Mỹ mở kênh liên lạc bí mật với Iran, Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng hỗ trợ hoà bình
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan vừa có cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump để thúc giục đàm phán với Iran, cho biết Ankara sẵn sàng hỗ trợ nỗ lực thúc đẩy hòa bình. Trong khi đó, Mỹ được nói là đã mở kênh liên lạc bí mật với Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran.
Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia có quân đội lớn thứ hai trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và có chung biên giới với Iran, nhiều lần kêu gọi chấm dứt cuộc chiến. Ankara duy trì liên lạc chặt chẽ với Mỹ, Iran và các bên trung gian như Pakistan, Qatar, đồng thời đóng vai trò trung gian giữa các bên.
“Ông Erdogan nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của việc tận dụng tối đa các biện pháp ngoại giao liên quan đến căng thẳng giữa Iran và Mỹ, đồng thời bày tỏ hy vọng việc đàm phán sẽ tiếp tục và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ hỗ trợ những nỗ lực hòa bình”, Phủ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cho biết trong tuyên bố đưa ra ngày 18/8.
Cuộc điện đàm diễn ra sau khi một quan chức cấp cao Iran nói với báo chí, rằng Tehran sẽ chuyển sang “thế trận quân sự mang tính tấn công hoàn toàn”, do nỗ lực đàm phán chấm dứt cuộc chiến đình trệ, trong khi Washington loại trừ khả năng gia hạn thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.
“Các lực lượng Iran phải chuẩn bị cho kịch bản leo thang căng thẳng tại eo biển Hormuz và rộng hơn là toàn khu vực, bởi Iran sẽ sẵn sàng đưa ra quyết định và thực hiện những hành động khó khăn”, quan chức Iran nói.
Người này cho biết Tehran sẽ tiến hành một cuộc tấn công quân sự “đúng thời điểm và chính xác”, để phá vỡ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ nếu ngoại giao thất bại.
Hoạt động của các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz cũng đang đình trệ.
Thổ Nhĩ Kỳ chỉ trích các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, đồng thời lên án Iran tấn công các quốc gia vùng Vịnh và kêu gọi mở lại eo biển chiến lược này.
Ngày 17/8, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ thảo luận với người đồng cấp Iran về việc mở lại eo biển Hormuz và duy trì lệnh ngừng bắn.
Phủ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, ông Erdogan và ông Trump cũng thảo luận về quan hệ song phương, cuộc chiến ở Dải Gaza và hiệp ước quốc phòng được Thổ Nhĩ Kỳ, Ả-rập Xê-út và Pakistan ký kết. Nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ đánh giá thỏa thuận này là dấu hiệu cho thấy “lập trường mạnh mẽ” nhằm duy trì ổn định và an ninh khu vực.
Theo tuyên bố, ông Erdogan nói với ông Trump, rằng các cuộc tấn công của Israel nhằm vào người Palestine đã gia tăng, vào thời điểm giai đoạn 2 của Kế hoạch hòa bình Gaza do ông Trump đề xuất lẽ ra phải bắt đầu được triển khai.
Nhà Trắng chưa phản hồi đề nghị bình luận về cuộc điện đàm.
Kênh liên lạc bí mật
Một tia hy vọng ngoại giao xuất hiện khi truyền thông đưa tin Tổng thống Mỹ Trump đã có trao đổi qua kênh bí mật với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Axios dẫn hai nguồn am hiểu vấn đề đưa tin, cựu Giám đốc Tình báo quốc gia Mỹ Tulsi Gabbard đã trao đổi với một lãnh đạo người Kurd ở Iraq có quan hệ thân thiết với IRGC. Thông qua trung gian này, Mỹ đã chuyển thông điệp tới Tướng Ahmad Vahidi - Tư lệnh IRGC.
Fox News sau đó đưa tin ông Trump xác nhận thông tin trên trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại.
Theo Axios, chính quyền Tổng thống Trump lo ngại liệu những người đang đàm phán có thực sự đại diện cho IRGC hay không, trong bối cảnh ông Vahidi được nói là đang đóng vai trò then chốt. Theo Axios, ông Vahidi phản hồi rằng ông ủng hộ và phối hợp với các nhà đàm phán Iran.
“Tôi không thể đi vào chi tiết, nhưng tôi có thể nói rằng các cuộc trao đổi giữa Chính phủ Mỹ và các bộ phận khác nhau của Chính phủ Iran, ở tất cả các cấp, có lẽ đang diễn ra mạnh mẽ hơn bao giờ hết”, ông Jared Kushner - con rể của ông Trump và đặc phái viên Mỹ, nói trong cuộc phỏng vấn riêng với Fox News ngày 17/8.
Dù Iran thể hiện khả năng chịu đựng tốt trong chiến tranh, ba quan chức Iran cho biết giới lãnh đạo nước này lo ngại nguy cơ các biện pháp trừng phạt kinh tế mới có thể làm gia tăng khó khăn, châm ngòi bất ổn và tiếp tục làm suy giảm tính chính danh của Cộng hòa Hồi giáo.
