Mức phạt đất đai thuộc thẩm quyền của Chủ tịch xã đã tăng gấp 50 lần so với trước
Quy định mới còn cho phép Chủ tịch UBND cấp xã áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm đất đai theo thẩm quyền.

Một thay đổi đáng chú ý trong công tác quản lý đất đai năm 2026 là việc mở rộng đáng kể thẩm quyền xử phạt của chính quyền cấp xã. Theo quy định mới, Chủ tịch UBND xã, phường có thể xử phạt các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai với mức tiền lên đến hàng trăm triệu đồng, thay vì chỉ tối đa 5 triệu đồng như trước đây.
Quy định này được nêu tại Nghị định số 281/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 13/7/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Nghị định chính thức có hiệu lực từ ngày 31/8/2026.
Cụ thể, khoản 1 Điều 6 Nghị định 281/2026/NĐ-CP sửa đổi khoản 1 Điều 30 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, quy định Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 250 triệu đồng, đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong thời hạn 3 tháng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
So với mức phạt tiền tối đa 5 triệu đồng trước đây, thẩm quyền xử phạt của người đứng đầu UBND cấp xã đã tăng gấp 50 lần.

Đáng chú ý, mức 250 triệu đồng là giới hạn thẩm quyền xử phạt đối với cá nhân. Theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, thẩm quyền phạt tiền đối với tổ chức được xác định bằng hai lần mức áp dụng cho cá nhân. Như vậy, Chủ tịch UBND cấp xã có thể xử phạt tổ chức đến 500 triệu đồng đối với hành vi thuộc phạm vi thẩm quyền.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ đây là mức phạt tối đa thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã, không có nghĩa mọi hành vi vi phạm đất đai đều bị phạt 250 triệu đồng hoặc 500 triệu đồng. Mức xử phạt thực tế phải căn cứ vào hành vi cụ thể, đối tượng vi phạm, tính chất, mức độ và các tình tiết liên quan theo quy định pháp luật.
Không chỉ được mở rộng quyền phạt tiền, Chủ tịch UBND cấp xã còn có thẩm quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm đất đai.
Tùy từng trường hợp, người vi phạm có thể bị buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất, trả lại đất, thực hiện đăng ký đất đai hoặc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm. Một số trường hợp còn phải chấm dứt các giao dịch về quyền sử dụng đất trái quy định.
Điều này đồng nghĩa việc xử lý vi phạm không chỉ dừng ở khoản tiền phạt. Người sử dụng đất còn có trách nhiệm thực hiện các biện pháp cần thiết để khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm gây ra.
Việc tăng thẩm quyền xử phạt được triển khai trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, với nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước được phân định lại giữa cấp tỉnh và cấp xã.
Theo đó, chính quyền cấp xã có thêm cơ sở pháp lý để xử lý các vi phạm đất đai phát sinh trên địa bàn, thay vì phải chuyển nhiều trường hợp vượt thẩm quyền lên cấp quản lý cao hơn như trước.

Bên cạnh việc điều chỉnh thẩm quyền xử phạt, Nghị định 281/2026/NĐ-CP còn sửa đổi quy định đối với hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai.
Cụ thể, hành vi không đăng ký biến động thuộc các trường hợp được liệt kê tại khoản 2 Điều 16 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, sau khi sửa đổi, có thể bị phạt từ 2 triệu đến 3 triệu đồng đối với cá nhân. Quy định có ngoại lệ đối với trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận theo Điều 127 Luật Đất đai.
Ngoài ra, nghị định bổ sung nguyên tắc xử lý đối với trường hợp vợ chồng cùng có quyền sử dụng đất, theo đó việc xử phạt được áp dụng như đối với một cá nhân. Quy định này nhằm thống nhất cách xác định đối tượng vi phạm khi quyền sử dụng đất thuộc sở hữu chung của vợ chồng.
Những thay đổi trên cho thấy trách nhiệm quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm đất đai của chính quyền cơ sở ngày càng được mở rộng. Đối với người dân và doanh nghiệp, việc sử dụng đất đúng mục đích, thực hiện đầy đủ thủ tục đăng ký biến động và tuân thủ các điều kiện giao dịch về quyền sử dụng đất là những vấn đề cần đặc biệt lưu ý.
