Khai thác vượt phép, bỏ ngoài sổ kế toán: Thanh tra Chính phủ điểm loạt vi phạm có dấu hiệu hình sự tại mỏ đá Thường Tân III

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Kết luận thanh tra số 636/KL-TTCP về công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại TP. HCM, Tây Ninh và Đồng Tháp.

Theo kết luận, trong 4 dự án được kiểm tra, chỉ dự án thành phần 2 thuộc tuyến cao tốc Cao Lãnh - An Hữu cơ bản đáp ứng được nhu cầu vật liệu phục vụ thi công.

Ba dự án còn lại vẫn thiếu khoảng 3,862 triệu m³ đá xây dựng và 2,770 triệu m³ cát san lấp. Cụ thể, dự án thành phần 1 thuộc cao tốc Cao Lãnh - An Hữu còn thiếu 0,268 triệu m³ đá xây dựng; dự án đường cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh thiếu 0,874 triệu m³ đá xây dựng.

Đáng chú ý, dự án mở rộng đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận, do Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả đứng đầu liên danh nhà đầu tư, còn thiếu 2,72 triệu m³ đá xây dựng và 2,77 triệu m³ cát san lấp.

Mỏ đá Thường Tân III khai thác vượt công suất nhiều năm

Một trong những nội dung đáng chú ý tại kết luận thanh tra là các sai phạm liên quan đến hoạt động khai thác tại mỏ đá Thường Tân III của Công ty Cổ phần Xây dựng Bình Dương.

Theo Thanh tra Chính phủ, mỏ đá Thường Tân III được UBND tỉnh Bình Dương (nay là TP.HCM) cấp Giấy phép khai thác khoáng sản số 78/GP-UBND ngày 9/9/2019 cho Công ty Cổ phần Xây dựng Bình Dương.

Giấy phép cho phép doanh nghiệp khai thác với trữ lượng 17.367.811 m³ đá nguyên khối, công suất 1,7 triệu m³/năm, thời hạn khai thác 10 năm.

Qua xác minh hồ sơ, tài liệu và số liệu liên quan, Thanh tra Chính phủ xác định trong 4 năm liên tiếp từ năm 2022 đến năm 2025, Công ty Cổ phần Xây dựng Bình Dương đã khai thác vượt công suất được cấp phép tổng cộng 785.949 m³ đá nguyên khối, tương đương 1.139.626 m³ đá nguyên khai. Giá trị khối lượng khai thác vượt công suất được tạm tính hơn 120 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ xác định việc khai thác vượt công suất được cấp phép là hành vi không đúng nội dung giấy phép khai thác khoáng sản, có dấu hiệu vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên.

Không ghi nhận hơn 205.000 m³ đá vào sổ kế toán

Ngoài việc khai thác vượt công suất, Thanh tra Chính phủ còn phát hiện dấu hiệu vi phạm liên quan đến công tác kế toán tại Công ty Cổ phần Xây dựng Bình Dương.

Theo kết luận giám định, tổng khối lượng khoáng sản thực tế khai thác tại mỏ Thường Tân III trong giai đoạn từ ngày 1/8/2019 đến ngày 23/7/2026 là 19.024.038 m³ đá nguyên khai.

Qua đối chiếu giữa số liệu khai thác thực tế, hồ sơ kế toán, chứng từ và các tài liệu liên quan, Thanh tra Chính phủ xác định khối lượng khoáng sản thực tế khai thác lớn hơn số liệu doanh nghiệp kê khai trên sổ sách kế toán 205.407 m³ đá nguyên khai. Giá trị khối lượng này được tạm tính khoảng 28,617 tỷ đồng.

Kết luận thanh tra cho rằng việc không ghi nhận, phản ánh khối lượng đá đã khai thác trên sổ kế toán có dấu hiệu của hành vi “để ngoài sổ kế toán tài sản của đơn vị kế toán”. Đồng thời, hành vi này có dấu hiệu liên quan đến tội trốn thuế.

Các khoản thuế, phí chưa được doanh nghiệp kê khai, thực hiện được tạm tính khoảng 7,161 tỷ đồng, gồm thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng, chưa bao gồm thuế thu nhập doanh nghiệp.

Địa phương chưa kiểm soát đầy đủ hoạt động khai thác sau cấp phép

Bên cạnh sai phạm của doanh nghiệp, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra nhiều tồn tại trong công tác quản lý nhà nước về khoáng sản tại TP. HCM, Tây Ninh và Đồng Tháp.

Theo kết luận, UBND TP.HCM, UBND tỉnh Tây Ninh và UBND tỉnh Đồng Tháp chưa ban hành quy chế phối hợp trong quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản giữa các địa phương hoặc giữa địa phương với các bộ, ngành theo quy định.

Cơ quan thanh tra cũng cho rằng công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác sau cấp phép tại một số mỏ chưa được thực hiện đầy đủ.

Riêng tại mỏ đá Thường Tân III, doanh nghiệp đã khai thác vượt công suất trong nhiều năm nhưng chưa được cơ quan quản lý phát hiện, xử lý kịp thời. Điều này cho thấy hạn chế trong công tác kiểm soát sản lượng khai thác và kiểm tra việc chấp hành các điều kiện trong giấy phép khai thác khoáng sản.

Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm liên quan thuộc về các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương và các tổ chức, cá nhân có liên quan.