Mặt hàng 'ngon-bổ-rẻ' của Việt Nam vừa thu về 924 triệu USD, Mỹ - EU cực mê

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), số liệu từ Hải quan Việt Nam cho thấy kim ngạch xuất khẩu cá ngừ năm 2025 đạt khoảng 924 triệu USD, giảm 7% so với năm 2024.

Đáng chú ý, mức sụt giảm này không diễn ra đồng đều mà phản ánh sự phân hóa rõ rệt theo từng thị trường và nhóm sản phẩm. Trong khi xuất khẩu sang Mỹ – thị trường lớn nhất – giảm mạnh, thì EU và khối CPTPP lại ghi nhận tăng trưởng tích cực.

Mỹ vẫn dẫn đầu nhưng “hụt hơi”

Xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ năm 2025 đạt 331 triệu USD, chiếm gần 36% tổng kim ngạch của Việt Nam. Tuy nhiên, con số này giảm gần 15% so với cùng kỳ năm trước.

Theo VASEP, xuất khẩu sang Mỹ năm qua chịu nhiều áp lực, đặc biệt là sự cạnh tranh ngày càng gay gắt ở nhóm hàng chế biến. Xét theo cơ cấu sản phẩm, xuất khẩu cá ngừ đóng hộp sang Mỹ chỉ duy trì ở mức tương đương năm trước, trong khi thịt/loin cá ngừ đông lạnh (HS0304) sụt giảm mạnh, kéo tổng kim ngạch đi xuống.

EU tăng trưởng, Hà Lan dẫn đầu nhập khẩu

Trái ngược với Mỹ, thị trường EU ghi nhận tín hiệu tích cực. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang EU đạt gần 207 triệu USD, tăng 5% so với năm 2024.

Trong đó, Hà Lan là thị trường nhập khẩu lớn nhất với giá trị hơn 46 triệu USD, tăng mạnh 37% so với năm trước. Các thị trường khác như Italy và Đức cũng lần lượt tăng 10% và 13%.

Bối cảnh chung tại châu Âu đang tạo dư địa cho các nhà cung cấp có năng lực giao hàng ổn định và đáp ứng tốt tiêu chuẩn. Các báo cáo thị trường EU cho thấy cá ngừ vẫn là nhóm thủy sản quan trọng đối với người tiêu dùng, với mức nhập khẩu duy trì ở ngưỡng cao trong thời gian gần đây.

Bên cạnh EU, xuất khẩu cá ngừ sang Canada và Nhật Bản trong năm 2025 cũng đạt mức cao hơn so với năm trước, dù có những biến động nhất định theo từng thời điểm.

Ngược lại, xuất khẩu sang Trung Đông giảm mạnh 16%, chỉ đạt hơn 94 triệu USD. Israel vẫn là thị trường lớn nhất trong khu vực, song trong năm qua, xuất khẩu cá ngừ sang thị trường này giảm tới 40%.

Dù doanh nghiệp Việt Nam đã nỗ lực mở rộng sang các thị trường khác như Ai Cập hay UAE, mức tăng vẫn chưa đủ bù đắp phần sụt giảm lớn từ Israel.

Ba xu hướng chi phối thị trường năm 2026

Theo VASEP, bước sang năm 2026, thị trường cá ngừ nhiều khả năng tiếp tục chịu tác động bởi ba xu hướng chính.

Thứ nhất, nguồn cung và giá nguyên liệu biến động, đặc biệt là giá cá ngừ vằn có xu hướng tăng, khiến biên lợi nhuận của các sản phẩm cá ngừ chế biến và đóng hộp tiếp tục bị thu hẹp.

Thứ hai, EU được kỳ vọng duy trì vai trò điểm tựa, nhất là với các doanh nghiệp đáp ứng tốt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chất lượng và tiêu chuẩn bền vững, trong bối cảnh rào cản thuế quan và phi thuế quan tại Mỹ ngày càng gia tăng.

Thứ ba, cạnh tranh phân hóa theo “chuẩn” và “giá”. Nhà nhập khẩu ngày càng ưu tiên đối tác có khả năng giao hàng ổn định, hồ sơ tuân thủ đầy đủ và giá thành cạnh tranh, trong khi sức mua toàn cầu chưa hoàn toàn phục hồi.

VASEP cho biết, những vướng mắc liên quan đến quy định kích thước tối thiểu được phép khai thác đối với cá ngừ vằn đã được tháo gỡ, giúp nguồn cung nguyên liệu trong nước khả quan hơn.

Tuy nhiên, việc Mỹ áp thuế đối ứng cao hơn đối thủ, cùng với việc chưa công nhận tương đương nghề khai thác cá ngừ của Việt Nam, sẽ tiếp tục là rào cản lớn. Do đó, xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ trong năm 2026 được dự báo khó có khả năng bứt phá.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp cá ngừ Việt Nam sẽ buộc phải đẩy mạnh chuyển hướng sang EU, Trung Đông và ASEAN, những thị trường được đánh giá còn nhiều dư địa và phù hợp hơn với năng lực hiện tại.