Láng giềng Việt Nam tăng tốc thử nghiệm máy bay siêu thanh, rút ngắn hành trình 1.000km từ 2 giờ xuống còn 30 phút

Máy bay trình diễn công nghệ TMS-10 hiện bước vào giai đoạn lắp ráp cuối cùng, với mục tiêu thực hiện chuyến bay thử ở tốc độ siêu thanh vào cuối năm 2026.

Dự án do Phòng thí nghiệm Thiên Mục Sơn, tổ chức nghiên cứu được thành lập với sự hỗ trợ của Đại học Hàng không Vũ trụ Bắc Kinh, phát triển nhằm kiểm chứng các công nghệ phục vụ máy bay siêu thanh dân dụng trong tương lai.

Theo đơn vị nghiên cứu, nhóm phát triển đã hoàn thành các thử nghiệm khí động học trong hầm gió, thiết kế hệ thống điều khiển bay và chế tạo phần khung thân.

Mục tiêu dài hạn là ứng dụng công nghệ này cho dòng máy bay thương gia siêu thanh có sức chứa khoảng 10 đến 15 người, hướng tới nhu cầu đi lại công vụ và du lịch cao cấp.

Bay nhanh gấp đôi tốc độ âm thanh

TMS-10 được thiết kế để đạt tốc độ hành trình khoảng Mach 2, tức gấp 2 lần tốc độ âm thanh, tương đương khoảng 2.470 km/h theo thông số của dự án.

Đây cũng là mức tốc độ tương đương Concorde, mẫu máy bay chở khách siêu thanh nổi tiếng do Anh và Pháp phát triển trước đây.

Ở chế độ cận âm, TMS-10 có thể bay ở tốc độ khoảng Mach 0,95.

Nếu các mục tiêu kỹ thuật đạt được và công nghệ này được ứng dụng trên máy bay thương mại trong tương lai, thời gian di chuyển 1.000 km giữa Bắc Kinh và Thượng Hải có thể giảm từ 2 giờ xuống khoảng 30 phút.

Để so sánh, Concorde từng hoàn thành hành trình London, New York trong khoảng 3 giờ 30 phút, trong khi máy bay thương mại thông thường thường mất khoảng 7 đến 8 giờ.

Tuy nhiên, Concorde cũng cho thấy những hạn chế lớn của hàng không siêu thanh, từ chi phí vận hành cao, sức chứa hạn chế đến tiếng ồn. Mẫu máy bay này ngừng khai thác vào năm 2003.

Bài toán khó: tiếng nổ siêu thanh

Một trong những thách thức lớn nhất đối với máy bay vượt tốc độ âm thanh là sonic boom, hay tiếng nổ siêu thanh.

Khi máy bay bay nhanh hơn tốc độ âm thanh, các sóng xung kích hình thành quanh thân và cánh có thể kết hợp với nhau, tạo ra tiếng nổ lớn truyền xuống mặt đất.

Đây từng là một trong những nguyên nhân khiến hoạt động bay siêu thanh bị hạn chế trên nhiều tuyến đường qua khu vực đông dân cư.

Để giảm hiện tượng này, TMS-10 sử dụng cấu hình 3 bề mặt khí động học, gồm cánh chính, cánh mũi phía trước và đuôi chữ T.

Theo Phòng thí nghiệm Thiên Mục Sơn, thiết kế trên giúp phân tách các sóng xung kích hình thành quanh phần mũi và cánh máy bay, hạn chế chúng hợp lại thành một sóng có cường độ lớn hơn.

Phần đuôi chữ T cũng được thiết kế để phân bố lại và làm suy yếu các sóng xung kích ở phía sau.

Cách tiếp cận này có điểm tương đồng với X-59 của NASA, mẫu máy bay nghiên cứu được Mỹ phát triển nhằm biến tiếng nổ siêu thanh lớn thành âm thanh nhỏ hơn khi truyền xuống mặt đất.

Đã thử nghiệm mô hình tỷ lệ 1:18

TMS-10 không còn dừng ở bản thiết kế.

Ngày 30/6/2025, một mô hình trình diễn tỷ lệ 1:18 đã thực hiện chuyến bay đầu tiên tại sân bay Định Châu, tỉnh Hà Bắc.

Tuy nhiên, mẫu thử khi đó chỉ bay dưới Mach 0,2. Mục tiêu chính là kiểm tra khả năng cất hạ cánh ở tốc độ thấp, độ ổn định khí động học và hệ thống điều khiển.

Dữ liệu từ các chuyến bay thử này được sử dụng để hoàn thiện thiết kế trước khi tiến tới mẫu có kích thước và tốc độ lớn hơn.

Giai đoạn tiếp theo của dự án bao gồm phát triển hệ thống động cơ chu trình biến đổi, công nghệ được xem là cần thiết để một máy bay có thể hoạt động hiệu quả ở nhiều dải tốc độ khác nhau.

Nhóm nghiên cứu cũng dự kiến chế tạo mẫu trình diễn lớn hơn với trọng lượng khoảng 10 tấn, đồng thời tiếp tục thử nghiệm các bộ phận kết cấu và hệ thống quan trọng.

Cuộc đua đưa máy bay siêu thanh trở lại

TMS-10 là một trong nhiều dự án trên thế giới đang tìm cách đưa công nghệ siêu thanh trở lại hàng không dân dụng.

Tại Mỹ, NASA đang thử nghiệm X-59 với trọng tâm giảm tiếng nổ siêu thanh.

Trong khi đó, công ty Boom Supersonic cũng theo đuổi kế hoạch phát triển máy bay chở khách siêu thanh thế hệ mới, với mục tiêu nối lại các chuyến bay thương mại ở tốc độ vượt âm sau hơn 2 thập kỷ kể từ khi Concorde dừng hoạt động.

Với Trung Quốc, TMS-10 trước mắt vẫn là một nền tảng trình diễn công nghệ chứ chưa phải máy bay thương mại hoàn chỉnh.

Nếu các chuyến thử nghiệm siêu thanh cuối năm 2026 đạt mục tiêu, dự án sẽ cung cấp dữ liệu quan trọng cho việc phát triển máy bay dân dụng 10 đến 15 chỗ, đồng thời kiểm chứng các công nghệ động cơ, khí động học và giảm tiếng nổ siêu thanh.

Từ đó, Trung Quốc có thể tiến thêm một bước tới mục tiêu phát triển các dòng máy bay siêu thanh chở khách lớn hơn trong tương lai.