Việt Nam tăng trưởng cao gấp ba lần bình quân toàn cầu

Hoạt động thương mại rất tích cực

Phát biểu tại Diễn đàn “Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027”, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cho biết Việt Nam đang nằm trong nhóm những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng nổi bật trên thế giới.

Theo ông Hiển, trong khi kinh tế toàn cầu tăng trưởng bình quân khoảng 2,9%, GDP Việt Nam 9 tháng đầu năm 2026 tăng 9,01%, cao gấp khoảng ba lần mức bình quân này. Một số nền kinh tế ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao còn có Đài Loan (Trung Quốc), với mức tăng khoảng 12,73%.

Ông Hiển nhận định, một trong những yếu tố quan trọng đang tác động đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu là làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ mới. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ không chỉ làm thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh mà còn tạo ra những chuyển dịch trong thương mại, đầu tư và tổ chức chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong xu hướng đó, Việt Nam có những cơ hội nhất định để mở rộng hoạt động sản xuất, xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị mới. Theo TS Nguyễn Đức Hiển, tính đến giữa tháng 10/2026, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã đạt mức tương đương kết quả của cả năm trước. Đây là tín hiệu cho thấy hoạt động thương mại tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, đóng góp vào kết quả chung của nền kinh tế.

Tuy nhiên, ông Hiển lưu ý, triển vọng thương mại quốc tế vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Cạnh tranh giữa các nền kinh tế lớn, xu hướng bảo hộ thương mại và những thay đổi trong chính sách thuế quan có thể tiếp tục tạo sức ép lên hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Những biến động này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thị trường mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp trong việc đáp ứng tiêu chuẩn, nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

Bên cạnh đó, làn sóng công nghệ mới vừa tạo ra cơ hội, vừa đặt ra yêu cầu đổi mới đối với nền kinh tế. Nếu không nhanh chóng ứng dụng công nghệ, cải thiện năng suất và nâng cấp năng lực sản xuất, doanh nghiệp trong nước có thể gặp khó khăn khi cạnh tranh với các đối thủ quốc tế.

Cần tận dụng cơ hội từ làn sóng công nghệ mới

Theo TS Nguyễn Đức Hiển, để tận dụng tốt những cơ hội từ xu hướng phát triển công nghệ, Việt Nam cần có chiến lược rõ ràng về AI, đồng thời xây dựng các nền tảng dùng chung nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận và ứng dụng công nghệ.

Chuyển đổi số không nên chỉ dừng ở việc đầu tư thiết bị hay phần mềm, mà cần gắn với đổi mới quy trình sản xuất, phương thức quản trị và mô hình kinh doanh.

Việc thúc đẩy ứng dụng AI và công nghệ mới cũng cần được triển khai đồng bộ, từ cấp độ chính sách đến hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Đây là một trong những điều kiện để nâng cao năng suất lao động, cải thiện chất lượng tăng trưởng và tạo thêm động lực cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.

Dù vậy, mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng cao cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác điều hành kinh tế vĩ mô. Những biến động về tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng có thể tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào, khả năng tiếp cận vốn và hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa thường có sức chống chịu hạn chế hơn trước những cú sốc về chi phí và thị trường.

Ông Hiển cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, Việt Nam cần tiếp tục ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Việc điều hành chính sách tiền tệ, tỷ giá và lãi suất cần tính đến cả yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng lẫn khả năng duy trì ổn định của hệ thống tài chính.

Triển vọng kinh tế thế giới năm 2027 được dự báo có một số điểm tích cực hơn, với tốc độ tăng trưởng toàn cầu có thể cải thiện từ khoảng 3,1% lên 3,4%, trong khi lạm phát được kỳ vọng tiếp tục giảm. Tuy nhiên, những diễn biến về giá năng lượng, chính sách lãi suất của các ngân hàng trung ương và tình hình thương mại quốc tế vẫn có thể tạo ra những tác động khó lường đối với các nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam.

Tăng trưởng cao phải đi cùng ổn định kinh tế vĩ mô

Theo TS Nguyễn Đức Hiển, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh việc duy trì các động lực tăng trưởng truyền thống, nền kinh tế cần khai thác tốt hơn tiềm năng của khu vực kinh tế tư nhân, thúc đẩy đầu tư và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026–2030 được ước tính khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Quy mô vốn rất lớn này đòi hỏi phải đa dạng hóa các kênh huy động, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Việc tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào một kênh dẫn vốn sẽ tạo áp lực lên hệ thống tài chính, nhất là trong bối cảnh nhu cầu tín dụng của nền kinh tế tăng nhanh.

Cùng với đó, cần hình thành những doanh nghiệp đầu tàu trong nước có đủ năng lực dẫn dắt chuỗi giá trị, phát triển hệ sinh thái sản xuất và kết nối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây cũng là cách để tăng khả năng tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào các chuỗi cung ứng quốc tế, thay vì chỉ tập trung vào những khâu có giá trị gia tăng thấp.

Ở góc độ chính sách, ông Hiển nhấn mạnh yêu cầu thiết kế các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng thực chất và dễ tiếp cận hơn. Các chính sách cần giảm bớt thủ tục, rút ngắn thời gian triển khai và gắn hỗ trợ với kết quả đầu ra, qua đó giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực để đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đối với doanh nghiệp, việc chủ động tái cấu trúc tài chính, đa dạng hóa nguồn vốn, kiểm soát chi phí và quản trị rủi ro là yêu cầu ngày càng cấp thiết. Trong bối cảnh tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng có thể tiếp tục biến động, doanh nghiệp cần xây dựng các kịch bản ứng phó thay vì chỉ phản ứng khi chi phí đầu vào tăng hoặc thị trường xuất khẩu gặp khó khăn.

Theo ông Hiển, kết quả tăng trưởng 9,01% trong 9 tháng đầu năm là nền tảng tích cực, nhưng để duy trì đà tăng trưởng trong thời gian tới, Việt Nam cần chuyển mạnh hơn sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây sẽ là yếu tố quan trọng quyết định khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng cao, đồng thời nâng cao chất lượng và sức chống chịu của nền kinh tế.