Khoan sâu 15km xuống lòng đất, Trung Quốc thách thức 'giới hạn' từng khiến Liên Xô bỏ cuộc

Nếu thành công, Trung Quốc sẽ lập kỷ lục mới về hố khoan sâu nhất mà con người từng tạo ra. Tuy nhiên, mục tiêu của dự án không chỉ là chinh phục một cột mốc kỹ thuật, mà còn nhằm giải mã cấu trúc bên trong Trái Đất, tìm kiếm nguồn tài nguyên mới và mở đường cho các công nghệ năng lượng tương lai.

Tham vọng vượt kỷ lục tồn tại hơn nửa thế kỷ

Kỷ lục hiện nay thuộc về hố khoan siêu sâu Kola của Liên Xô. Sau gần 20 năm thi công, dự án chỉ đạt độ sâu hơn 12km trước khi buộc phải dừng lại vì nhiệt độ dưới lòng đất vượt 180°C, khiến đá biến dạng và các thiết bị không thể tiếp tục hoạt động.

Trong nhiều thập kỷ, đây vẫn là điểm sâu nhất con người từng chạm tới bên dưới bề mặt Trái Đất.

Giờ đây, Trung Quốc muốn nâng cột mốc này lên 15km thông qua chương trình khoan siêu sâu quy mô lớn, kết hợp công nghệ tiên tiến, nguồn vốn khổng lồ và tham vọng dẫn đầu trong một lĩnh vực khoa học mới.

Mục tiêu không phải dầu mỏ

Điều đáng chú ý là mục tiêu chính của dự án không phải khai thác dầu khí.

Các nhà khoa học kỳ vọng việc khoan xuyên qua nhiều tầng địa chất sẽ giúp mở ra "cánh cửa" quan sát lịch sử hình thành Trái Đất kéo dài hàng trăm triệu năm.

Những lớp đá nằm sâu hàng chục kilomet lưu giữ lịch sử địa chất kéo dài hàng trăm triệu năm, giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về sự hình thành của Trái Đất, quá trình tạo khoáng sản, cơ chế phát sinh động đất cũng như cấu trúc bên trong hành tinh mà con người vẫn còn biết rất ít.

Song song với mục tiêu khoa học là lợi ích kinh tế.

Ở độ sâu lớn có thể tồn tại các nguồn khoáng sản, khí tự nhiên và năng lượng địa nhiệt chưa từng được khai thác. Việc lập bản đồ các nguồn tài nguyên này có thể mang lại lợi thế chiến lược trong bối cảnh thế giới ngày càng cạnh tranh về năng lượng và khoáng sản.

Điều thú vị là con người hiện hiểu rõ bề mặt Mặt Trăng và sao Hỏa hơn nhiều so với những gì nằm vài kilomet ngay dưới chân mình.

Nhiệt độ hơn 200°C và áp suất có thể nghiền nát thiết bị

Khoan xuống càng sâu, điều kiện càng khắc nghiệt.

Nhiệt độ liên tục tăng và có thể vượt 200°C, đủ để làm mềm thép và phá hỏng các linh kiện điện tử. Trong khi đó, áp suất khổng lồ có thể khiến thành giếng sụp đổ, chôn vùi toàn bộ thiết bị.

Đây cũng chính là nguyên nhân khiến dự án Kola của Liên Xô thất bại. Ở nhiệt độ cực cao, đá không còn giữ trạng thái rắn mà bắt đầu biến dạng như nhựa dẻo, khiến hố khoan liên tục bị khép lại.

Để vượt qua những điều kiện khắc nghiệt này, Trung Quốc phải phát triển các mũi khoan chuyên dụng, dung dịch khoan chịu nhiệt cao và hệ thống cảm biến vẫn có thể hoạt động trong môi trường mà hầu như không thiết bị nào tồn tại được.

Nhiều năm qua, nước này đã tích lũy kinh nghiệm thông qua các dự án khoan siêu sâu tại sa mạc Taklimakan và nhiều khu vực khác, tạo nền tảng công nghệ cho mục tiêu chinh phục mốc 15km.

Kỳ vọng mở ra nguồn năng lượng gần như vô tận

Giá trị lớn nhất của dự án nằm ở các mẫu đá được đưa lên từ độ sâu hàng chục kilomet.

Chúng có thể giúp giải mã lịch sử hình thành Trái Đất, cải thiện khả năng dự báo động đất và nghiên cứu các vi sinh vật có thể tồn tại trong môi trường không ánh sáng, nhiệt độ cực cao và áp suất khổng lồ.

Bên cạnh đó, giới khoa học cũng đặc biệt quan tâm đến năng lượng địa nhiệt.

Ở độ sâu này, lượng nhiệt tích tụ trong lòng đất đủ lớn để về lý thuyết có thể tạo ra nguồn điện sạch gần như vô tận nếu công nghệ khai thác đạt đến trình độ phù hợp.

Làm chủ công nghệ khoan siêu sâu vì thế không chỉ là thành tựu khoa học mà còn có thể mở ra một nguồn năng lượng quan trọng trong tương lai.

Cuộc đua công nghệ mới giữa các cường quốc

Giống như cuộc đua vào không gian hay chinh phục đáy đại dương, việc khoan sâu hơn bất kỳ quốc gia nào cũng được xem là biểu tượng của sức mạnh khoa học và công nghệ.

Dự án này nối dài danh sách những công trình kỹ thuật quy mô lớn của Trung Quốc, từ các cây cầu vượt biển, tàu khoan khổng lồ đến những dự án hạ tầng phức tạp.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng việc công bố mục tiêu 15km không đồng nghĩa chắc chắn sẽ hoàn thành.

Bài học từ Hố khoan Kola cho thấy thiên nhiên luôn đặt ra những giới hạn rất khắc nghiệt. Dự án có thể kéo dài nhiều năm và không có gì đảm bảo Trung Quốc sẽ chạm tới độ sâu như kỳ vọng.

Tuy nhiên, ngay cả khi chưa thể phá kỷ lục, nỗ lực này vẫn góp phần mở rộng giới hạn của khoa học và kỹ thuật, đồng thời khẳng định tham vọng chinh phục những vùng đất mà con người gần như chưa từng đặt chân tới, ngay bên dưới bề mặt Trái Đất.