Mỹ dồn dập mở nhiều cuộc điều tra với Việt Nam, ngành xuất khẩu tỷ USD nín thở chờ mức thuế cuối cùng
Ngành thủy sản Việt Nam đang chờ đợi mức độ cụ thể của các chính sách từ Mỹ, bao gồm thuế theo Điều 301 và thuế chống bán phá giá.
Báo cáo mới công bố của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho biết, theo số liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thủy sản 6 tháng đầu năm 2026 đạt 5,8 tỷ USD, tăng 12,8% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, xuất khẩu tôm đạt 2,3 tỷ USD, tăng 13,6%, còn cá tra đạt 1,1 tỷ USD, tăng 12,1%.
Xét theo thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục là động lực tăng trưởng lớn nhất với kim ngạch đạt 1,5 tỷ USD, tăng 37,9% so với cùng kỳ. Đứng sau là Hàn Quốc với 419 triệu USD, tăng 9%. Các thị trường truyền thống như Mỹ, Nhật Bản và EU vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định, với kim ngạch lần lượt đạt 897 triệu USD, 787 triệu USD và 536 triệu USD.
Dù vậy, VDSC cho rằng triển vọng của ngành trong nửa cuối năm sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến chính sách thương mại của Mỹ, đặc biệt là các quyết định liên quan đến thuế chống bán phá giá và thuế theo Điều 301.
Kết quả của các cuộc rà soát và điều tra này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cơ cấu thị trường xuất khẩu cũng như năng lực cạnh tranh của nhiều doanh nghiệp có tỷ trọng doanh thu lớn từ Mỹ như Vĩnh Hoàn (VHC), Sao Ta (FMC) và Nam Việt (ANV).
Đối với cá tra, kết quả sơ bộ của kỳ rà soát chống bán phá giá lần thứ 21 (POR21) xác định mức thuế 0,29 USD/kg đối với Biển Đông, 0,23 USD/kg đối với Nam Việt, trong khi Vĩnh Hoàn tiếp tục được hưởng mức thuế 0 USD/kg, qua đó duy trì lợi thế cạnh tranh vượt trội tại thị trường Mỹ. Hiện mức thuế hiện tại đang là thuế sơ bộ. Mức thuế cuối cùng chính thức sau đó 4-6 tháng, tương đương mức thuế cuối cùng công bố vào tháng 6 đến tháng 8/2026.
Ở nhóm tôm, kết quả rà soát chống bán phá giá kỳ 20 cho thấy Sao Ta chịu mức thuế 10,76%, Stapimex là 6,3%, trong khi 27 doanh nghiệp khác chịu mức 7,56%. Các doanh nghiệp còn lại phải nộp khoản tiền đặt cọc tiền mặt lên tới 25,76%. Theo VDSC, nếu các mức thuế sơ bộ này được giữ nguyên khi có kết luận chính thức sau khoảng 4-6 tháng, FMC sẽ gặp nhiều bất lợi trong cạnh tranh tại thị trường Mỹ.
Ngoài các sắc thuế chống bán phá giá, ngành thủy sản Việt Nam còn đối mặt với các cuộc điều tra theo Điều 301 của Mỹ về hành vi thương mại không công bằng. Trong đó, nội dung liên quan đến lao động cưỡng bức đang chịu mức thuế sơ bộ 12,5%, với kết quả cuối cùng dự kiến được công bố trong giai đoạn 14-24/7/2026.
Đối với nội dung dư thừa công suất, quá trình điều tra vẫn đang diễn ra và mức thuế nếu được áp dụng có thể dao động từ 10-50%. Riêng nội dung liên quan đến sở hữu trí tuệ hiện chưa có mức thuế cụ thể và được đánh giá có khả năng chịu tác động ở mức thấp.
