'Quái kiệt AI' người Việt vừa rời Google DeepMind để khởi nghiệp, từng là một trong 35 nhà phát minh xuất sắc nhất thế giới

Ngày 5/8, thông tin nhà khoa học AI người Việt Lê Viết Quốc rời Google DeepMind để cùng các tên tuổi hàng đầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo như Jeff Dean, Oriol Vinyals và Sanjay Ghemawat thành lập startup AI đã thu hút sự chú ý của giới công nghệ toàn cầu.

Là một trong những thành viên sáng lập Google Brain và có nhiều đóng góp quan trọng cho sự phát triển của AI hiện đại, Tiến sĩ Lê Viết Quốc từ lâu được cộng đồng công nghệ quốc tế đánh giá là một trong những nhà nghiên cứu AI xuất sắc của người Việt. Chính vì thế, việc ông rời đi sau hơn một thập kỷ gắn bó với Google khiến nhiều người bất ngờ.

"Quái kiệt AI" khiến nhiều người ngưỡng mộ

Lê Viết Quốc sinh năm 1982 tại Hương Thủy (TP. Huế). Ông từng theo học Trường Quốc học Huế và thể hiện năng lực nổi bật trong các môn khoa học tự nhiên, đặc biệt là toán và công nghệ.

Sau khi tốt nghiệp THPT, ông quyết định ra nước ngoài học tập để theo đuổi đam mê khoa học, máy tính. Nhờ thành tích học tập xuất sắc, ông được trao học bổng toàn phần của Chính phủ Australia. Năm 2004, ông sang Australia, theo học ngành Kỹ thuật phần mềm tại Australian National University (ANU). Tốt nghiệp với bằng First Class Honors, ông tiếp tục nhận được học bổng chương trình nghiên cứu sinh Tiến sĩ Khoa học máy tính tại Đại học Stanford (Mỹ) - một trong những trung tâm nghiên cứu AI hàng đầu thế giới.

Ngay từ khi còn là nghiên cứu sinh, Lê Viết Quốc đã theo đuổi lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và học máy dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia AI hàng đầu thế giới. Trong quá trình nghiên cứu tại Stanford, ông tìm ra phương pháp mở rộng quy mô mạng nơ-ron nhân tạo giúp tăng đáng kể tốc độ xử lý và khả năng học của hệ thống AI. Thành quả này đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của công nghệ học sâu (deep learning), lĩnh vực đang tạo nền tảng cho làn sóng AI hiện đại.

Những kết quả nghiên cứu của ông nhanh chóng thu hút sự quan tâm của Google. Năm 2011, Lê Viết Quốc cùng Andrew Ng đồng sáng lập Google Brain - dự án nghiên cứu AI sau này trở thành một trong những phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo quan trọng nhất của Google.

Năm 2012, nhóm nghiên cứu công bố mô hình mạng nơ-ron có khả năng tự nhận diện hình ảnh mèo từ hàng triệu video trên YouTube mà không cần con người gắn nhãn dữ liệu. Thành tựu này được xem là cột mốc quan trọng, mở ra cuộc cạnh tranh mạnh mẽ về nghiên cứu deep learning giữa các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Microsoft và Facebook.

Sau đó, ông tiếp tục tham gia phát triển nhiều công nghệ AI được ứng dụng rộng rãi trong các sản phẩm của Google, từ nhận dạng giọng nói trên Android, tự động gắn thẻ hình ảnh đến xử lý ngôn ngữ tự nhiên và dịch máy.

Năm 2013, sau khi hoàn thành chương trình Tiến sĩ tại Stanford, Lê Viết Quốc chính thức gia nhập Google Brain với vai trò nhà nghiên cứu chủ chốt. Tại đây, ông phụ trách nhiều dự án về nhận diện hình ảnh, nhận diện giọng nói, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, đồng thời góp phần hoàn thiện các mô hình dịch máy thế hệ mới.

Đến năm 2016, Google giới thiệu hệ thống Neural Machine Translation (NMT) sử dụng AI để nâng cao chất lượng dịch thuật - một trong những thành quả được xây dựng trên nền tảng các nghiên cứu mà Lê Viết Quốc và cộng sự phát triển. Những nguyên lý do ông đặt nền móng cũng tiếp tục được Google ứng dụng trong AutoML Vision và nhiều công nghệ AI khác.

Với những đóng góp nổi bật trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và học máy, Lê Viết Quốc được cộng đồng công nghệ quốc tế đánh giá là một trong những nhà nghiên cứu AI có tầm ảnh hưởng. Giới công nghệ cũng nhiều lần gọi ông là "quái kiệt AI" người Việt.

Thành tựu của nhà khoa học Việt

Nhiều năm qua, Tiến sĩ Lê Viết Quốc ghi dấu ấn với nhiều công trình nghiên cứu có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của trí tuệ nhân tạo hiện đại. Những đóng góp của ông được cộng đồng khoa học quốc tế ghi nhận qua nhiều giải thưởng và danh hiệu uy tín.

Năm 2014, ông được MIT Technology Review vinh danh trong danh sách Top 35 Innovators Under 35 (TR35), quy tụ những nhà khoa học và nhà sáng tạo trẻ có công trình nghiên cứu tạo ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của công nghệ.

Đến năm 2022, Đại học Quốc gia Australia (Australian National University - ANU), nơi ông từng theo học, trao tặng danh hiệu Alumni Laureate nhằm ghi nhận những đóng góp nổi bật của ông đối với khoa học và công nghệ trên phạm vi quốc tế.

Bên cạnh đó, nhiều công trình nghiên cứu do Lê Viết Quốc đồng thực hiện cũng được các hội nghị hàng đầu thế giới về trí tuệ nhân tạo và học máy vinh danh nhờ giá trị khoa học lâu dài. Đáng chú ý là nghiên cứu về mô hình Sequence-to-Sequence Learning with Neural Networks, nền tảng cho nhiều ứng dụng như dịch máy, chatbot và các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs), được đánh giá là một trong những công trình có ảnh hưởng sâu rộng trong lĩnh vực AI hiện đại.

Đầu năm 2017, Lê Viết Quốc tham gia Hội đồng Tín thác Đại học Fulbright Việt Nam với mong muốn đóng góp vào việc xây dựng một trường đại học đạt chuẩn quốc tế. Dù công việc nghiên cứu bận rộn, ông vẫn dành thời gian tham gia xây dựng chương trình đào tạo khoa học máy tính và trí tuệ nhân tạo (AI). Động lực lớn nhất để ông gắn bó với Fulbright là tình yêu dành cho Việt Nam và mong muốn góp phần đào tạo nguồn nhân lực AI chất lượng cao.