Né VIX, giảm VCI để mua SHS, PYN Elite Fund đang toan tính điều gì?

Nhịp điều tiết vị thế cân não và "pháo đài" sở hữu hơn 72 triệu cổ phiếu SHS của PYN Elite

Giao dịch mua thêm 500.000 cổ phiếu SHS ngày 15/6 chỉ là một phần nhỏ trong chuỗi thay đổi sở hữu của PYN Elite Fund tại Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (HNX: SHS). Sau giao dịch này, quỹ Phần Lan nâng sở hữu lên 72.373.110 cổ phiếu, tương đương 8,05% vốn. Lượng mua lại chỉ bằng khoảng 0,69% số cổ phiếu quỹ đang nắm giữ.

Trước đó, PYN Elite đã tăng sở hữu khá nhanh từ cuối quý I. Ngày 25/3, quỹ nâng lượng nắm giữ từ 44.471.210 cổ phiếu lên 47.330.710 cổ phiếu, tương ứng từ 4,94% lên 5,26% vốn. Đến ngày 31/3, quỹ này mua tiếp 15 triệu cổ phiếu, đưa sở hữu lên 62.330.710 cổ phiếu, tương đương 6,93%.

Sang tháng 4, PYN Elite mua thêm 8 triệu cổ phiếu vào ngày 1/4 và 3 triệu cổ phiếu vào ngày 16/4, nâng tỷ lệ sở hữu lên 8,21%. Sau giai đoạn tăng mạnh, quỹ bán bớt 2 triệu cổ phiếu vào ngày 18/5, đưa sở hữu về 71.873.110 cổ phiếu, tương đương 7,99% vốn.

Đến ngày 15/6, PYN Elite mua lại 500.000 cổ phiếu SHS qua sàn, nâng tỷ lệ lên 8,05%. Tính riêng hai giao dịch gần nhất, quỹ bán ròng 1,5 triệu cổ phiếu. Tuy nhiên, so với thời điểm trước khi trở thành cổ đông lớn, lượng nắm giữ của PYN Elite vẫn tăng thêm 27.901.900 cổ phiếu, tương đương khoảng 63%.

Vị trí của cổ phiếu SHS trong danh mục PYN Elite cũng thay đổi đáng kể. Tại ngày 17/6, mã này đứng thứ 6 trong danh mục quỹ, chiếm 5,1%. Một năm trước, SHS đứng thứ 12, với tỷ trọng 2,3%. Sau một năm, tỷ trọng tăng thêm 2,8 điểm phần trăm, tương đương khoảng 122%, còn thứ hạng tăng 6 bậc.

Bản đồ phân bổ vốn thay đổi khi SHS lên hạng trong danh mục quỹ ngoại Phần Lan

Sự thay đổi tại cổ phiếu SHS diễn ra trong quá trình PYN Elite cơ cấu lại danh mục. Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank, mã STB) vẫn là khoản đầu tư lớn nhất với tỷ trọng 16,4%, giảm từ mức 21% của một năm trước. Tập đoàn Hòa Phát (mã HPG) từ mức 0% trở thành khoản đầu tư lớn thứ 2 với tỷ trọng 13,7%. Tập đoàn FPT (mã FPT) cũng từ mức 0% lên vị trí thứ 4, chiếm 7,9%.

Ở chiều ngược lại, quỹ bán toàn bộ cổ phiếu Ngân hàng TMCP Quân đội (MB, mã MBB) và Chứng khoán VIX (mã VIX), trong khi Chứng khoán Vietcap (mã VCI) giảm từ 4,1% xuống 2,3%.

Trong nhóm công ty chứng khoán, PYN Elite tăng tỷ trọng cổ phiếu SHS lên 5,1%, đưa cổ phiếu TCX vào danh mục với tỷ trọng 4,1%, giảm Vietcap và thoái hết VIX. Sự dịch chuyển này phản ánh việc quỹ phân bổ lại vốn giữa các cổ phiếu cùng ngành, thay vì tăng tỷ trọng đồng loạt.

Cuối tháng 5, báo cáo tháng của PYN Elite ghi nhận SHS là khoản đầu tư lớn thứ 7 của quỹ, chiếm 4,8% danh mục. Dữ liệu tổng hợp cùng kỳ cho thấy quỹ nắm 66.389.219 cổ phiếu SHS, giảm 7.483.891 cổ phiếu so với tháng 4. Giá trị ước tính đạt 1.195 tỷ đồng.

Cùng kỳ, 10 quỹ đầu tư còn nắm cổ phiếu SHS sở hữu tổng cộng 74.080.869 cổ phiếu, giá trị ước tính 1.333 tỷ đồng. Riêng PYN Elite chiếm khoảng 89,6% lượng cổ phiếu trong nhóm quỹ đầu tư còn hiện diện tại mã này.

Từ tháng 1/2025 đến cuối tháng 5, lượng cổ phiếu SHS do các quỹ đầu tư nắm giữ tăng từ 8.436.725 cổ phiếu lên 74.080.869 cổ phiếu, gấp gần 8,8 lần. Tỷ lệ sở hữu trên tổng cổ phiếu lưu hành tăng từ 1,04% lên 8,24%. Giá trị nắm giữ tăng từ khoảng 110 tỷ đồng lên 1.333 tỷ đồng, gấp khoảng 12,2 lần.

Chu kỳ thanh khoản và chất xúc tác vĩ mô định hình lại định giá tương lai của SHS

Chứng khoán SHS đang mở rộng các mảng nhạy với chu kỳ thị trường. Quý I, công ty ghi nhận lợi nhuận trước thuế 280 tỷ đồng. Dư nợ cho vay đạt khoảng 10.500 tỷ đồng, tăng 126% so với cùng kỳ. Doanh số môi giới tăng 86%, còn tổng tài sản tại ngày 31/3 đạt 22.367 tỷ đồng, tăng 47%.

Quy mô tài khoản giao dịch tạo thêm nền cho hoạt động môi giới và cho vay ký quỹ. Tại ngày 31/5, nhà đầu tư trong nước có 13.110.567 tài khoản, trong đó cá nhân trong nước chiếm 13.090.755 tài khoản. Nếu tính cả nhà đầu tư nước ngoài, toàn thị trường có 13.162.410 tài khoản, tăng thêm 500.993 tài khoản so với ngày 31/3.

Nâng hạng thị trường là biến số tiếp theo. FTSE Russell xác nhận Việt Nam được chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, hiệu lực từ phiên mở cửa ngày 21/9. Việc đưa cổ phiếu Việt Nam vào bộ chỉ số toàn cầu sẽ thực hiện theo 4 đợt, từ tháng 9 đến tháng 9/2027, với tỷ trọng thêm vào lần lượt 10%, 20%, 35% và 35%.

PYN Elite xếp TCX, SHS và Vietcap vào cùng nhóm cổ phiếu môi giới. Trong thư gửi nhà đầu tư, quỹ cho biết các cổ phiếu môi giới nhìn chung vẫn được nắm giữ do việc FTSE nâng hạng thị trường Việt Nam có thể làm tăng giao dịch hằng ngày trên thị trường chứng khoán, qua đó có lợi cho các công ty chứng khoán. Quỹ cũng đề cập khả năng thị trường niêm yết có thêm động lực sau vài năm trầm lắng.

Các yếu tố trên tác động trực tiếp đến cổ phiếu SHS. Thanh khoản cải thiện hỗ trợ môi giới, cho vay ký quỹ và tự doanh; ngược lại, thanh khoản suy yếu gây áp lực lên tốc độ mở rộng dư nợ cho vay. Hoạt động phát hành, niêm yết khởi động lại có thể bổ sung nguồn thu phí; trong khi thị trường vốn chậm lại làm mảng ngân hàng đầu tư kém sôi động hơn.

Kỳ vọng nâng hạng thu hút thêm sự quan tâm của nhà đầu tư tổ chức, đồng thời làm cổ phiếu chứng khoán nhạy hơn với biến động thị trường. Với SHS, mức độ nhạy này đến từ sự kết hợp giữa hoạt động môi giới, cho vay ký quỹ, tự doanh và khả năng tham gia các thương vụ trên thị trường vốn.

Chuỗi mua, bán rồi mua lại cổ phiếu SHS phản ánh quá trình điều chỉnh một vị thế đã tăng nhanh. PYN Elite bán 2 triệu cổ phiếu trong tháng 5 nhưng vẫn giữ 7,99% vốn, sau đó mua lại 500.000 cổ phiếu và nâng tỷ lệ lên 8,05%. Trong cùng giai đoạn, cổ phiếu SHS tăng vai trò trong danh mục quỹ, còn doanh nghiệp mở rộng các mảng gắn với thanh khoản, cho vay ký quỹ, phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng và lộ trình nâng hạng của thị trường vốn Việt Nam.