IMF công bố dự báo kinh tế mới: Chỉ 32 quốc gia đóng góp tới 95% tăng trưởng toàn cầu, một nền kinh tế dầu mỏ có thể suy giảm 16,7%

Trong Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới mới nhất công bố tại Bangkok, IMF dự báo GDP toàn cầu năm 2026 tăng 3,1%, nhỉnh hơn mức 3% đưa ra hồi tháng 7. Tuy nhiên, tốc độ này vẫn thấp hơn mức 3,5% của năm 2025.

Sang năm 2027, tăng trưởng được dự báo đạt 3,4%, không đổi so với dự báo tháng 7.

IMF cho rằng yếu tố quan trọng nhất giúp triển vọng được cải thiện là làn sóng đầu tư mạnh vào hạ tầng AI. Điều này giúp nâng dự báo tăng trưởng tại nhiều nền kinh tế phát triển đang xây dựng nền tảng AI, đồng thời hỗ trợ các quốc gia cung cấp phần cứng và linh kiện cho chuỗi AI như Hàn Quốc, Malaysia, Mexico và Thái Lan.

AI đang trở thành một trong những động lực lớn nhất của tăng trưởng

Theo IMF, đầu tư vào AI đang tạo ra một lực đỡ đáng kể cho kinh tế thế giới trong bối cảnh giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng và nhiều quốc gia phải đối mặt với chi phí vốn tăng.

Kinh tế trưởng IMF Silvana Tenreyro cho rằng kinh tế toàn cầu đã cho thấy sức chống chịu, nhưng khả năng chịu đựng này đang tiến gần giới hạn. Bà nhấn mạnh các chính phủ cần sớm khôi phục dư địa tài khóa và tăng sức chống chịu của chuỗi cung ứng.

IMF cho biết các doanh nghiệp và chính phủ đã phản ứng khá nhanh trước cú sốc giá dầu bằng cách sử dụng dự trữ, chuyển sang nguồn cung thay thế, thay đổi cơ cấu năng lượng và cắt giảm nhu cầu tiêu thụ dầu.

Theo Phó giám đốc bộ phận nghiên cứu IMF Petya Koeva Brooks, nếu không có những biện pháp này, tăng trưởng toàn cầu năm nay có thể chỉ đạt khoảng 2,5%. Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ đang giảm dần khi xung đột kéo dài.

Khoảng cách giữa các nền kinh tế hưởng lợi từ AI và phần còn lại ngày càng rộng

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo là mức độ tập trung ngày càng lớn của tăng trưởng toàn cầu.

Hiện chỉ 32 quốc gia đóng góp tới 95% mức tăng trưởng của kinh tế thế giới, giảm mạnh so với 54 quốc gia hồi tháng 4.

IMF đã hạ dự báo tăng trưởng đối với 47% số nền kinh tế kể từ báo cáo tháng 4, trong đó nhiều nước là những quốc gia nhập khẩu năng lượng nhưng đứng ngoài chuỗi giá trị AI.

Nhóm chịu tác động mạnh nhất là các nước vùng Vịnh bị ảnh hưởng trực tiếp bởi xung đột Mỹ, Israel với Iran.

Saudi Arabia được dự báo suy giảm 3,3% trong năm nay, đảo ngược hoàn toàn so với mức tăng trưởng 1,7% mà IMF từng dự báo hồi tháng 7.

Iran, Iraq, Kuwait, Qatar và UAE cũng được dự báo rơi vào suy thoái sâu, với mức giảm GDP lần lượt 7,6%, 16%, 16,7%, 15,6% và 3,9%.

Mỹ giữ nhịp, châu Âu được nâng dự báo, Ấn Độ dẫn đầu nhóm nền kinh tế lớn

Với Mỹ, IMF giữ nguyên dự báo tăng trưởng năm 2026 ở mức 2,3% và nâng nhẹ dự báo năm 2027 lên 2,3%.

Kinh tế Mỹ được hỗ trợ bởi tiêu dùng tư nhân, cắt giảm thuế và dòng vốn lớn đổ vào AI. Tuy nhiên, IMF lưu ý một phần lợi ích từ đầu tư AI bị bù trừ bởi lượng lớn thiết bị và linh kiện phải nhập khẩu.

