Lộ diện loạt khu đất làm công viên ven sông Hồng, khu lớn nhất rộng hơn 1.100 ha

Theo quy hoạch phát triển của thủ đô, Hà Nội đang hướng tới mục tiêu xây dựng một đô thị văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc, lấy con người làm trung tâm của mọi quá trình phát triển.

Trong cấu trúc đô thị đa tầng, đa lớp và đa trung tâm này, sông Hồng được xác định giữ vai trò là trục cảnh quan sinh thái và văn hóa chủ đạo, trở thành xương sống trong tổ chức không gian của toàn thành phố. Điểm nhấn quan trọng trong quy hoạch này chính là định hướng ưu tiên phát triển khu vực bãi giữa và các bãi sông tiếp giáp khu vực nội đô thành một hệ thống công viên cây xanh, công viên nghệ thuật và văn hóa giải trí quy mô lớn.

Việc xác định các khu đất dự kiến làm công viên không chỉ tạo ra diện mạo mới cho thủ đô mà còn là thông tin quan trọng ảnh hưởng đến thị trường bất động sản và sự chuẩn bị của người dân trong khu vực quy hoạch.

Trong quy hoạch, cụm công viên tại bãi sông Tráng Việt có diện tích lớn nhất, với quy mô khoảng 1.114 ha, nằm trên địa bàn Mê Linh và Thiên Lộc. Đây được xem là "lá phổi xanh" lớn nhất trong toàn bộ dự án.

Nhiều cụm công viên khác cũng có quy mô hàng trăm ha, như: công viên bãi sông Tàm Xá khoảng 397 ha; công viên Long Biên - Cự Khối khoảng 472 ha; công viên Xuân Quan - Phụng Công khoảng 169 ha; công viên bãi sông Nhật Tân - Tứ Liên khoảng 383 ha; công viên bãi sông Thanh Trì - Nam Phù - Hồng Vân khoảng 391 ha; công viên tại khu vực Hoàng Mai khoảng 142 ha.

Đối với những khu vực bãi sông có mặt cắt rộng, quy hoạch đề xuất nghiên cứu phương án xây dựng cầu cạn hai tầng, gồm tuyến giao thông chính phía trên và tuyến đường cảnh quan phía dưới. Giải pháp này vừa bảo đảm yêu cầu thoát lũ, vừa tạo không gian công cộng liên hoàn dọc hai bên bờ sông.

Song song với đó, quy hoạch cũng hướng tới phát triển không gian đô thị hai bên bờ sông theo hướng hình thành các công trình và điểm nhấn mang tính biểu tượng về văn hóa sáng tạo của Thủ đô.

Tuy nhiên, trong quá trình hiện thực hóa tầm nhìn này, Tiến sĩ khoa học, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn đã đưa ra những nhận định đáng lưu ý khi cảnh báo về nguy cơ học theo các mô hình phát triển ven sông từ nước ngoài như sông Seine ở Paris hay sông Hàn ở Seoul.

Theo ông Sơn, sông Hồng là một dòng sông rất đặc biệt với những đặc điểm thủy văn và chế độ lũ khác hoàn toàn so với các con sông nổi tiếng trên thế giới. Ông nhấn mạnh rằng chúng ta không thể lấy nguyên một mô hình ở nơi khác để áp dụng cho Hà Nội vì các yếu tố như phù sa, bãi bồi, biến động dòng chảy và hành lang thoát lũ chính là những giá trị đặc thù tạo nên bản sắc riêng của sông Hồng.

Ông Sơn đưa ra nguyên tắc mà ông xem là quan trọng nhất đối với tương lai sông Hồng: bảo đảm an toàn cho người dân, giữ gìn hành lang thoát lũ, bảo tồn các giá trị lịch sử - văn hóa và phát triển đô thị theo hướng hài hòa với tự nhiên thay vì tìm cách chế ngự tự nhiên.

Đồng quan điểm về tính đặc thù của quy hoạch lần này, TS. Bùi Ngọc Sơn, chuyên gia kinh tế từ Viện Nghiên cứu Chiến lược Kinh tế (ISS) nhận định, việc mở rộng không gian phát triển sang hai bờ sông Hồng là bước đi tất yếu khi khu vực lõi trung tâm đã dần quá tải.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, công tác quy hoạch cần tính đến những đặc điểm địa chất và thủy văn đặc thù của Hà Nội.

Ông lưu ý rằng địa tầng của Hà Nội không phải nền đá vững chắc như Seoul hay New York, do đó việc phát triển các công trình ngầm quy mô lớn cần được nghiên cứu và triển khai một cách thận trọng.

Bên cạnh đó, bài toán quản lý và khai thác hiệu quả không gian ven sông Hồng trong bối cảnh biến đổi khí hậu cùng sự điều tiết của các đập thủy điện thượng nguồn đòi hỏi tầm nhìn dài hạn và các giải pháp kỹ thuật phù hợp. Theo ông, nếu được tính toán kỹ lưỡng ngay từ đầu, các khu đô thị ven sông hoàn toàn có thể phát triển theo hướng an toàn, bền vững và trở thành động lực tăng trưởng mới của Thủ đô trong tương lai.

Quy hoạch hướng tới mục tiêu đến năm 2035, Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh với thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 18.800 USD và kinh tế số chiếm 50% cơ cấu kinh tế. Dự án sông Hồng được các chuyên gia kỳ vọng sẽ là một cuộc cách mạng về không gian, phát triển hệ sinh thái xanh và thúc đẩy kinh tế đêm trở thành động lực quan trọng của kinh tế đô thị. Ngoài ra, khu vực ven sông còn được định hướng trở thành trung tâm du lịch quy mô lớn, thu hút từ 15 đến 20 triệu lượt khách mỗi năm thông qua các tuyến du lịch đường thủy xanh kết nối các địa danh lịch sử và làng nghề truyền thống dọc sông.

Nhìn rộng hơn về tương lai, Hà Nội dự kiến phát triển mạnh mẽ 14 đô thị về phía Tây và phía Nam, chiếm hơn một nửa diện tích thủ đô đến năm 2045.

Phía Tây sẽ là trung tâm khoa học kỹ thuật và công nghệ cao với hạt nhân là đô thị Hòa Lạc, trong khi phía Nam sẽ hình thành Đô thị Thể thao quốc tế Hà Nội đẳng cấp quốc tế với sân vận động 135.000 chỗ ngồi.

Đặc biệt, thành phố sẽ triển khai mạng lưới đường sắt đô thị dài 979 km theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng), tạo động lực lan tỏa và cân bằng phân bố dân cư trong toàn vùng thủ đô.

Với sự kết hợp giữa bảo tồn giá trị truyền thống và ứng dụng công nghệ hiện đại, dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng kỳ vọng sẽ đưa Hà Nội bước vào một kỷ nguyên mới, trở thành biểu tượng của sự thịnh vượng và bền vững.