Không thể dứt khỏi Trung Quốc: Đồng minh thân cận của Mỹ ký gia hạn thỏa thuận 19 tỷ USD đến năm 2031

Ngân hàng Trung ương Argentina và Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) ngày 6/8 đã ký thỏa thuận gia hạn đường hoán đổi tiền tệ trị giá 130 tỷ NDT, chỉ một ngày trước khi thỏa thuận cũ hết hiệu lực.

Thỏa thuận mới có thời hạn đến năm 2031, dài hơn 2 năm so với các lần gia hạn trước kể từ khi hai nước lần đầu ký kết cơ chế này vào năm 2009.

Theo Ngân hàng Trung ương Argentina, việc kéo dài thời hạn sẽ giúp "tăng tính ổn định và khả năng dự báo" đối với một công cụ tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố dự trữ ngoại hối của nước này.

"Phao cứu sinh" của nền kinh tế Argentina

Hoán đổi tiền tệ là cơ chế cho phép hai ngân hàng trung ương trao đổi tiền tệ với nhau thông qua một hạn mức tín dụng.

Theo đó, Argentina có thể vay đồng NDT từ PBOC, thế chấp bằng đồng peso và hoàn trả sau cùng với lãi suất.

Toàn bộ hạn mức 130 tỷ NDT được tính vào dự trữ ngoại hối của Argentina, nhưng chỉ có thể sử dụng sau khi từng khoản vay được kích hoạt. Khi đó, số tiền rút ra sẽ trở thành khoản nợ phải hoàn trả.

Trong bối cảnh liên tục thiếu hụt USD, Argentina ngày càng phụ thuộc vào nguồn vốn này. Hiện hạn mức hoán đổi với Trung Quốc chiếm khoảng 40% tổng dự trữ ngoại hối của nước này, giảm so với gần 60% vào năm 2023.

Nguồn NDT rút từ thỏa thuận đã được Argentina sử dụng để thanh toán hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, hỗ trợ đồng peso trong các giai đoạn thị trường biến động và thanh toán nghĩa vụ với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Chi phí thực tế của khoản vay chưa từng được hai ngân hàng trung ương công bố. Tuy nhiên, một nghiên cứu có sự tham gia của nhà kinh tế Carmen Reinhart thuộc Đại học Harvard ước tính Argentina phải trả mức lãi suất cao hơn khoảng 400 điểm cơ bản so với lãi suất tham chiếu Shibor của Trung Quốc, cao gấp đôi mức mà Thổ Nhĩ Kỳ và Mông Cổ phải trả đối với các thỏa thuận tương tự.

Từ tài trợ hạ tầng đến cứu trợ tài chính

Argentina là quốc gia đầu tiên tại Mỹ Latinh ký thỏa thuận hoán đổi tiền tệ với Trung Quốc.

Năm 2009, hai bên thiết lập hạn mức ban đầu trị giá 70 tỷ NDT trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, thỏa thuận đầu tiên hết hạn sau 3 năm mà Argentina không sử dụng bất kỳ khoản vay nào.

Đến năm 2014, dòng vốn bắt đầu được giải ngân để phục vụ việc xây dựng hai nhà máy thủy điện tại Patagonia do Tập đoàn Gezhouba của Trung Quốc thực hiện.

Năm 2018, chính phủ của Tổng thống Mauricio Macri nâng quy mô thỏa thuận lên 130 tỷ NDT như hiện nay.

Dưới thời Tổng thống Alberto Fernandez, cơ chế này chuyển từ hỗ trợ đầu tư hạ tầng sang vai trò "quỹ cứu trợ" tài chính.

Năm 2023, Bộ trưởng Kinh tế Sergio Massa đã kích hoạt khoản vay trị giá khoảng 5 tỷ USD để thanh toán cho IMF và ổn định đồng peso trước cuộc bầu cử Tổng thống.

Ông Milei thay đổi lập trường với Trung Quốc

Trong chiến dịch tranh cử, ông Milei từng tuyên bố sẽ không hợp tác với "các nước cộng sản", đồng thời khẳng định Argentina sẽ không ký kết thỏa thuận với Trung Quốc.

