Ngọn núi cao hơn 700m của Việt Nam được đề xuất quy hoạch giống mô hình núi Nga Mi (Trung Quốc)

Ngày 18/5, tại xã Núi Cấm (An Giang), Sở Xây dựng tỉnh An Giang phối hợp với UBND xã Núi Cấm tổ chức hội thảo góp ý đồ án quy hoạch Núi Cấm đến năm 2050. Hội thảo có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp du lịch và người dân địa phương, nhằm hoàn thiện định hướng đưa Núi Cấm trở thành trung tâm du lịch sinh thái, tâm linh và nghỉ dưỡng trọng điểm của An Giang và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Phát triển du lịch nhưng không tách rời cộng đồng

Trình bày tại hội thảo, ông Ngô Minh Công, Giám đốc Trung tâm vùng - Viện Quy hoạch xây dựng miền Nam, đơn vị tư vấn, cho biết định hướng quy hoạch Núi Cấm sẽ không phát triển theo mô hình tại Núi Bà Đen (Tây Ninh) hay Bà Nà Hills (Đà Nẵng), nơi cư dân được di dời khỏi khu vực núi để dành không gian cho hạ tầng du lịch.

Thay vào đó, đơn vị tư vấn đề xuất tham khảo mô hình núi Nga Mi của Trung Quốc - nơi có nhiều nét tương đồng với Núi Cấm về lịch sử hình thành, địa hình và giá trị văn hóa, tâm linh.

Theo ông Công, núi Nga Mi hiện thu hút hơn 10 triệu lượt khách mỗi năm nhờ kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng, trải nghiệm văn hóa và đời sống cộng đồng bản địa. Đây cũng là hướng phát triển mà đơn vị tư vấn muốn áp dụng cho Núi Cấm, trong đó người dân tiếp tục sinh sống trên núi, đồng thời trở thành một phần của hệ sinh thái du lịch.

“Đối với Núi Cấm, chúng tôi muốn phát triển theo hướng tương đồng núi Nga Mi, để cư dân tiếp tục phát triển trên núi và gắn kết với du lịch văn hóa, tâm linh, trải nghiệm và chăm sóc sức khỏe”, ông Công cho biết.

Bên cạnh Nga Mi, mô hình núi Koya của Nhật Bản cũng được đưa ra làm ví dụ. Với sự kết hợp giữa không gian hành hương và đời sống cư dân bản địa, địa danh này hiện thu hút khoảng 1 triệu lượt khách mỗi năm.

4 yếu tố tạo nên hệ sinh thái du lịch cộng sinh

Theo báo cáo của đơn vị tư vấn, kịch bản phát triển Núi Cấm được xây dựng theo hướng hình thành một hệ sinh thái cộng sinh, trong đó du lịch phát triển song hành với sinh kế của người dân và bảo tồn tự nhiên.

Trước hết là kết hợp sản xuất nông nghiệp với du lịch. Những vườn sầu riêng, su su, bơ của người dân có thể trở thành điểm tham quan, trải nghiệm cho du khách. Doanh nghiệp du lịch được định hướng ký hợp đồng thu mua nông sản của người dân với mức giá hợp lý, qua đó tạo thêm nguồn thu ổn định cho cộng đồng.

Đối với lưu trú, thay vì tập trung phát triển các khách sạn quy mô lớn, đơn vị tư vấn đề xuất khuyến khích người dân cải tạo nhà ở thành các homestay theo kiến trúc và đặc trưng địa phương. Quy hoạch đồng thời ưu tiên giữ lại hệ thống suối, đường mòn tự nhiên để hình thành các tuyến đi bộ, khám phá cảnh quan.

Về môi trường, người dân có thể trực tiếp tham gia quản lý rác thải thông qua cơ chế thu gom, đổi rác lấy nhu yếu phẩm hoặc các lợi ích phù hợp. Cộng đồng cũng được định hướng tham gia bảo vệ rừng, đồng thời khai thác dược liệu dưới tán rừng theo quy định để gia tăng thu nhập mà không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái.

Một giải pháp khác là đào tạo người dân địa phương trở thành hướng dẫn viên du lịch. Với lợi thế am hiểu địa hình, văn hóa và lịch sử, chính cư dân có thể kể cho du khách về những truyền thuyết, câu chuyện gắn với Núi Cấm, đồng thời tham gia duy trì các hoạt động tín ngưỡng, lễ hội truyền thống.

Núi Cấm, còn gọi là Thiên Cấm Sơn, nằm trong vùng Bảy Núi, thuộc các xã Núi Cấm, An Cư và phường Chi Lăng. Khu vực có diện tích tự nhiên khoảng 3.100ha, độ cao 710m so với mực nước biển, hiện là ngọn núi cao nhất miền Tây.

Sở hữu địa hình hùng vĩ, cảnh quan tự nhiên đặc sắc cùng hệ thống công trình văn hóa, tâm linh, Núi Cấm được xem là một trong những điểm nhấn du lịch quan trọng của An Giang và Đồng bằng sông Cửu Long.

Hiện UBND tỉnh An Giang đang điều chỉnh quy hoạch xây dựng khu du lịch Núi Cấm với tổng diện tích khoảng 3.100ha. Trong đó, khu du lịch Núi Cấm được quy hoạch trên diện tích hơn 1.050ha, gồm 3 khu vực chính: khu du lịch Núi Cấm phía trên núi rộng hơn 836ha; khu du lịch hồ Tà Lọt tại chân núi rộng hơn 120ha; khu cáp treo và Lâm viên Núi Cấm rộng gần 94ha.

Núi Cấm đã được công nhận là khu du lịch địa phương theo quy định của Luật Du lịch năm 2005, hiện thu hút khoảng 1 triệu lượt khách trong và ngoài nước mỗi năm.

Theo định hướng đến năm 2050, Núi Cấm sẽ được phát triển thành trung tâm nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái và hành hương, với các điểm nhấn như hồ Tà Lọt, khu cáp treo và Lâm viên Núi Cấm, khu nghỉ dưỡng phía tây - nam, khu phức hợp giải trí hồ Thanh Long cùng hệ thống tượng và quần thể chùa.

Trong đó, khu cáp treo và Lâm viên Núi Cấm được định hướng trở thành trung tâm điều hành và cửa ngõ chính của khu du lịch, kết hợp với khu nhà ở thấp tầng. Khu du lịch hồ Tà Lọt phát triển theo hướng không gian văn hóa các dân tộc kết hợp nghỉ dưỡng.

Đáng chú ý, khu du lịch Núi Cấm phía trên núi sẽ tập trung vào du lịch tâm linh với các điểm đến như chùa Phật Lớn, chùa Vạn Linh, tượng Phật Di Lặc, cùng các khu vực phục vụ hành hương, tín ngưỡng, nghỉ dưỡng và trải nghiệm sinh thái tự nhiên.

Với định hướng này, Núi Cấm không chỉ được kỳ vọng trở thành một điểm đến du lịch quy mô lớn mà còn hình thành mô hình phát triển trong đó cộng đồng cư dân, văn hóa bản địa, sinh kế và thiên nhiên cùng trở thành một phần của sản phẩm du lịch, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững đến năm 2050.