Lãi suất cao chưa hẳn là bất lợi, chuyên gia ACBS điểm tên 5 nhóm ngành tiềm năng

Lãi suất cao gây sức ép lên lợi nhuận doanh nghiệp

Tại talkshow “Những nhóm ngành tiềm năng trong bối cảnh lãi suất không còn thấp”, ngày 12/10, bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Phân tích và Chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán ACB (ACBS), nhận định mặt bằng lãi suất tăng đang tạo sức ép lên triển vọng kinh doanh của nhiều doanh nghiệp niêm yết.

Theo tính toán của ACBS, trong 3 quý đầu năm 2026, lãi suất huy động bình quân tăng khoảng 1,3 điểm phần trăm so với năm 2025, trong khi lãi suất cho vay tăng khoảng 1,1 điểm phần trăm.

Lãi suất cao kéo dài khiến chi phí vốn gia tăng, khả năng sinh lời bị thu hẹp, đặc biệt đối với những doanh nghiệp thâm dụng vốn. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp có thể phải cơ cấu lại nợ hoặc tạm dừng mở rộng các dự án mới.

Áp lực này đã phần nào bộc lộ trong kết quả kinh doanh quý III/2026 và có thể tiếp tục ảnh hưởng đến lợi nhuận quý IV.

Đối với ngành ngân hàng, chi phí huy động vốn tăng nhanh hơn lãi suất cho vay có thể khiến lợi nhuận tăng chậm lại. Trong khi đó, thị trường bất động sản trầm lắng do lãi suất cao khiến triển vọng lợi nhuận của nhóm này kém tích cực, trừ trường hợp xuất hiện những thương vụ bán sỉ lớn.

Ngành chứng khoán cũng đối mặt với nhiều thách thức khi thanh khoản thị trường suy giảm, ảnh hưởng đến nguồn thu phí giao dịch và hoạt động tự doanh. Một số công ty thậm chí có thể ghi nhận lỗ từ hoạt động này.

Với nhóm bán lẻ, chuyên gia ACBS dự báo kết quả kinh doanh có sự phân hóa giữa các doanh nghiệp, trong đó vấn đề pháp lý là một yếu tố cần lưu ý.

Không chỉ chịu sức ép từ lãi suất trong nước, thị trường còn đối mặt với những bất ổn bên ngoài. Theo bà Trang, xung đột địa chính trị làm gia tăng áp lực giá nguyên liệu và lạm phát toàn cầu, khiến các ngân hàng trung ương lớn có xu hướng duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt.

Lãi suất cao tại các thị trường phát triển cũng có thể khiến dòng vốn đầu tư tạm thời rời khỏi các thị trường mới nổi, đồng thời gây sức ép lên định giá cổ phiếu.

Về triển vọng thị trường, ACBS dự báo VN-Index có thể đi ngang trong vùng 1.700-1.900 điểm đến cuối năm 2026. Thanh khoản nhiều khả năng duy trì ở mức hiện tại hoặc giảm nhẹ vào cuối năm khi nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng gia tăng.

Theo bà Trang, dù định giá của nhiều cổ phiếu đang ở mức thấp so với bình quân 5 năm gần đây, yếu tố này chưa đủ để thu hút dòng tiền khi triển vọng tăng trưởng lợi nhuận có dấu hiệu suy yếu và lãi suất vẫn là biến số quan trọng.

Điểm tên 5 nhóm ngành còn động lực tăng trưởng

Dù triển vọng ngắn hạn còn nhiều thách thức, chuyên gia ACBS cho rằng nhà đầu tư vẫn có thể chú ý đến những ngành duy trì được động lực tăng trưởng trong trung và dài hạn.

Thứ nhất, ngân hàng. Đây là nhóm có tiềm năng trong dài hạn nhờ định giá được đánh giá hấp dẫn, khả năng duy trì lợi nhuận tương đối ổn định và triển vọng hưởng lợi từ việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng.

ACBS kỳ vọng tăng trưởng tín dụng trong những năm tới duy trì quanh mức 15%. Trên cơ sở đó, lợi nhuận toàn hệ thống ngân hàng có thể tăng 10-15% mỗi năm trong vài năm tới.

Tuy nhiên, triển vọng dài hạn này không đồng nghĩa các ngân hàng tránh được áp lực trong ngắn hạn, khi chi phí huy động vốn tăng nhanh và nhu cầu vốn trung, dài hạn vẫn lớn.

Thứ hai, dầu khí. Theo bà Trang, nhóm dầu khí có thể hưởng lợi khi giá dầu được dự báo duy trì ở mức cao và nhu cầu đầu tư hạ tầng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng.

Bên cạnh đó, những thay đổi chính sách theo hướng tạo thuận lợi cho thủ tục phê duyệt và triển khai các dự án dầu khí trong nước có thể mở ra thêm cơ hội cho doanh nghiệp. Nhóm này cũng được đánh giá có nền tảng tài chính tương đối tốt, với lượng tiền mặt lớn.

Thứ ba, bảo hiểm. Đây là nhóm được chuyên gia đề cập trực tiếp trong mối liên hệ với mặt bằng lãi suất cao. Lãi suất tăng có thể hỗ trợ hiệu suất đầu tư tài chính của các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ.

Theo bà Trang, hoạt động đầu tư tài chính đóng góp quan trọng vào hoạt động kinh doanh của các công ty bảo hiểm, đặc biệt là doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ. Vì vậy, diễn biến lãi suất có thể tạo ra tác động tích cực đối với hiệu quả đầu tư của nhóm này.

Thứ tư, sản xuất điện. Động lực tăng trưởng của nhóm đến từ nhu cầu điện gia tăng cùng với đà mở rộng của nền kinh tế. Chuyên gia ACBS cho biết sản lượng điện đang tăng khoảng 11-12%, tạo cơ sở để các doanh nghiệp sản xuất điện duy trì đà tăng trưởng.

Thứ năm, cảng biển. Triển vọng của nhóm này gắn với hoạt động xuất nhập khẩu. Theo bà Trang, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trưởng tích cực trong thời gian qua là yếu tố hỗ trợ các doanh nghiệp cảng biển, đồng thời kỳ vọng đà tăng trưởng sẽ tiếp tục trong năm tới.

Như vậy, trong bối cảnh lãi suất không còn thấp, cơ hội trên thị trường chứng khoán không phân bổ đồng đều giữa các ngành. Ngân hàng được kỳ vọng duy trì tăng trưởng lợi nhuận trong dài hạn; dầu khí hưởng lợi từ triển vọng giá dầu và đầu tư năng lượng; bảo hiểm có lợi thế từ hiệu suất đầu tư tài chính, trong khi sản xuất điện và cảng biển được hỗ trợ bởi nhu cầu năng lượng và tăng trưởng xuất nhập khẩu.

Dù vậy, những triển vọng trên vẫn phụ thuộc vào diễn biến lãi suất, chi phí vốn, dòng tiền thị trường và kết quả kinh doanh thực tế của từng doanh nghiệp.