Hoa Kỳ dồn dập mở các cuộc điều tra với Việt Nam, Chính phủ giao Bộ Công Thương khẩn trương ứng phó

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 168/NQ-CP ngày 27/6/2026 về việc cập nhật kịch bản tăng trưởng và các giải pháp trọng tâm trong những quý còn lại nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên, gắn với yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Đáng chú ý, Chính phủ giao Bộ Công Thương tiếp tục triển khai các chỉ đạo của cấp có thẩm quyền liên quan đến việc Hoa Kỳ điều tra theo Mục 301, đồng thời thúc đẩy đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng công bằng và cân bằng với Hoa Kỳ. Bộ được yêu cầu chủ động chuẩn bị đầy đủ thông tin, số liệu, phối hợp với các đối tác để làm rõ tình hình xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cần đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại theo từng ngành hàng, thị trường và địa bàn trọng điểm; hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các ưu đãi về thuế quan, quy tắc xuất xứ, mở rộng thị trường xuất khẩu và khai thác tối đa các hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là các FTA thế hệ mới. Đồng thời, xây dựng chiến lược xuất khẩu chủ động vào các thị trường trọng điểm như Trung Quốc và Ấn Độ.

Chính phủ cũng yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp với các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp xây dựng cơ chế, công cụ cung cấp thông tin thị trường xuất nhập khẩu theo hướng thống nhất, đầy đủ và cập nhật, đồng thời thiết lập hệ thống cảnh báo sớm về các rào cản kỹ thuật cũng như các biện pháp phòng vệ thương mại, giúp người dân và doanh nghiệp chủ động ứng phó.

Trước đó, ngày 11/3/2026, Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) thông báo khởi xướng cuộc điều tra quy mô lớn theo Mục 301 đối với 16 đối tác thương mại trọng yếu, trong đó có Việt Nam, liên quan đến tình trạng dư thừa công suất và sản xuất quá mức mang tính hệ thống. Theo USTR, đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài của Hoa Kỳ.

Chỉ một ngày sau, ngày 12/3/2026, USTR tiếp tục khởi xướng một cuộc điều tra khác theo Mục 301 đối với 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm Việt Nam, liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức.

Tiếp đó, ngày 29/5/2026, USTR công bố quyết định khởi xướng điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 đối với một số vấn đề liên quan đến công tác bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam.

Đến ngày 2/6/2026, USTR chính thức công bố kết luận điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Cuộc điều tra nhắm đến các nền kinh tế bị cho là chưa ban hành hoặc thực thi hiệu quả các biện pháp ngăn chặn nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Trong danh sách được công bố, Việt Nam nằm trong nhóm các nền kinh tế có thể chịu tác động trực tiếp từ các biện pháp thương mại được đề xuất.

Về biện pháp xử lý, USTR đề xuất áp thuế bổ sung theo trị giá đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ các nền kinh tế bị điều tra, ngoại trừ một số mặt hàng được miễn trừ theo Phụ lục A của thông báo. Đối với Việt Nam cùng nhiều đối tác khác, mức thuế bổ sung được đề xuất ở bậc 2, tương đương 12,5%.

Đánh giá tác động của đề xuất này, Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho rằng các biện pháp theo Mục 301 nhiều khả năng sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến triển vọng xuất khẩu cũng như khả năng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam.