Người Việt đầu tiên diễn thuyết ở lễ tốt nghiệp trường Máy tính số 1 châu Á: Là Giám đốc Google DeepMind, từng lọt vào top Forbes 30 Under 30

Ngày 10/7 vừa qua, Tiến sĩ (TS) Lương Minh Thắng - Giám đốc Nghiên cứu tại Google DeepMind, được mời phát biểu tại lễ tốt nghiệp dành cho các tân thạc sĩ Trường Máy tính, Đại học Quốc gia Singapore (NUS). Ông là người Việt đầu tiên được mời phát biểu tại sự kiện này trong lịch sử 50 năm của trường.

Trường Máy tính NUS được thành lập năm 1975, hiện đứng thứ ba thế giới về Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo (AI), thứ tư về Khoa học máy tính theo bảng xếp hạng đại học theo nhóm ngành QS 2026. Tại châu Á, trường giữ vị trí số một ở cả hai lĩnh vực này.

Trong bài phát biểu, TS Lương Minh Thắng khuyên các tân thạc sĩ kiên nhẫn với hành trình đã chọn, không nên đánh đổi nền tảng lâu dài chỉ để đạt thành công sớm hơn vài tháng hay vài năm. Ông cũng khuyến khích các sinh viên tốt nghiệp đặt mục tiêu lớn, dám theo đuổi những bài toán khó, ngay cả khi đó là những điều người khác cho rằng không tưởng.

Giấc mơ IMO dang dở

Sinh năm 1987 tại Đồng Nai, TS Lương Minh Thắng từng theo học lớp chuyên Toán, Trường Phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh. Với thành tích học tập nổi bật, ông giành nhiều giải thưởng học sinh giỏi cấp tỉnh và quốc gia.

Khi ôn thi tuyển đội tuyển IMO, ông đặt mục tiêu theo đuổi Toán học chuyên sâu, lấy thầy Lê Bá Khánh Trình, Trần Nam Dũng làm hình mẫu. Tuy nhiên, năm ấy, đội tuyển Olympic Toán học Quốc tế chọn 6 người và ông đứng thứ 8, lỡ cơ hội dự IMO.

Đây trở thành bước ngoặt đưa ông chuyển hướng sang công nghệ thông tin và sau đó theo đuổi nghiên cứu trí tuệ nhân tạo.

Năm 2006, khi 19 tuổi, ông sang Singapore và theo học tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS).

Bước sang năm thứ hai đại học, ông tham gia chương trình đào tạo đặc biệt của NUS và bắt đầu nghiên cứu về máy học, xử lý ngôn ngữ tự nhiên. Từ đây, AI dần trở thành hướng đi xuyên suốt trong sự nghiệp nghiên cứu của ông.

Sau khi tốt nghiệp NUS năm 2010, ông tiếp tục ở lại Singapore nghiên cứu và công bố 4 công trình khoa học chỉ trong một năm. Những kết quả này giúp ông được nhận vào chương trình Khoa học máy tính tại Đại học Stanford (Mỹ).

Tại Stanford, dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Christopher Manning, ông tập trung vào học sâu và xử lý ngôn ngữ tự nhiên, hướng tới việc giúp máy tính có thể đọc hiểu văn bản, tóm tắt nội dung và trả lời câu hỏi. Năm 2011, ông nhận học bổng Tiến sĩ tại Stanford, mở ra chặng đường nghiên cứu AI chuyên sâu sau này.

Gia nhập Google, theo đuổi những bài toán lớn

Mối cơ duyên giữa TS Lương Minh Thắng và Google bắt đầu từ năm 2014. Khi ấy, ông tham gia Google Brain với vai trò nghiên cứu sinh thực tập và góp mặt trong dự án cải thiện chất lượng dịch máy, nghiên cứu cách sử dụng mạng nơ-ron nhân tạo để xử lý, dịch trọn vẹn những câu có cấu trúc phức tạp, thay vì chỉ chuyển ngữ từng cụm từ riêng lẻ. Kết quả nghiên cứu sau đó được ứng dụng vào Google Translate - công cụ dịch thuật được hàng trăm triệu người sử dụng mỗi ngày.

Đến tháng 9/2016, ông trở thành thành viên chính thức của Google Brain, tiếp tục nghiên cứu về máy học và xử lý ngôn ngữ tự nhiên. Tại đây, ông tham gia phát triển nhiều mô hình AI có khả năng xử lý và tạo nội dung, trong đó có Parti (Pathways Autoregressive Text-to-Image) - hệ thống có thể biến mô tả bằng văn bản thành hình ảnh.

Trong quá trình nghiên cứu, TS Lương Minh Thắng đã công bố hơn 50 công trình khoa học, có hàng chục nghìn lượt trích dẫn và sở hữu hơn 15 bằng sáng chế. Ông cũng từng công khai mã nguồn liên quan đến nghiên cứu dịch máy, góp phần tạo điều kiện để cộng đồng tiếp tục phát triển các hệ thống dịch tự động.

Từ năm 2024, TS Lương Minh Thắng đảm nhiệm vai trò dẫn dắt nhóm nghiên cứu về năng lực suy luận của AI tại Google DeepMind. Đây cũng là giai đoạn sự nghiệp của ông có sự giao thoa đặc biệt với giấc mơ Toán học từng dang dở thời học sinh.

Nhóm nghiên cứu lần lượt đạt nhiều dấu mốc đáng chú ý, trong đó có AlphaGeometry được công bố trên tạp chí Nature. Hệ thống cho thấy AI có thể xử lý những bài toán hình học phức tạp ở trình độ cao.

Tại IMO 2024, AlphaProof đạt thành tích tương đương Huy chương Bạc. Một năm sau, Gemini Deep Think tiếp tục đạt thành tích tương đương Huy chương Vàng tại IMO 2025.

Nhiều năm trước, TS Lương Minh Thắng đứng thứ 8 trong vòng tuyển chọn IMO và lỡ suất dự thi vì đội tuyển chỉ chọn 6 người. Nhiều năm sau, ông lại góp phần phát triển những hệ thống AI giải các bài toán tại chính sân chơi mà mình từng mơ ước.

Ngoài ra, TS Thắng còn góp phần xây dựng cộng đồng AI tại Việt Nam. Ông là một trong những người đồng sáng lập VietAI - tổ chức phi lợi nhuận hướng tới đào tạo nhân lực và kết nối cộng đồng chuyên gia AI. Theo thông tin được công bố, VietAI đã đào tạo hàng nghìn kỹ sư AI, trong đó có những người sau này trở thành Google Developer Expert về Machine Learning tại Việt Nam.

Từ nền tảng VietAI, TS Thắng cùng các cộng sự tiếp tục phát triển New Turing Institute, một doanh nghiệp xã hội tập trung đào tạo và truyền cảm hứng cho thế hệ nhân lực AI tại Đông Nam Á. Các chương trình của viện hướng tới những người muốn theo đuổi AI và các startup cần ứng dụng công nghệ này, với sự tham gia của nhiều kỹ sư, chuyên gia trong ngành.

Những đóng góp trong nghiên cứu AI cũng mang về cho TS Lương Minh Thắng nhiều giải thưởng và ghi nhận.

Năm 2018, ông được Forbes Việt Nam đưa vào danh sách 30 Under 30 nhờ những đóng góp cho AI và khoa học máy tính.

Sau đó, ông tiếp tục nhận Giải thưởng Nhà đổi mới DeepRank của Google (2021), Giải thưởng Cựu sinh viên trẻ xuất sắc ngành Máy tính của NUS (2023), Giải thưởng Tác động Công nghệ DeepMind (2024) và Giải thưởng ACL 10 năm chứng minh năng lực năm 2025.

Các công trình của ông cũng nhiều lần được truyền thông quốc tế quan tâm, trong đó có những ấn phẩm lớn như The New York Times và The Wall Street Journal.