Tuy nhiên, chỉ ít ngày sau khi nhậm chức, ông đã gửi thư cho Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm đề nghị hỗ trợ gia hạn thỏa thuận hoán đổi tiền tệ.

Chính phủ Argentina sau đó hai lần thuyết phục Bắc Kinh lùi thời hạn thanh toán, vào các năm 2024 và 2025.

Đến tháng 9/2024, ông Milei bắt đầu gọi Trung Quốc là "một đối tác thương mại rất đáng quan tâm" và cho rằng Bắc Kinh "không đưa ra bất kỳ điều kiện nào". Hai tháng sau, ông đã gặp và bắt tay Chủ tịch Tập Cận Bình bên lề Hội nghị Thượng đỉnh G20 tại Rio de Janeiro.

Mỹ nhiều lần gây sức ép

Trong hơn một năm qua, Washington liên tục kêu gọi Argentina giảm phụ thuộc vào nguồn tài chính từ Trung Quốc.

Tháng 4/2025, ông Mauricio Claver, khi đó là đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump phụ trách Mỹ Latinh, gọi các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ của Trung Quốc là "công cụ tống tiền" và khẳng định ưu tiên của Mỹ là bảo đảm chương trình hỗ trợ mới của IMF không làm gia tăng ảnh hưởng của Bắc Kinh.

Một tháng sau, ông tiếp tục tuyên bố: "Chừng nào Argentina còn phụ thuộc vào thỏa thuận này, nước này vẫn chưa thực sự tự do."

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent có quan điểm mềm mỏng hơn khi cho rằng Argentina cuối cùng sẽ tích lũy đủ nguồn thu ngoại tệ để hoàn trả khoản vay từ Trung Quốc.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Buenos Aires ngay sau đó chỉ trích những phát biểu của phía Mỹ là "vu khống ác ý", đồng thời cáo buộc Washington cố tình cản trở sự hỗ trợ mà các quốc gia khác dành cho Argentina.

Tháng 10/2025, Bộ Tài chính Mỹ cũng ký một thỏa thuận hoán đổi tiền tệ riêng trị giá 20 tỷ USD với Argentina và sử dụng 2,5 tỷ USD để mua đồng peso nhằm ổn định thị trường trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Argentina đã hoàn trả khoản tiền này vào cuối năm.

Đầu năm 2026, nước này cũng đã hoàn trả gần như toàn bộ khoản vay từng rút từ Trung Quốc, đưa dư nợ giảm từ gần 5 tỷ USD xuống còn khoảng 679 triệu USD.

Khi Ngân hàng Trung ương Argentina công bố số liệu trên trong báo cáo thường niên hồi tháng 5, nhiều ý kiến cho rằng chính phủ Milei có thể sẽ chấm dứt cơ chế hoán đổi.

Tuy nhiên, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Santiago Bausili bác bỏ khả năng này và khẳng định không có kế hoạch hủy bỏ thỏa thuận, đồng thời mô tả quan hệ hợp tác với PBOC là "ổn định và gần như mang tính lâu dài".

Tháng sau đó, ông Bausili đã gặp Thống đốc PBOC Phan Công Thắng tại Thượng Hải để hoàn tất các cuộc đàm phán.

Theo thỏa thuận vừa được gia hạn, khoản vay khoảng 5 tỷ USD đã được kích hoạt vẫn tiếp tục có hiệu lực và có thể sử dụng mà không cần thêm bất kỳ thủ tục phê duyệt nào.

Hiện cơ chế hoán đổi với Trung Quốc là một trong ba công cụ chủ chốt mà Chính phủ Argentina sử dụng để tăng cường nguồn lực tài chính cho ngân hàng trung ương trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, cùng với các hợp đồng tương lai USD và các thỏa thuận mua bán lại với các ngân hàng quốc tế.

Tính đến tuần này, dự trữ ngoại hối của Argentina đã tăng lên 49,6 tỷ USD, mức cao nhất kể từ tháng 9/2019.

Theo SCMP