Mỹ chính thức áp thuế nhập khẩu 12,5% với hàng hóa Việt Nam từ hôm nay: Chính phủ trước đó có động thái gì?

Từ 0h ngày 24/7 (giờ Mỹ), thuế nhập khẩu Mỹ chính thức áp dụng với 60 nền kinh tế sau cuộc điều tra về hành vi thương mại không công bằng có hiệu lực.

"Thuế bổ sung được áp dụng với hàng hóa làm thủ tục tiêu thụ, hoặc rút khỏi kho ngoại quan, từ 0h01 ngày 24/7/2026", thông báo của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cho biết. Thuế mới có hai mức là 10% và 12,5%, thay thế mức tạm thời 10% hết hạn cùng thời điểm.

Thuế này sẽ áp lên "tất cả hàng hóa của nền kinh tế bị điều tra", trừ một số ngoại lệ. Chẳng hạn, nguyên liệu thô có nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, sản phẩm có thể gây gián đoạn toàn bộ nền kinh tế, hoặc hàng hóa Mỹ không thể tự sản xuất đủ và thiếu nguồn thay thế.

Theo thông cáo của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), các mức thuế mới được áp dụng theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, sau cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng về chính sách của các đối tác trong việc ngăn chặn lưu thông hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. USTR cho biết hàng hóa từ 60 nền kinh tế thuộc diện áp thuế chiếm tới 99,4% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ.

Động thái này được xem là bước đi mới nhất của Nhà Trắng nhằm khôi phục chính sách thuế quan mang tính bao phủ rộng mà Tổng thống Donald Trump theo đuổi.

Các chuyên gia thương mại nhận định việc sử dụng Điều 301 có cơ sở pháp lý bền vững hơn so với các mức thuế trước đây được áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), vốn đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ hồi tháng 2. Sau phán quyết này, ông Trump từng ký sắc lệnh áp thuế bổ sung 10% trong 150 ngày theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, song đây chỉ là biện pháp tạm thời.

Theo USTR, mức thuế 10% được áp dụng đối với Argentina, Bangladesh, Campuchia, Canada, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Ấn Độ, Indonesia, Jordan, Malaysia, Mexico, Pakistan, Sri Lanka, Trinidad và Tobago cùng Vương quốc Anh. Đây là các nền kinh tế được xác định đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức, đã cam kết thực hiện thông qua các hiệp định thương mại hoặc áp dụng cơ chế cấm một phần có hiệu quả.

Trong khi đó, mức thuế 10% hoặc 12,5%, sau khi trừ mức thuế tối huệ quốc (MFN), sẽ được áp dụng đối với một số sản phẩm của Liên minh châu Âu (EU), Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ không thuộc diện miễn trừ. Mức thuế 12,5% theo Điều 301 được áp dụng đối với tất cả các nền kinh tế còn lại thuộc diện điều tra, trong đó có Việt Nam.

Theo AFP, Trung Quốc và Nhật Bản cũng nằm trong nhóm chịu mức thuế cao hơn này. USTR cũng cho biết Singapore thuộc nhóm áp thuế 12,5% và nằm trong danh sách 54 nền kinh tế được xác định chưa áp đặt và thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Theo quyết định của USTR, một số trường hợp sẽ được miễn trừ áp thuế, bao gồm nguyên liệu thô và các sản phẩm mà nếu bị áp thuế có thể gây thiếu hụt hoặc gián đoạn nguồn cung trên toàn nền kinh tế Mỹ; các mặt hàng không thể được sản xuất hoặc trồng tại Mỹ với số lượng đủ lớn, giá hợp lý hoặc không thể tìm được nguồn cung thay thế.

Một số sản phẩm của Argentina, Bangladesh, Campuchia, Ecuador, El Salvador, EU, Guatemala, Indonesia, Jordan, Malaysia, Thụy Sĩ, Đài Loan (Trung Quốc) và Vương quốc Anh cũng được miễn trừ nhằm khuyến khích các nền kinh tế này thực hiện các cam kết liên quan đến cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

USTR cho biết các mức thuế mới sẽ không cộng dồn với các mức thuế hiện hành đối với thép và nhôm được Mỹ áp dụng từ năm ngoái vì lý do an ninh quốc gia. Đồng thời, hàng hóa nhập khẩu theo Hiệp định Thương mại tự do Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) cũng được miễn trừ.

Trước đó, ngày 12/3, USTR đã khởi xướng 60 cuộc điều tra liên quan đến việc cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Trong các ngày 28 và 29/4, USTR cùng Ủy ban Điều 301 tổ chức các phiên điều trần công khai và tham vấn với hơn 45 chính phủ thuộc các nền kinh tế nằm trong diện điều tra. Ngày 2/6, cơ quan này công bố kết luận và đề xuất các biện pháp đáp trả, trước khi tiếp tục tổ chức các phiên điều trần từ ngày 7 đến 9/7 về các biện pháp được đề xuất.

Bên cạnh cuộc điều tra đối với 60 nền kinh tế, khoảng 4 tháng trước, giới chức Mỹ cũng mở thêm cuộc điều tra khác về tình trạng dư thừa công suất công nghiệp tại 16 đối tác thương mại, hiện vẫn chưa hoàn tất. Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump từng sử dụng Điều 301 để tăng thuế đối với một số hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, cũng như máy bay và nhiều sản phẩm khác từ Liên minh châu Âu.

Liên quan đến vấn đề này, ngày 22/7/2026, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Quản lý ngoại thương, trong đó có quy định cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bởi hành vi cưỡng bức lao động.