Chuyên gia: Lãi suất tăng sẽ khiến nhiều nhà đầu tư rời bỏ chứng khoán, vòng xoáy call margin có thể được kích hoạt

SGI Capital vừa công bố báo cáo cập nhật về thị trường chứng khoán và những biến số quan trọng đang tác động đến thị trường hiện nay. Dù kinh tế vĩ mô Việt Nam ghi nhận nhiều kết quả tích cực sau 3 quý đầu năm 2026, áp lực từ mặt bằng lãi suất, tỷ giá và dòng tiền vẫn là những yếu tố đáng chú ý trong thời gian tới.

Sau 3 quý đầu năm 2026, kinh tế vĩ mô Việt Nam ghi nhận nhiều kết quả quan trọng, với tăng trưởng GDP mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay. Mặt bằng lãi suất liên ngân hàng và tỷ giá tiếp tục duy trì ổn định, cho thấy hiệu quả tích cực từ các chính sách điều hành trong bối cảnh chính sách tiền tệ chịu nhiều sức ép cả trong nước lẫn quốc tế.

Tuy nhiên, SGI Capital cho rằng nếu lạm phát và lãi suất toàn cầu tiếp tục tăng trong những tháng tới, áp lực điều hành sẽ ngày càng lớn. Nhà điều hành sẽ phải cân đối giữa mục tiêu ổn định lãi suất, tỷ giá và việc hỗ trợ tăng trưởng tín dụng ở mức cao để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Bất động sản và ngân hàng có thể không còn là động lực chính của nền kinh tế

Dự báo về kết quả kinh doanh quý III/2026, SGI Capital dự báo lợi nhuận doanh nghiệp sẽ tăng trưởng tích cực so với cùng kỳ năm trước, nhưng tốc độ tăng có thể chậm lại so với các quý trước.

Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận được dự báo phân hóa mạnh giữa các nhóm ngành. Trong đó, dầu khí, cao su và đường có thể hưởng lợi từ đà tăng giá hàng hóa, trong khi các nhóm nhạy cảm với lãi suất như bất động sản, chứng khoán và ngân hàng có thể đã đi qua đỉnh tăng trưởng.

SGI Capital lưu ý rằng nhiều nhóm cổ phiếu mang tính chu kỳ cao thường có mức P/E quá khứ rất thấp khi lợi nhuận đạt đỉnh. Tuy nhiên, mức định giá này không đồng nghĩa với việc cổ phiếu đã rẻ, bởi triển vọng lợi nhuận suy giảm có thể kéo theo rủi ro giảm giá.

Trong chu kỳ lãi suất tăng, theo đơn vị này, các nhóm cổ phiếu có hệ số beta cao chỉ thực sự trở nên hấp dẫn và an toàn hơn đối với nhà đầu tư dài hạn khi định giá P/B lùi về những vùng thấp trong lịch sử.

Nhìn xa hơn, với chu kỳ tăng trưởng 5 - 10 năm tới, SGI Capital cho rằng bất động sản và ngân hàng có thể không còn giữ vai trò là những động lực chính của nền kinh tế cũng như thị trường chứng khoán Việt Nam.

Tiền rẻ không còn, chứng khoán đối mặt nguy cơ đổ vỡ cục bộ

Trên thị trường chứng khoán, thanh khoản trong tháng qua tiếp tục suy giảm, xuống dưới 15.000 tỷ đồng mỗi phiên, dù Việt Nam đã chính thức được FTSE nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp và đón đợt mua vào đầu tiên của các quỹ theo chỉ số. Theo SGI Capital, diễn biến lạm phát và lãi suất tăng trên toàn cầu gần đây có thể là nguyên nhân chính dẫn đến làn sóng rút vốn mới.

Bên cạnh đó, nhu cầu phát hành mới của các doanh nghiệp niêm yết vẫn ở mức cao, khiến áp lực huy động vốn dồn nhiều hơn lên nhà đầu tư trong nước. Trong khi đó, lãi suất huy động duy trì ở mức cao và tiếp tục xu hướng tăng, trở thành rào cản đối với dòng tiền mới tham gia thị trường chứng khoán, ngay cả khi định giá cổ phiếu đã trở nên hấp dẫn hơn.

Hệ quả là dư nợ cho vay ký quỹ (margin) tiếp tục duy trì ở mức rất cao trong bối cảnh dòng tiền kém thuận lợi và lãi suất tăng. SGI Capital đánh giá đây là một trong những rủi ro lớn và đáng chú ý nhất của thị trường chứng khoán hiện nay.

Sau khi câu chuyện nâng hạng dần qua đi, khối ngoại tiếp tục bán ròng, trong khi kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp có dấu hiệu đi qua đỉnh tăng trưởng dưới tác động của lãi suất cao. Những yếu tố này sẽ trở thành phép thử lớn đối với tâm lý nhà đầu tư.

Ngoài ra, quý IV thường là giai đoạn nhu cầu thanh khoản tăng cao. Nhiều hợp đồng vay và khoản đầu tư có thể cần tất toán trước khi kết thúc năm, tạo thêm áp lực lên dòng tiền và giá cổ phiếu. Thanh khoản trên thị trường bất động sản suy giảm sâu cũng có thể tạo ra áp lực lan truyền sang thị trường chứng khoán - kênh đầu tư có khả năng chuyển đổi thành tiền nhanh hơn.

Theo SGI Capital, trong bối cảnh chi phí vốn tăng và áp lực đáo hạn gia tăng, nguy cơ xảy ra những đổ vỡ cục bộ trên cả thị trường chứng khoán lẫn bất động sản cần được lưu ý, đặc biệt đối với các khoản vay quá mức để đầu cơ tài sản trong giai đoạn tiền rẻ.

“Lãi suất huy động nếu tiếp tục tăng sẽ thúc đẩy nhiều nhà đầu tư rời bỏ thị trường và kích hoạt vòng xoáy call margin. Đây là giai đoạn quản trị rủi ro tốt là ưu tiên “sống còn”. Lịch sử cũng cho thấy chỉ những ai quản trị rủi ro tốt mới có khả năng tận dụng những cơ hội lớn nhất khi phần đông đang rời đi hoặc buộc phải bán tháo ở mức giá rẻ”, SGI Capital cho hay.