Nghị định 220: Phí bảo hiểm của công trình ngầm có thể cao gấp đôi công trình trên mặt đất

Phí bảo hiểm không còn “cào bằng”

Sáng 16/9, Báo Xây dựng tổ chức tọa đàm “Quản trị rủi ro các dự án hạ tầng trong kỷ nguyên đầu tư công”, tập trung vào xu hướng quản trị rủi ro và giải pháp bảo hiểm trong bối cảnh Nghị định 220/2026/NĐ-CP được ban hành.

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Phong Cầm, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, cho biết quy định mới đặt trọng tâm vào việc xác định phí bảo hiểm sát hơn với mức độ rủi ro thực tế.

Theo đó, đối với công trình thuộc phạm vi áp dụng, doanh nghiệp bảo hiểm phải căn cứ mức độ rủi ro của đối tượng bảo hiểm để xác định mức tăng hoặc giảm phí, với biên độ tối đa 25% tính trên mức phí theo quy định.

Doanh nghiệp bảo hiểm đồng thời phải xây dựng quy trình khai thác, thẩm định, xác định rõ căn cứ và tiêu chí đánh giá rủi ro cũng như thẩm quyền tăng, giảm phí. Quy trình này phải được chuyên gia tính toán xác nhận và được kiểm toán nội bộ hằng năm về tính tuân thủ, an toàn và hiệu quả.

Ông Cầm cho rằng cơ chế này tạo điều kiện để những công trình có mức độ rủi ro thấp hơn, được quản trị và kiểm soát tốt hơn, có thể được hưởng mức phí phù hợp hơn. Tuy nhiên, không phải cứ quản trị tốt là đương nhiên được giảm phí.

Một công trình có thiết kế, biện pháp thi công, hệ thống kiểm soát an toàn, quản lý chất lượng và giải pháp phòng ngừa tổn thất tốt sẽ có cơ sở để được đánh giá ở mức rủi ro thấp hơn.

Đáng chú ý, Nghị định 220 cũng không cho phép giảm phí tại những khu vực có nguy cơ cao về lũ quét, sạt lở đất, sụt lún đất do mưa lũ.

Theo ông Cầm, quy định này nhằm hạn chế việc cạnh tranh bằng cách giảm phí không tương xứng với mức độ rủi ro, qua đó chuyển trọng tâm cạnh tranh sang chất lượng đánh giá rủi ro, năng lực quản trị và chất lượng dịch vụ.

Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu lớn về dữ liệu. Hiện Việt Nam chưa có cơ sở dữ liệu thống nhất, đầy đủ về vùng rủi ro thiên tai phục vụ định phí bảo hiểm. Do đó, theo ông Cầm, cần xây dựng cơ sở dữ liệu rủi ro thiên tai thống nhất, dữ liệu tổn thất lịch sử, thông tin về đặc điểm và chất lượng công trình, đồng thời tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan Nhà nước và thị trường bảo hiểm.

Về lâu dài, Việt Nam có thể nghiên cứu xây dựng các bộ tiêu chí hoặc chuẩn dữ liệu tối thiểu về rủi ro thiên tai, tạo nền tảng thông tin chung cho doanh nghiệp bảo hiểm nhưng vẫn duy trì không gian để từng doanh nghiệp phát triển mô hình định phí riêng.

Công trình ngầm: Phí bảo hiểm có thể gấp đôi

Một trong những vấn đề được quan tâm tại tọa đàm là rủi ro đối với các công trình ngầm, trong bối cảnh Hà Nội và TP.HCM dự kiến triển khai thêm nhiều dự án metro.

Ông Lê Hoài Nam, Tổng Giám đốc Công ty CP Tái bảo hiểm Alpha (Alphare), cho biết bảo hiểm công trình ngầm thường có giá cao và phức tạp hơn công trình trên mặt đất.

Theo ông Nam, dù chủ đầu tư đã khảo sát địa chất trước khi thi công, việc khảo sát tại một số vị trí không thể phản ánh đầy đủ các rủi ro đối với những công trình có chiều dài lớn.

Công nghệ thi công cũng ngày càng đa dạng, từ đào hở đến sử dụng máy đào TBM. Với những công nghệ mới chưa có nhiều kinh nghiệm thực tế, việc định lượng rủi ro và chi phí bảo hiểm càng khó khăn.

Bên cạnh đó, năng lực và kỷ luật của nhà thầu là yếu tố quan trọng trong định giá bảo hiểm. Trách nhiệm với bên thứ ba cũng có thể làm gia tăng mức độ rủi ro.

Ông Nam dẫn ví dụ một sự cố khi đào Metro tại Đức gây sập một tòa nhà thư viện, với giá trị riêng của tòa nhà được ông dẫn khoảng 600 triệu USD, để cho thấy rủi ro sụt lún từ công trình ngầm có thể lan rộng và gây tổn thất rất lớn.

“Cái khó không phải là mua hay không mà là mua bao nhiêu, bán bao nhiêu cho đủ, giá thế nào để hợp lý”, ông Nam nói.

Theo ông, đối với các công trình ngầm như đào hầm giao thông, nhà máy thủy điện, giá bảo hiểm có thể gấp đôi so với công trình trên mặt đất.

Rủi ro càng khó đo, phí càng cao

Bà Bùi Thị Thanh Xuân, Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty CP Bảo hiểm Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VBI), cho rằng có ba nguyên nhân chính khiến phí bảo hiểm công trình ngầm thường cao hơn.

Thứ nhất là tính bất định cao. Ngay cả khi địa chất được khảo sát kỹ, không thể loại trừ hoàn toàn những rủi ro phát sinh trong quá trình thi công. Thứ hai, khi xảy ra sự cố, chi phí xử lý công trình ngầm thường rất lớn và phương án khắc phục phức tạp.

Thứ ba, tổn thất có thể gây sụt lún trên diện rộng, không chỉ ảnh hưởng đến vị trí xảy ra sự cố mà còn tác động tới các công trình xung quanh.

Theo bà Xuân, đây là những yếu tố khiến định phí bảo hiểm công trình ngầm tại Việt Nam cũng như quốc tế thường ở mức cao.

Từ góc độ thị trường, ông Nguyễn Phong Cầm cho rằng khi dữ liệu được hoàn thiện, việc định phí có thể chuyển dần từ cách xác định chung theo khu vực sang lượng hóa rủi ro cụ thể của từng công trình.

Khi đó, mức phí sẽ có cơ sở phản ánh sát hơn rủi ro thực tế, trong khi chủ đầu tư cũng có thêm động lực đầu tư vào thiết kế an toàn, quản lý chất lượng và các giải pháp phòng ngừa, giảm thiểu tổn thất.