Loạt tai nạn chết người liên tiếp: Một nhà thầu lớn đối mặt nguy cơ 'đóng băng' hoạt động

Thai Development (ITD), công ty xây dựng lớn nhất Thái Lan, đang đứng trước nguy cơ cao bị cấm tham gia đấu thầu các dự án công sau hàng loạt vụ tai nạn chết người, một hình phạt có thể tác động nghiêm trọng đến cả các dự án ở nước ngoài của doanh nghiệp.

Tại công trường xây dựng đường cao tốc trên cao ở tỉnh Samut Sakhon, cách Bangkok khoảng một tiếng rưỡi lái xe về phía Tây, một chiếc cần cẩu màu xanh treo lơ lửng, bất động trên mặt đường vào ngày 16/1. Một ngày trước đó, cần cẩu này đã bất ngờ đổ sập, khiến hai người thiệt mạng.

Thủ tướng Anutin Charnvirakul đã tới hiện trường vào ngày 16/1, khi cảnh sát và các cơ quan chức năng đang tiến hành điều tra nguyên nhân vụ việc. “Cho đến giờ vẫn chưa có lời giải thích nào về việc vì sao cần cẩu lại bị sập. Thật đáng sợ và bất an khi tiếp tục làm việc tại một công trường vừa xảy ra tai nạn chết người”, một công nhân ITD 34 tuổi người Myanmar cho biết.

Đây là vụ tai nạn chết người mới nhất liên quan đến các dự án của ITD. Trước đó, ngày 14/1, một cần cẩu rơi từ đường ray trên cao và va chạm với một đoàn tàu tại công trường xây dựng tuyến đường sắt cao tốc ở tỉnh Nakhon Ratchasima, miền Đông Bắc Thái Lan, khiến 32 trong số 195 hành khách trên tàu thiệt mạng.

Cuối tháng 3/2025, một tòa nhà cao tầng đang xây dựng ở Bangkok đã sụp đổ trong một trận động đất, làm hơn 90 người thiệt mạng. Chủ tịch ITD, ông Premchai Karnasuta, đã bị truy tố cùng nhiều nghi phạm khác liên quan đến cáo buộc vi phạm các quy định xây dựng tại công trình này.

Ngày 15/1/2026, Thủ tướng Anutin tuyên bố Chính phủ sẽ hủy bỏ các hợp đồng đã trao cho ITD tại hai dự án liên quan đến các tai nạn gần đây. Ông cũng cho biết có kế hoạch đưa ITD vào “danh sách đen” sớm nhất là cuối tháng 1, qua đó cấm công ty tham gia đấu thầu các dự án của nhà nước. Những hợp đồng đã được trao trước đó nhiều khả năng cũng sẽ bị xem xét lại.

Tính đến cuối tháng 9, ITD đang nắm giữ khối lượng hợp đồng tồn đọng trị giá 122 tỷ baht (khoảng 3,9 tỷ USD). Phần lớn trong số này là các dự án liên quan đến các cơ quan nhà nước như Tổng cục Đường sắt Thái Lan và Cơ quan Cao tốc Thái Lan. Nếu tính cả các dự án do chính quyền địa phương và khu vực đặt hàng, các công trình công cộng chiếm hơn 70% tổng danh mục dự án của ITD.

“Về mặt lý thuyết, nếu ITD bị đình chỉ tham gia đấu thầu, công ty có thể rất khó tiếp tục hoạt động”, một chuyên gia tư vấn tài chính am hiểu doanh nghiệp Thái Lan nhận định.

Thực tế, ITD đã chịu áp lực từ trước. Trong báo cáo kết quả kinh doanh giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9/2025, công ty vẫn ghi nhận lợi nhuận ròng nhờ bán tài sản ở nước ngoài và một số yếu tố khác, nhưng doanh thu lại giảm mạnh 52% so với cùng kỳ, xuống còn 25,1 tỷ baht.

Các kiểm toán viên đã từ chối đưa ra ý kiến đối với báo cáo tài chính hợp nhất của ITD trong giai đoạn từ năm 2023 đến tháng 9/2025, với lý do tồn tại nhiều bất định nghiêm trọng, trong đó có tác động từ các vụ tai nạn. Việc liên tục bị kiểm toán “từ chối ý kiến” có thể dẫn tới nguy cơ ITD bị hủy niêm yết khỏi Sở Giao dịch Chứng khoán Thái Lan.

Dòng tiền của công ty cũng đang xấu đi. Trái phiếu trị giá tổng cộng 14,4 tỷ baht sẽ bắt đầu đáo hạn từ tháng 2 tới. Truyền thông địa phương cho biết ITD đang cân nhắc tiếp tục xin các chủ nợ gia hạn thời gian thanh toán. Nếu các chủ nợ từ chối, hoạt động kinh doanh của công ty có nguy cơ bị đình trệ.

ITD được thành lập năm 1958 và từng tham gia nhiều dự án lớn trong lịch sử phát triển của Thái Lan, trong đó có việc xây dựng nhà ga hành khách tại sân bay quốc tế Suvarnabhumi ở Bangkok.

Tuy nhiên, công ty từng rơi vào khủng hoảng tài chính và sụp đổ một lần vào năm 2001 sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á. Hiện nay, quy mô hoạt động của ITD đã lớn hơn gấp đôi so với thời điểm đó, làm gia tăng nguy cơ gây gián đoạn đối với phát triển hạ tầng và việc làm nếu doanh nghiệp này lại rơi vào khủng hoảng.

Ngoài Thái Lan, ITD còn tham gia nhiều dự án quốc tế, như một phần tuyến đường sắt đô thị Bắc – Nam tại Philippines và các dự án phát triển mỏ than ở Lào. Những dự án này cũng có thể bị ảnh hưởng nếu công ty gặp trục trặc nghiêm trọng.

Ở trong nước, đối thủ cạnh tranh Sino-Thai Engineering & Construction có thể hưởng lợi từ những khó khăn của ITD. Sino-Thai ghi nhận doanh thu 30,4 tỷ baht trong năm tài chính kết thúc tháng 12/2024, nằm trong nhóm các doanh nghiệp bám đuổi ITD – công ty dẫn đầu ngành. Sino-Thai được thành lập bởi cha của Thủ tướng Anutin, và bản thân ông Anutin từng giữ chức Chủ tịch công ty này.

Tuy nhiên, một dự án tàu điện ngầm ở Bangkok do liên doanh có sự tham gia của Sino-Thai thực hiện đã liên quan đến một vụ sụt lún nghiêm trọng vào tháng 9 năm ngoái. Những tai nạn như vậy cho thấy các vấn đề không chỉ riêng ở ITD, mà mang tính hệ thống trong toàn ngành xây dựng Thái Lan.

“Vấn đề lớn nhất là thiếu sự quản lý và giám sát thi công một cách nghiêm ngặt”, ông Amorn Pimanmas, giáo sư Khoa Kỹ thuật tại Đại học Kasetsart ở Bangkok, nhận định. Với các dự án của Chính phủ, các nhà thầu chính như ITD hay Sino-Thai thường giao khoán lại cho các công ty nhỏ và vừa để giảm chi phí, dẫn tới việc giám sát không đầy đủ.

“Không có đủ kỹ sư với chuyên môn phù hợp để kiểm tra chi tiết các hạng mục thi công và giám sát đúng cách”, một kỹ sư đã làm việc tại ITD hơn 30 năm nói về vụ tai nạn cần cẩu ngày 15/1.