuất khẩu duy trì đà tăng, ngành thép vẫn trong trạng thái nhập siêu. Cán cân thương mại thâm hụt khoảng 2,35 triệu tấn về sản lượng, tương đương 2,13 tỷ USD về giá trị.

Khoảng cách giữa lượng thép nhập khẩu và xuất khẩu cho thấy sản xuất trong nước vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn thép và nguyên liệu nhập khẩu. Vì vậy, tăng trưởng xuất khẩu chưa đồng nghĩa với việc ngành thép đã cải thiện hoàn toàn cán cân thương mại.

Về thị trường, ASEAN tiếp tục là khu vực tiêu thụ thép Việt Nam lớn nhất, chiếm 31,33% tổng lượng xuất khẩu. Tiếp theo là Liên minh châu Âu (EU) với 17,5%, Hoa Kỳ 13,64%, Brazil 8,14% và Ấn Độ 6,18%.

Theo số liệu sơ bộ của Tổng cục Hải quan, Hoa Kỳ hiện là một trong những thị trường xuất khẩu thép lớn nhất của Việt Nam. Trong 7 tháng, nước này nhập khoảng 913.000 tấn sắt thép từ Việt Nam, trị giá hơn 581 triệu USD, tăng 47% về lượng và 50% về trị giá so với cùng kỳ. Giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 636 USD/tấn.

Campuchia nhập khẩu hơn 900.000 tấn sắt thép Việt Nam, tương ứng kim ngạch hơn 539 triệu USD, tăng nhẹ so với cùng kỳ. Giá xuất khẩu bình quân sang thị trường này đạt khoảng 595 USD/tấn, tăng khoảng 4%. Một yếu tố hỗ trợ xuất khẩu thép sang Campuchia là việc một số sản phẩm sắt thép của Việt Nam được hưởng thuế suất 0% theo Thỏa thuận thúc đẩy thương mại song phương giữa hai nước.

Ấn Độ đứng ở vị trí tiếp theo với gần 413.000 tấn, trị giá hơn 420 triệu USD. Sự gia tăng xuất khẩu tại một số thị trường lớn đang giúp ngành thép duy trì kim ngạch ở mức hàng tỷ USD, trong bối cảnh nhu cầu tại một số khu vực vẫn chưa phục hồi hoàn toàn.

Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu trong nửa cuối năm vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến nhu cầu toàn cầu và chính sách thương mại của các thị trường lớn. Năm 2026 được đánh giá là giai đoạn các biện pháp phòng vệ thương mại trên thế giới trở nên phức tạp hơn. Tình trạng dư thừa công suất thép toàn cầu đang thúc đẩy nhiều quốc gia tăng cường các biện pháp bảo hộ nhằm bảo vệ sản xuất trong nước.

Tại Hoa Kỳ, thép nhập khẩu đang chịu sức ép từ các chính sách thuế quan theo Mục 232 của Đạo luật Thương mại, với mức thuế có thể lên tới 50% đối với một số sản phẩm. Cùng với đó, nhiều vụ việc phòng vệ thương mại tiếp tục được khởi xướng đối với sản phẩm thép Việt Nam.

Một thách thức khác đến từ các yêu cầu về môi trường. Các thị trường lớn ngày càng siết tiêu chuẩn phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính và áp dụng các cơ chế điều chỉnh carbon xuyên biên giới.

Đáng chú ý, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu đã bắt đầu được triển khai và ngày càng trở thành tiêu chuẩn quan trọng đối với hàng hóa xuất khẩu. Cơ chế này buộc các nhà sản xuất thép phải quan tâm nhiều hơn đến lượng phát thải trong toàn bộ quá trình sản xuất, tạo thêm sức ép đối với doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh ngành vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu và cần thêm thời gian để chuyển đổi công nghệ theo hướng phát thải thấp.

Theo VSA, ngành thép Việt Nam trong thời gian tới tiếp tục đối mặt với những thách thức từ tình trạng dư thừa công suất toàn cầu, kéo theo chủ nghĩa bảo hộ tại các thị trường xuất khẩu thép. Bên cạnh đó là áp lực giảm phát thải khí nhà kính phù hợp với cam kết của Chính phủ tại COP26, tác động từ CBAM và mức độ phụ thuộc vào nguồn nguyên, nhiên liệu thô nhập khẩu.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, xung đột địa chính trị kéo dài và cạnh tranh thương mại gia tăng, việc duy trì đà tăng xuất khẩu trong 7 tháng đầu năm là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, khả năng tăng trưởng trong những tháng cuối năm sẽ không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu thị trường mà còn vào năng lực thích ứng của doanh nghiệp trước các hàng rào thương mại và tiêu chuẩn carbon ngày càng khắt khe.