Mỹ liên tiếp khởi động 2 cuộc điều tra với Việt Nam, chuyên gia cảnh báo rủi ro tiềm tàng với hoạt động xuất khẩu tỷ USD
VNDirect nhận định hoạt động xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì triển vọng tích cực trong nửa cuối năm 2026, song các cuộc điều tra theo Mục 301 của Mỹ vẫn là rủi ro chính sách lớn đối với nhiều ngành.
Chứng khoán VNDirect vừa công bố báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026, trong đó đưa ra đánh giá tích cực về triển vọng xuất khẩu của Việt Nam, đồng thời lưu ý những rủi ro chính sách mới từ phía Mỹ.
Theo VNDirect, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết các mức thuế được áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là không hợp pháp, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã áp dụng mức thuế tạm thời 10% trong thời hạn 150 ngày, kéo dài đến ngày 24/7.
Khung thuế tạm thời 10% đã kéo giảm mức thuế hiệu dụng đối với hầu hết các đối tác thương mại của Mỹ. Đối với Việt Nam, mức thuế hiệu dụng giảm xuống khoảng 6,7%, thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Trong khi đó, hàng hóa Trung Quốc vẫn chịu mức thuế hiệu dụng khoảng 23,1%, qua đó giúp Việt Nam tiếp tục giữ lợi thế về thuế quan và củng cố vai trò là trung tâm sản xuất cũng như nguồn cung thay thế.
Bên cạnh đó, khoảng thời gian 150 ngày áp dụng thuế tạm thời cũng thúc đẩy nhiều doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ giao hàng nhằm hạn chế rủi ro từ những thay đổi chính sách trong tương lai.
Nhờ vậy, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026 tăng 20,3% so với cùng kỳ, trong đó xuất khẩu sang Mỹ tăng 30%. Nhiều nhà sản xuất tăng tốc giao hàng trước thời điểm chính sách thuế có thể thay đổi.
Theo đơn vị phân tích, nhóm ngành hưởng lợi rõ nét nhất từ xu hướng này là máy móc, thiết bị và điện - điện tử, nhờ nhu cầu tích trữ hàng hóa gia tăng từ các nhà nhập khẩu Mỹ.
Rủi ro tiềm tàng từ các cuộc điều tra mới
Dù đánh giá triển vọng xuất khẩu trong nửa cuối năm vẫn tích cực, VNDirect cho rằng kết quả của các cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 sẽ là rủi ro chính sách quan trọng đối với các doanh nghiệp xuất khẩu.
Sau khi các mức thuế theo IEEPA bị hủy bỏ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã khởi động ư cuộc điều tra theo Mục 301, tập trung vào tình trạng dư thừa công suất sản xuất và các vấn đề liên quan đến lao động cưỡng bức.
Theo VNDirect, phạm vi điều tra bao trùm nhiều đối tác thương mại, trong đó có Việt Nam và có khả năng ảnh hưởng đến phần lớn các ngành xuất khẩu chủ lực. Hiện các biện pháp thuế liên quan đến nội dung lao động cưỡng bức đã được công bố (đề xuất bổ sung 12,5% với Việt Nam), trong khi các biện pháp đối với tình trạng dư thừa công suất vẫn đang trong quá trình xem xét.
Do đó, công ty chứng khoán cho rằng bất định chính sách vẫn ở mức cao, dù Mỹ đã tạm thời áp dụng mức thuế 10%, thấp hơn đáng kể so với trước.
"Hoạt động xuất khẩu vẫn duy trì khả quan, tuy nhiên kết quả cuối cùng của các cuộc điều tra theo Mục 301 vẫn là rủi ro chính sách quan trọng đối với triển vọng ngành", VNDirect nhận định.
