Lao dốc 20% từ đỉnh, chứng khoán Trung Quốc 'gặp biến'

Theo dữ liệu từ LSEG, chỉ số CSI 300 đã ghi nhận 10 tuần giảm điểm liên tiếp. Tính từ đầu tuần đến nay, chỉ số mất 2,6%, trong khi riêng phiên giao dịch hôm thứ Năm (22/10), mức giảm vượt 1%. Diễn biến này cho thấy áp lực tiêu cực đối với cổ phiếu Trung Quốc vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Jordan Cvetanovski, Chủ tịch kiêm Giám đốc đầu tư (CIO) của Pella Funds, nhận định thị trường chứng khoán Trung Quốc tiếp tục đối mặt với những thách thức mang tính cơ cấu. Trong đó, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn đang vật lộn với những hệ lụy từ nhiều năm đầu tư quá mức và tình trạng dư thừa công suất sản xuất.

“Tôi cho rằng Trung Quốc thực sự đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát những vấn đề tồn đọng từ trước, xuất phát từ việc mở rộng công suất quá mức và nhiều yếu tố khác”, Cvetanovski nói với CNBC.

Ông đồng thời chỉ ra những khó khăn mà các doanh nghiệp Trung Quốc phải đối mặt, ngay cả trong những ngành có khả năng cạnh tranh toàn cầu, chẳng hạn như lĩnh vực pin. Dù vậy, ông cho biết vẫn nhìn thấy một số cơ hội đầu tư có chọn lọc tại Trung Quốc trong ngành này.

Các doanh nghiệp Trung Quốc đang gặp khó khăn khi lợi nhuận tăng chậm lại do cạnh tranh ngày càng gay gắt, khiến mức lãi thu được giảm sút. Tình trạng này nghiêm trọng đến mức Chính phủ phải can thiệp. Trong tháng 9, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp công nghiệp Trung Quốc đã xuống mức thấp nhất kể từ đầu năm.

Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng trong quý II thấp nhất trong hơn ba năm, do chịu tác động từ tình trạng suy giảm kéo dài nhiều năm của thị trường bất động sản và nhu cầu tiêu dùng tiếp tục yếu.

Shaun Rein, Giám đốc điều hành China Market Research Group, dự báo áp lực bán trên thị trường có thể tiếp tục gia tăng. Theo ông, bất ổn địa chính trị, lo ngại về bong bóng trí tuệ nhân tạo (AI) và niềm tin tiêu dùng suy yếu đang gây sức ép lên tâm lý nhà đầu tư.

Theo Rein, tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường chứng khoán Trung Quốc quá lớn có thể khiến thị trường biến động mạnh hơn. Khi thị trường bất ổn, các nhà đầu tư này thường có xu hướng bán tháo cổ phiếu và rút vốn nhanh, khiến đà giảm của thị trường càng trầm trọng hơn.

Khác với các thị trường lớn như Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE), nơi nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 20-25% tổng khối lượng giao dịch, nhà đầu tư cá nhân tại Trung Quốc đóng góp tới 90% hoạt động giao dịch hằng ngày, theo dữ liệu do HSBC cung cấp.

“Đối với người Trung Quốc, vấn đề cốt lõi là bảo toàn tài sản”, Rein nhận định. Ông cho biết các nhà đầu tư ngày càng ưu tiên những tài sản an toàn hơn, chẳng hạn như tiền gửi có kỳ hạn, trong bối cảnh thị trường bất động sản suy yếu và điều kiện việc làm trì trệ.

Dù dự báo thị trường sẽ tiếp tục chịu áp lực bán, Rein cho rằng đợt bán tháo hiện nay là quá mức so với tình hình thực tế của nền kinh tế Trung Quốc. Ông cho biết xuất khẩu vẫn duy trì tốt, trong khi giá bất động sản tại các thành phố lớn nhất nước này đã xuất hiện những dấu hiệu phục hồi.

“Vấn đề hiện nay là một cuộc khủng hoảng niềm tin, chứ không phải khủng hoảng kinh tế”, ông nói, đồng thời dự báo thị trường chứng khoán Trung Quốc có thể phục hồi mạnh mẽ vào năm 2027.

Daniel Gerard, chiến lược gia cấp cao về đầu tư đa tài sản tại State Street Markets, cũng đưa ra đánh giá lạc quan hơn. Theo ông, năng lực ngày càng phát triển của Trung Quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo có thể trở thành động lực thu hút các nhà đầu tư toàn cầu quay trở lại thị trường cổ phiếu nước này.

Đáng chú ý, dòng vốn quốc tế có thể quay trở lại ngay cả trước khi lợi nhuận doanh nghiệp thực sự phục hồi, nếu những tiến bộ về AI giúp cải thiện triển vọng tăng trưởng và củng cố niềm tin của giới đầu tư đối với thị trường Trung Quốc.