Khu vực đồng euro được nâng dự báo tăng trưởng năm nay từ 0,9% lên 1,1%, nhờ đầu tư AI tăng, sự tham gia vào chuỗi cung ứng AI và chi tiêu quốc phòng cao hơn.

Anh cũng được nâng dự báo thêm 0,3 điểm phần trăm, lên 1,3% trong năm 2026.

Trung Quốc được dự báo tăng trưởng 4,5% năm nay và 4% năm 2027, đều thấp hơn 0,1 điểm phần trăm so với dự báo tháng 7. Giá dầu cao hơn được cho là làm trầm trọng thêm tình trạng nhu cầu nội địa yếu, dù xuất khẩu vẫn tương đối mạnh.

Trong khi đó, Ấn Độ tiếp tục là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với mức 7% cho cả năm 2026 và 2027, nhờ nhu cầu trong nước, dịch vụ và đầu tư AI.

Dầu trên 100 USD/thùng vẫn là rủi ro lớn

IMF dự báo lạm phát tiêu dùng toàn cầu ở mức 4,7% trong năm 2026 và 4,1% năm 2027.

Báo cáo hiện dựa trên giả định eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại vào tháng 3/2027 và hoạt động vận tải dần trở về trạng thái trước chiến tranh vào tháng 10/2027.

IMF giả định giá dầu bình quân đạt 96 USD/thùng trong năm 2026 và 87 USD trong năm 2027.

Trong kịch bản tiêu cực hơn, nếu xung đột leo thang khiến giá dầu duy trì ở 130 USD/thùng tới hết quý I/2027, tăng trưởng toàn cầu có thể giảm thêm 0,2 điểm % trong năm nay và 0,5 điểm phần trăm trong năm sau. Lạm phát năm 2027 có thể tăng thêm 1,1 điểm phần trăm, lên 5,2%.

AI cũng được IMF xem là một biến số lớn theo cả hai chiều.

Nếu công nghệ này được ứng dụng nhanh hơn và đầu tư tiếp tục tăng tốc, GDP toàn cầu có thể cao hơn thêm 0,6% vào năm 2029, với phần lớn lợi ích tập trung tại Mỹ và Trung Quốc.

Ngược lại, nếu lợi ích năng suất từ AI không đạt kỳ vọng và doanh nghiệp cắt giảm đầu tư mạnh, GDP Mỹ có thể giảm trực tiếp 0,8%. Các nền kinh tế xuất khẩu công nghệ tại châu Á cũng có thể chịu tác động lan tỏa, với mức ảnh hưởng trực tiếp tới GDP lên tới 0,4% vào năm 2028.

Nếu cú giảm đầu tư kéo theo giá tài sản lao dốc và điều kiện tài chính thắt chặt hơn, sản lượng toàn cầu có thể thấp hơn khoảng 1,1% vào năm 2028, trong đó Mỹ giảm khoảng 1,8%.

IMF cảnh báo nợ công ngày càng đáng lo

Bên cạnh chiến tranh và AI, IMF đặc biệt cảnh báo mức nợ công cao tại nhiều nền kinh tế phát triển.

Khi lợi suất trái phiếu tăng, chi phí vay của chính phủ cũng đi lên, làm thu hẹp dư địa tài khóa và gây sức ép lên tăng trưởng.

Nhà kinh tế trưởng IMF Silvana Tenreyro cho rằng kinh tế toàn cầu đã thể hiện khả năng chống chịu, nhưng sức chống chịu này đang dần chạm giới hạn.

Bà kêu gọi các chính phủ không tiếp tục trì hoãn việc củng cố tài khóa, mà cần xây dựng kế hoạch trung hạn đáng tin cậy để đưa nợ công trở lại quỹ đạo bền vững.

Thông điệp của IMF tại kỳ họp năm nay khá rõ: AI đang giúp kinh tế thế giới tránh được một cú giảm tốc mạnh hơn, nhưng chính động lực này cũng tạo ra sự phân hóa mới. Những quốc gia đứng trong chuỗi giá trị AI đang hưởng lợi rõ rệt, trong khi các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng, nợ cao và ít liên kết với công nghệ mới ngày càng dễ bị bỏ lại phía sau.